Genel Kültür · Bölüm 4 Değerlendirme · Ünite 1.15 · Başlangıç Seviye
PDF İndir
Bölüm 4 değerlendirme✓
Genel KültürBölüm 4Ders 4.4Final · Değerlendirme
Bölüm 4 değerlendirme
Para, enflasyon, devalüasyon ve merkez bankası — bankacılığın iskelet kavramları. 3 dersi tek sınavda birleştir. 20 soru, 4 kategori. Banka sınavının en kritik bölümünde refleksin tam mı?
Süre ≈ 20 dk · 20 soru
3 dersin özeti✓
Para, Enflasyon ve Merkez Bankası Bölümü'nü tamamladın. İşte geride bıraktığın konular:
4.1
Paranın İşlevleri ve Çeşitleri
4 işlev, para evrimi (Lidya), kaydi/elektronik para, M0–M3
4.2
Enflasyon, Deflasyon, Devalüasyon
TÜFE/ÜFE, talep-maliyet enflasyonu, dezenflasyon, kur
Bu üç ders bankacılık adayı için ana damardır. Her PPK kararı, her enflasyon manşeti, her kur hareketi bu kavramlardan örülür. Sınavın en yoğun bölümü; ama gerçek hayatta da en sık konuşacağın kavramlar.
20 soruyu 4 kategoriye böldüm. Her kategoriden 5 soru çözdükçe skorun canlı güncellenecek. Sonda kategori bazlı analiz ve Bölüm 5 (Maliye Politikası) teaser'ı gelir.
I
Para
Ders 4.1 — Paranın işlevleri, evrimi, türleri ve M0–M3 para arzı
0/5
01. Aşağıdakilerden hangisi paranın 4 temel işlevinden biri değildir?
Para 4 işlev görür: mübadele aracı, değer (hesap) birimi, değer saklama aracı, borç ödeme aracı. "Üretim faktörü olma" işlev değildir — üretim faktörleri emek, sermaye, doğal kaynak, girişimdir (Ders 1.2). Cevap B.
02. "Yüksek enflasyon dönemlerinde insanlar TL'lerini hızla altın, döviz veya gayrimenkule çevirir." Bu davranış paranın hangi işlevinin zayıfladığını gösterir?
Enflasyon paranın satın alma gücünü aşındırır → bugünkü TL yarın daha az değerli. İnsanlar TL'yi saklamaktan kaçınır. Diğer işlevler (mübadele, hesap birimi, borç ödeme) hâlâ çalışır. Cevap C.
03. Tarihte ilk standardize sikkeleri basan, dünyanın bilinen ilk madeni para sistemini kuran uygarlık hangisidir?
M.Ö. 600 civarında Lidya Krallığı (Anadolu, bugünkü Manisa civarı), Kral Krezüs döneminde elektrum sikkelerini bastı. Türkiye coğrafyasında olduğu için sınavlarda özellikle sorulur. Cevap D.
04. Türkiye'de banknot çıkarma yetkisi hangi kuruma aittir?
1211 sayılı Kanun banknot çıkarma yetkisini tek başına TCMB'ye verir. Madeni paralar Hazine tarafından (Darphane'de) basılır — sıkça karıştırılır. Cevap C.
05. Para arzı katmanlarından hangisi en likit olanıdır?
M0 = banknot + madeni — paranın kendisi → en likit. M1 = M0 + vadesiz mevduat. M2 = M1 + vadeli mevduat. M3 = M2 + repo, kısa vadeli tahvil. Numara büyüdükçe kapsam artar, likitlik azalır. Cevap A.
II
Enflasyon, Deflasyon, Devalüasyon
Ders 4.2 — Türler, dezenflasyon, stagflasyon, kur ayrımı
0/5
06. "Enflasyon" tanımının üç anahtar kelimesi aşağıdakilerden hangisinde tam ifade edilmiştir?
Enflasyon = genel (sadece bir mal değil) + sürekli (tek seferlik değil) + fiyat seviyesi (endeks olarak ölçülür). Cevap D. C devalüasyon olur. A tek mal artışı enflasyon değildir.
07. Türkiye'de enflasyonun ölçümünde kullanılan iki ana endeks aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Türkiye'de TÜİK tarafından açıklanır: TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi — hane halkı sepeti) ve ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi — toptan/üretici düzeyi). ÜFE genelde TÜFE'nin öncü göstergesidir. Cevap B.
08. Aşağıdaki sebep maliyet enflasyonunun klasik nedenlerindendir?
Maliyet enflasyonu = arz tarafından gelen baskı: üretim maliyetlerinin artması (hammadde, enerji, kur, ücret). Türkiye'de döviz artışı + enerji şoku tipik tetikleyicidir. Cevap C. A, B, D talep tarafı tetikleyicilerdir.
09. "Stagflasyon" kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
Stagflasyon = stagnation (durgunluk) + inflation (enflasyon). İki kötünün birlikte yaşanması: yüksek işsizlik + yüksek enflasyon. 1973 OPEC petrol şokunun yarattığı klasik durum. Cevap C.
10. Türkiye'de yıllık enflasyon 2023 sonunda %64,8 iken 2024 sonunda %44,4'e indi. Bu durum aşağıdakilerden hangisidir?
Enflasyon oranı düştü ama hâlâ pozitif (%44) → fiyatlar daha yavaş artıyor, yine de artıyor. Bu dezenflasyondur. Deflasyon olabilmesi için oranın negatif olması (örn. %−2) gerekirdi. Hiperenflasyon = aylık %50+. Klasik tuzak. Cevap D.
