Açılan yazdırma penceresinde Hedef: “PDF olarak kaydet” seçip Kaydet’e basın. Pencere kapandıysa:
BASH · BANKA SINAVINA HAZIRLIK
Bölüm 1 Değerlendirme · Ünite 1.4
Genel Kültür · Başlangıç Seviye
Genel KültürBölüm 1Ders 1.4Final · Değerlendirme
Bölüm 1 değerlendirme
Ekonominin temelleri — kıtlık, fırsat maliyeti, üretim faktörleri ve ekonomik sistemler. 3 dersi tek sınavda birleştir. 20 soru, 4 kategori. Banka sınavı için ekonomi temellerine ne kadar hâkimsin?
Emek, sermaye, doğal kaynak, girişim — 4 faktör 4 gelir
1.3
Ekonomik Sistemler
Kapitalizm, sosyalizm, karma — Türkiye karma ekonomi
Bu üç ders birlikte ekonominin iskeletidir. Kıtlık problemi → kim üretsin, ne üretsin, kime üretsin sorularını doğurur. Üretim faktörleri "kim" ve "nasıl" sorusunun cevabıdır. Ekonomik sistemler "kim karar versin" sorusunun cevabıdır. Kalanı detaydır.
20 soruyu 4 kategoriye böldüm. Her kategoriden 5 soru çözdükçe skorun canlı güncellenecek. Sonda kategori bazlı analiz ve Bölüm 2 (Piyasa ve Fiyat) teaser'ı gelir.
I
Temel Kavramlar
Ders 1.1 — Kıtlık, ihtiyaç, fırsat maliyeti, üç temel soru
0/5
01. Ekonomi biliminin temel sorununun kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Ekonominin tanımı: kıtlık problemi — sınırsız ihtiyaçların sınırlı kaynaklarla karşılanması. A yarı doğru ama eksik (üretim de zaten kaynaklara bağlı). C, D ekonominin temel sorunu değil, alt konularıdır. Cevap B.
02. Akif, cumartesi günü hem 500 TL kazandıran fazla mesaiye gitme hem de bedava bir konsere gitme imkânına sahiptir. Konseri seçerse fırsat maliyeti nedir?
Fırsat maliyeti = vazgeçilen en iyi alternatif. Konseri seçince fazla mesaiden vazgeçti → 500 TL. Cevap C. D klasik tuzak: "bedava" demek "fırsat maliyeti yok" demek değil. A konseri anlamsız (zaten bedava). B yanlış (zaman fırsat maliyetinin şekli değil, alternatifler ücret/gelirle ölçülür).
03. Aşağıdakilerden hangisi iktisadi mal değildir?
İktisadi mal = kıt ve fiyatı olan mal. Hava normal şartlarda kıt değildir, fiyatı yoktur → iktisadi değil, "serbest mal"dır. Cevap A. B, C, D iktisadi mallardır (kıt ve fiyatlı). Not: yüksek dağda oksijen tüpü iktisadi mal olur — kıtlık koşula bağlıdır.
04. Bir ekonominin "üç temel sorunu" aşağıdakilerden hangisinde tam olarak ifade edilmiştir?
Klasik ekonomi teorisinin üç temel sorunu: (1) Ne üretilecek? (2) Nasıl üretilecek? (3) Kimin için üretilecek? Bu sorulara verilen cevap ekonomik sistemi (kapitalizm/sosyalizm/karma) belirler. A makro ekonomik göstergeler. B kişisel finans. C makro hesap kalemleri. Cevap D.
05. "Bir öğrencinin sınava çalışmak yerine sosyal medyada gezinmesi" davranışının ekonomik analizinde hangi kavram en uygundur?
Tek bir kaynak (zaman) iki alternatif arasında bölünüyor → seçim → vazgeçilenin değeri. Bu klasik fırsat maliyeti uygulamasıdır. Sosyal medyanın "fiyatı" sınava ayrılamayan zamandır. Cevap B. A genel sorun, bu spesifik durum değil. C üretim ölçek konusu. D doğal kaynak ekonomisi kavramı.
II
Üretim Faktörleri
Ders 1.2 — Emek, sermaye, doğal kaynak, girişim ve gelir karşılıkları
0/5
06. Ekonomide dört üretim faktörü hangileridir?
Klasik üretim faktörleri: emek + sermaye + doğal kaynak (toprak) + girişim. Cevap C. A para üretim faktörü değil, sermayenin parasal şeklidir. B sektörlerin sınıflandırması. D ekonomik döngü aşamaları.
07. Üretim faktörü-gelir karşılığı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Doğru eşleşmeler: Emek → Ücret. Sermaye → Faiz. Doğal Kaynak → Rant. Girişim → Kâr. A yanlış: emeğin geliri ücret, faiz değil. Cevap A. Bu klasik bir tuzak — "emek + faiz" yanlış eşleşmesi sınavda en sık görülen.
08. Bir bankanın yeni bir şube açarken kullandığı bina, mobilya, bilgisayarlar ve kasa hangi üretim faktörü kategorisine girer?
Bina, mobilya, makine, bilgisayar — hepsi fiziki sermayedir. Üretimde kullanılan, ama tüketimle bitmeyen, yıllar boyunca üretime katkı sağlayan üretilmiş varlıklar. Cevap D. A çalışan personel olur (emek). B doğal yer altı/üstü kaynaklar (petrol, su, maden). C bütün riski üstlenip kararı veren girişimci.
