Açılan yazdırma penceresinde Hedef: “PDF olarak kaydet” seçip Kaydet’e basın. Pencere kapandıysa:
BASH · BANKA SINAVINA HAZIRLIK
Bölüm 6 Final · Ünite 1.21
Genel Kültür · Başlangıç Seviye
Genel KültürBölüm 6Ders 6.3Final · Kurs Kapanışı
Bölüm 6 değerlendirme
İstihdam ve dış ekonomi — işsizlik türleri, Phillips eğrisi, dış ticaret, ödemeler dengesi. Kursun son sınavı. 2 dersin yanında, 6 bölümün ekonomi temellerinin de mührünü attığın yer. 20 soru, 4 kategori.
Süre ≈ 18 dk · 20 soru · Kurs Kapanışı
2 dersin özeti
İstihdam ve Dış Ekonomi Bölümü'nü tamamladın. Bununla birlikte Genel Kültür Temel Ekonomi kursunun son adımına geldin:
6.1
İşsizlik Türleri
Yapısal/friksiyonel/devresel/mevsimlik, doğal işsizlik, Phillips eğrisi, Türkiye verileri
6.2
Dış Ticaret ve Ödemeler Dengesi
Karşılaştırmalı üstünlük, 4 hesap, cari açık, Türkiye partnerleri, kur etkisi
İstihdam ve dış ekonomi, ekonominin üç önemli aynasından ikisidir — biri içerideki insanları, diğeri dışarıyla ilişkiyi gösterir. Cari açık ile işsizlik birlikte yüksekse ekonomi sıkıştığını söylüyor; tarihsel olarak Türkiye'nin ekonomik kriz dönemlerinin tipik karnesi budur.
20 soruyu 4 kategoriye böldüm. Her kategoriden 5 soru çözdükçe skorun canlı güncellenecek. Sonda kurs tamamlama kartı ve diğer Kariyer Finans kurslarına yönlendirme gelir.
I
İşsizlik Tanım ve Hesaplama
Ders 6.1 — Tanımlar, formül, doğal işsizlik, geniş tanımlı oran
0/5
01. TÜİK ve ILO standardına göre bir kişinin "işsiz" sayılması için gereken üç şart hangisidir?
Üç şart: (1) çalışma yaşı + çalışabilir durumda, (2) son 4 hafta aktif iş arama, (3) 2 hafta içinde başlamaya hazır. Bu üçü aynı anda sağlanmalı. Cevap C. Aktif arama yoksa kişi "ümitsiz işsiz" sayılır, istatistikten düşer.
02. "İşgücü" tanımına aşağıdakilerden hangisi dahil değildir?
İşgücü = çalışan + iş arayan. İş aramayan öğrenci, ev kadını, emekli — işgücüne dahil değil. Cevap B. Bu yüzden Türkiye'de işgücüne katılım oranı ~%53'tür (kalan %47 işgücüne dahil değil); OECD ortalaması ~%73.
03. Bir ülkede 50 milyon çalışma çağı, 25 milyon işgücü, 22,5 milyon istihdam, 2,5 milyon işsiz. İşsizlik oranı kaçtır?
İşsizlik oranı = İşsiz / İşgücü × 100 = 2,5 / 25 = %10. Cevap D. Tuzak: A çalışma çağı nüfusu paydaya alıyor (yanlış), B istihdam paydaya alıyor (yanlış), C 100 paydaya alıyor (anlamsız). Doğru payda her zaman işgücü.
04. "Doğal işsizlik oranı" hangi iki tür işsizliğin toplamından oluşur?
Doğal işsizlik = ekonomi tam istihdamda bile var olan işsizlik = friksiyonel + yapısal. Devresel sıfırlandığında kalan kısım. Mevsimlik genelde ayrıca ele alınır. Tam istihdam = devresel sıfır demektir, %0 işsizlik değil. Cevap A.
05. Türkiye'de TÜİK'in açıkladığı "geniş tanımlı işsizlik / atıl işgücü" hangi grubu da hesaba katar?
Geniş tanımlı işsizlik (atıl işgücü): dar tanımlı işsizler + ümitsiz işsizler (aramayı bırakmış) + eksik istihdam (kısmi süreli ama tam zamanlı isteyen). Türkiye'de geniş oran genelde dar oranın 3-4 katıdır (~%30). Cevap C. Sosyal politika tartışmalarında bu rakam dar resmi orandan daha gerçekçidir.