III
TCMB ve Para Politikası
Ders 4.3 — Sıkı/gevşek politika, 3 araç, 4 finansal kurum
0/5
11. 1211 sayılı Kanuna göre TCMB'nin temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
2001 değişikliğinden bu yana TCMB Kanunu m. 4: "Bankanın temel amacı fiyat istikrarını sağlamaktır". Cevap B. A → BDDK; C → kanun açıkça yasaklar (m. 56); D → SPK görev alanı.
12. Aşağıdakilerden hangisi merkez bankasının üç temel para politikası aracından biri değildir?
Üç temel araç: politika faizi, açık piyasa işlemleri, zorunlu karşılık. Vergi politikası bir maliye politikası aracıdır — Hazine'nin yetkisindedir, MB'nin değil. Para ≠ Maliye politikası. Cevap D.
13. Bir merkez bankası sıkı (daraltıcı) para politikası uyguladığında aşağıdakilerden hangisini yapar?
Sıkı politika = para arzını kısıtlamak: faiz↑ (kredi pahalanır), zorunlu karşılık↑ (banka kredi kapasitesi azalır), tahvil satışı (piyasadan TL çekmek). Üçü uyumlu hareket eder. B gevşek politika. C, D yetki dışı. Cevap A.
14. Türkiye'de bankaların sermaye yeterliliği, lisansı ve denetimi hangi kurumun görev alanına girer?
BDDK (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, 2000) bankaları denetler ve düzenler. TCMB para politikası, SPK sermaye piyasaları, TMSF mevduat sigortası. Dört kurum dört ayrı görev. Sınav klasik tuzağı. Cevap B.
15. Türkiye'de bir bankanın iflas etmesi durumunda mudilerin mevduatını belirli bir limite kadar güvence altına alan kurum hangisidir?
TMSF (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu): banka iflasında mudileri belirli bir limite kadar (2026'da 1.200.000 TL) korur. TCMB para politikası, BDDK denetim, SPK sermaye piyasaları. Cevap C.
IV
Bütünleyici Senaryolar
3 dersin birleşimi — gerçek hayat, çoklu kavram
0/5
16. "Devalüasyon" kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
A enflasyon, C dezenflasyon, D sıkı para politikası. B devalüasyon: para biriminin yabancı paralar karşısında değerinin düşürülmesi. Sabit kurda devlet kararıyla, dalgalı kurda piyasa hareketiyle. Enflasyon TÜFE'de, devalüasyon kurdadır. Cevap B.
17. Türkiye'de üretim maliyetleri (özellikle enerji ve hammadde, kura bağlı) hızla artıyor; toplam talep ise zayıf. Klasik faiz artışı (sıkı para politikası) bu durumda neden tek başına yetersiz kalır?
Faiz aracı talep tarafı bir araçtır. Maliyet enflasyonu arz tarafı sorundur (kur, enerji, hammadde) — talep zaten zayıfken faiz arttırmak üretimi kısar, stagflasyon riskini artırır. Çözüm: kur istikrarı, üretim destekleri, makroihtiyati önlemler. Cevap D.
18. Bir kişi cüzdanındaki 1.000 TL nakdi vadeli mevduata yatırdı. Bu işlem M0 ve M2 üzerinde nasıl bir etki yaratır?
M0 = dolaşımdaki banknot+madeni. Cüzdandan banka kasasına geçti → dolaşımdan çıktı, M0 azaldı. M2 = M0 + vadesiz + vadeli mevduat. Nakit M0'dan çıktı (−1.000), aynı miktar vadeli mevduata eklendi (+1.000) → M2 toplamı değişmez. Klasik kavram testi. Cevap B.
19. Türkiye'de kripto paranın hukuki durumu (BDDK 2021 düzenlemesi) aşağıdakilerden hangisidir?
BDDK 16 Nisan 2021 düzenlemesi: kripto paralar Türkiye'de "kripto varlık" olarak kabul edilir. Ödemelerde kullanımı yasaktır (yasal tedavül yok). Ancak yatırım aracı olarak alıp satılabilir, vergiye tabidir. "Para" tanımının yasal kabul şartını sağlamaz. Cevap C.
20. "Bir mudinin TL mevduat faizi getirisi %50, aynı dönemin yıllık enflasyonu %44." Bu mudinin reel getirisi yaklaşık ne kadardır ve ne anlama gelir?
Reel faiz ≈ Nominal faiz − Enflasyon = %50 − %44 = %6. Yani mudi nominal olarak yüksek görünen %50 getirisinden gerçek olarak sadece %6 kazandı; bu, satın alma gücünün gerçekten arttığı oran. Yüksek enflasyonlu dönemlerde nominal-reel ayrımı çok kritik. Bankaların müşteriye sunduğu cazip görünen oranların reel sonucu çok farklı olabilir. Cevap A.
0/20
Toplam Doğru
...
...
Bölüm 2✓
Sıradaki Durak: Bölüm 5 · Maliye Politikası
Bölüm 4 tamamlandı · Yeni bölüm yolda
Para politikasını bitirdik — şimdi maliyeye geçiyoruz. Devletin gelir-gider mekaniği: vergi türleri, bütçe açığı, kamu borcu, genişletici/daraltıcı maliye politikası. TCMB ve Maliye Bakanlığı'nın ekonomide nasıl iki sopa olduğunu göreceksin.