II
İşsizlik Türleri ve Phillips Eğrisi
Ders 6.1 — 4 tür sınıflandırma + enflasyon-işsizlik dengesi
0/5
06. "Bir matbaa işçisi 25 yıl çalıştıktan sonra dijital baskı teknolojisi yaygınlaşınca işten çıkarıldı; yeni iş için sertifika programına gitmesi gerekiyor." Bu hangi tür işsizliktir?
Teknolojik dönüşüm + uzun süreli + yeniden eğitim → yapısal işsizlik. Beceri-talep uyumsuzluğu klasik örneği. Cevap B. AI/otomasyon çağında en yoğun büyüyen işsizlik türü. Friksiyonel kısa, devresel kriz, mevsimlik yıllık döngüye bağlıdır — hiçbiri bu profile uymuyor.
07. "Yeni mezun bir mühendis 3 aydır kişiliğine ve maaş beklentisine uygun pozisyon arıyor." Bu hangi tür işsizliktir?
Bilgi-arama-eşleşme süreci, kısa süreli, yeni mezun → klasik friksiyonel işsizlik. Ekonomi sağlıklı olsa da var. "Doğal" sayılır. Cevap A. Yapısal değil çünkü beceri-talep uyumsuzluğu yok; sadece doğru iş bulma süreci.
08. "Antalya'da bir otelde çalışan garson, kasım–mart arası işsiz kalıyor; her yıl turizm sezonuyla aynı yere geri dönüyor." Bu hangi tür işsizliktir?
Yılın aynı dönemleri tekrar eden öngörülebilir döngü → mevsimlik. Turizm, tarım, balıkçılık, inşaat klasik örnekler. Çalışan ve işveren bu döngüyü bilir, planlar. Cevap D. Türkiye Akdeniz/Ege turizm bölgelerinde yaygın.
09. "2008 küresel krizinde inşaat sektörü daraldı, milyonlarca kişi işten çıkarıldı; toparlanma başlayınca işe alımlar geri geldi." Bu hangi tür işsizliktir?
Ekonomik döngünün daralma fazı + toparlanmayla geri dönüş → klasik devresel (konjonktürel) işsizlik. Talep şokuna bağlı; maliye/para politikasıyla tedavi edilir. Cevap C. 2008 finans krizi, 2020 pandemi tipik tetikleyiciler.
10. Klasik Phillips eğrisine göre kısa vadede enflasyon ile işsizlik arasındaki ilişki nasıldır?
A.W. Phillips'in 1958 keşfi: ters orantı. Talep arttıkça işsizlik düşer + enflasyon artar; sıkı politikada tersi. Uzun vadede ekonomi doğal işsizlik oranına döner — eğri dikeyleşir (Friedman-Phelps). 1970'ler stagflasyonu klasik eğriyi sarstı. Cevap D.
III
Dış Ticaret ve Karşılaştırmalı Üstünlük
Ders 6.2 — Ricardo, kur etkisi, korumacılık araçları
0/5
11. Bursa'da Fiat fabrikasında üretilen otomobilin İtalya'ya satılması hangi kalemdedir?
Türkiye sınırları içinde üretim + yurt dışına satış = Türkiye ihracatı. Fabrikanın merkez ofisinin İtalya'da olması GSYH/ihracat tanımını değiştirmez (Bölüm 3 Toyota Adapazarı örneğiyle aynı). Yabancı para Türkiye'ye girer. Cevap B.
12. "Karşılaştırmalı üstünlük" kavramını ortaya atan ekonomist hangisidir?
David Ricardo 1817 "Political Economy and Taxation" eserinde formülleştirdi. Adam Smith mutlak üstünlüğü, Ricardo ise nispi (göreli) üstünlüğü vurguladı. Sınavda klasik tuzak: Smith ile Ricardo karıştırması. Cevap D.
13. "TL değer kaybetti, USD/TL yükseldi." Klasik kısa-orta vadeli beklenen etki nedir?
TL değer kaybetti → 1 USD daha fazla TL alır → Türk ürünü yabancıya daha ucuz görünür → ihracat artar. Yabancı ürün TL cinsinden pahalanır → ithalat azalır → cari açık kapanma eğilimi. Cevap A. Ama aynı zamanda ithal hammadde maliyeti artar → maliyet enflasyonu kışkırtır (Bölüm 4). "İki ucu keskin bıçak."
14. Türkiye 1996 yılında hangi uluslararası ticaret düzenlemesine girdi?
Türkiye 1 Ocak 1996'da AB Gümrük Birliği'ne girdi. Sanayi ürünleri için iki taraf arasında gümrük ve eş etkili vergiler kalktı. Tarım, hizmetler, kamu alımları kapsam dışında. AB tam üyelik müzakereleri ayrı bir süreç. Cevap C.
15. Aşağıdaki korumacılık araçlarından hangisi sayısal sınır şeklinde çalışır?
Kota = sayısal/miktarsal sınır (yıllık X ton, X adet). Gümrük (tarife) fiyatı yükseltir; sübvansiyon yerli üreticiye destek. KDV korumacılık aracı değil, dolaylı vergi. Cevap B.
IV
Ödemeler Dengesi ve Türkiye
Ders 6.2 — 4 hesap, cari açık, sıcak para, Türkiye verileri
0/5
16. Ödemeler bilançosu 4 hesabı hangisinde tam ifade edilmiştir?
Ödemeler bilançosu 4 hesabı: (1) Cari işlemler (mal+hizmet+gelir+transfer), (2) Sermaye, (3) Finans, (4) Rezerv değişimi. TCMB her ay açıklar. Cevap D. C para arzı katmanlarıdır (Bölüm 4), ödemeler bilançosu değil.
17. "Cari işlemler dengesi" hangi 4 alt kalemden oluşur?
Cari = Mal + Hizmet (turizm, taşımacılık) + Birincil gelir (faiz, kâr, işçi ücreti) + İkincil gelir (transfer, hibe, işçi dövizi). Cevap B. Tuzak: A sadece dış ticaret dengesini kapsıyor — cari hesap çok daha geniştir. Türkiye'de turizm fazlası bu nedenle kritik (cari açığı dengeler).
18. "Türkiye 2024: ihracat 250, ithalat 340, turizm geliri +55, faiz/kâr ödemesi −12, işçi dövizi +2 milyar USD." Cari işlemler dengesi nedir?
Cari = Mal + Hizmet + Birincil + İkincil = (250−340) + 55 + (−12) + 2 = −90 + 55 − 12 + 2 = −45 milyar USD. Cevap C. Tuzak: A sadece mal dengesini cari sanmak. Türkiye'de turizm fazlası mal açığının önemli kısmını telafi eder, bu yüzden cari açık dış ticaret açığından küçüktür.
19. Türkiye'nin kronik cari açığının ana yapısal sebebi hangisidir?
Türkiye yıllık enerji ithalatı ~70 milyar USD (Rusya doğal gaz, Irak/Azerbaycan petrol). Bu kalem cari açığın yapısal omurgasıdır. İhracat artsa bile enerji faturası yüksek kalır. Cevap A. D yanlış: turizm geliri zaten yüksek (~55 milyar) — açığın panzehiri.
20. "Cari açık ağırlıklı olarak portföy yatırımı ve kısa vadeli dış borçla finanse edilen ülke" için en doğru ifade hangisidir?
Doğrudan yabancı yatırım (DYY) sağlamdır — fabrika söküp götürülemez. Portföy yatırımı + kısa vadeli dış borç ise kötü haberde hızla çıkar ("sudden stop"). Bu kompozisyon bir ekonomiyi döviz kriz riskine açık bırakır. Türkiye 2018 krizi tipik örnek. Cevap B. Çözüm: DYY artırma, ihracat çeşitlendirme, enerji bağımlılığını azaltma — uzun vadeli yapısal politika gerekir.
0/20
Toplam Doğru
...
...
Bölüm 2
★ KURSU TAMAMLADIN
Genel Kültür Temel Ekonomi kapandı
Tebrikler. 6 bölümün, 14 dersin, 6 değerlendirmenin sonuna geldin. Ekonominin temel iskeletini — kıtlıktan üretim faktörlerine, piyasalardan milli gelire, paradan maliyeye, istihdamdan dış ekonomiye kadar — bir arada işledin. Banka sınavlarının ekonomi bölümünün omurgası bu konulardır.
6
Bölüm
14
Ders
6
Değerlendirme
→ Sıradaki Yolculuk · Diğer Kariyer Finans Kursları