09. Aşağıdakilerden hangisi "girişim" üretim faktörünün ayırt edici özelliğidir?
Girişim (girişimcilik): emek, sermaye, doğal kaynağı bir araya getirip risk üstlenerek üretim organize etme yeteneğidir. Karşılığı kâr (veya zarar). Cevap B. A emeği tanımlar. C üretim sürecinin kendisidir, faktör değil. D faiz — sermaye geliri. Ayşe Hanım'ın pastanesi: ürünü o seçer, çalışanı o işe alır, malzeme alır, kâr/zarar onun.
10. Türkiye'de Karadeniz'de keşfedilen doğal gaz rezervinin işletilmesi, hangi üretim faktörünün ekonomiye katkısının artması anlamına gelir?
Doğal gaz, petrol, maden, orman, tarım arazisi — hepsi doğal kaynak kategorisindedir. Karşılığı rant (kira, royalti). Cevap C. İşletme için sermaye yatırımı (boru hattı, platform) ve emek (mühendis, işçi) elbette gerekir; ama keşfedilen kaynağın kendisi doğal kaynaktır.
III
Ekonomik Sistemler
Ders 1.3 — Kapitalizm, sosyalizm, karma ekonomi ve Türkiye
0/5
11. "Üretim araçlarının özel mülkiyette olduğu, üretim ve fiyat kararlarının piyasa mekanizmasıyla belirlendiği ekonomik sistem" hangisidir?
Kapitalizm üç sütun üzerinde durur: özel mülkiyet, kâr motivasyonu, piyasa fiyatı. Üç soruya da piyasa cevap verir. Cevap B. A sosyalizmde üretim araçları kamudadır. C ikisinin kombinasyonu, Türkiye gibi. D modernlik öncesi geleneksel toplumlar.
12. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 2. maddesinde Türkiye'nin uyguladığı ekonomik sistem hangi ifadelerle çerçevelenmiştir?
Anayasa m. 2: Türkiye Cumhuriyeti "demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti"dir. "Sosyal devlet" ifadesi karma ekonomi vurgusudur. Anayasa m. 35 (mülkiyet hakkı, özel mülkiyet) + m. 48 (çalışma ve sözleşme özgürlüğü) + m. 167 (devletin piyasaya müdahalesi) birlikte karma ekonomi çerçevesini çizer. Cevap D.
13. Sosyalist (merkezi planlı) ekonomilerin en büyük teorik problemi aşağıdakilerden hangisidir?
Sosyalizmin klasik eleştirisi (Hayek, Mises): merkezi planlama için gereken bilgi milyonlarca özel kararı eş anlık olarak hesaplamanın imkânsızlığı. Piyasada bu bilgi fiyat sinyaliyle kendiliğinden oluşur. Sovyet ekonomisinin çöküş nedenlerinden biri budur. Cevap A. B sosyalizmin özelliği değil zıttı (kapitalizm). C sosyalizmde tersine seçim sınırlıdır. D doğrudan sorun değildir.
14. "Türkiye'de bir vatandaş özel sektörde işe girer, kira gelirini kendisine alır, mülk satın alabilir; ama aynı zamanda devletin sağlık ve eğitim hizmetlerinden yararlanır." Bu durum hangi ekonomik sistemi tanımlar?
Özel mülkiyet + serbest girişim + sosyal devletin kamu hizmetleri → karma ekonominin klasik tanımı. Türkiye, Almanya, Fransa, İngiltere — hepsi karma ekonomi modelinde. Cevap C. A saf kapitalizmde devlet sosyal hizmet veremez. B saf sosyalizmde özel mülkiyet sınırlı. D liberal ekonomi kapitalizmin alt versiyonudur.
15. Aşağıdaki ülkelerden hangisi kapitalist serbest piyasa uçunda en yakın olarak sınıflandırılır?
Sınıflama spektrum üzerinden yapılır: ABD → kapitalist uca en yakın (düşük devlet harcaması, yüksek özel sektör payı). Kuzey Kore ve Küba sosyalist uçta. Çin "devletçi piyasa ekonomisi" — karma ama devlet ağırlıklı. Cevap B. Türkiye, Almanya, İngiltere bunlardan daha karma uçta yer alır.
IV
Bütünleyici Senaryolar
3 dersin birleşimi — gerçek hayat, çoklu kavram
0/5
16. Bir girişimci 1.000.000 TL sermaye ile pastane açtı. Sermaye için bankaya %40 faiz ödüyor. Pastane yıllık 600.000 TL kâr ediyor. Reel ekonomik kâr hangisidir?
Reel ekonomik kâr = muhasebe kârı − fırsat maliyeti. Sermayenin fırsat maliyeti 1.000.000 × %40 = 400.000 TL (bankaya bıraksa kazanacaktı). Reel kâr = 600.000 − 400.000 = 200.000 TL. Cevap C. Eğer faiz oranı %60'ı aşsaydı, "kârlı görünen" pastane aslında zararlı olurdu. Fırsat maliyeti bütün ekonomik kararların altında yatar.
17. Türkiye'de 2024 yılında bir bankacı çalışan: maaşını alır (ücret), kira gelirinden kira getirisi elde eder, vadeli mevduat faiz kazanır. Bu kişinin gelirleri kaç farklı üretim faktörünün karşılığını içerir?
Maaş → emek (ücret). Kira gelir → mülk (rant — geniş anlamda doğal kaynak/sermaye karması, klasikte rant). Mevduat faizi → sermaye (faiz). Üç farklı faktörün karşılığı geliyor. Cevap B. Çoğu insan birden fazla faktöre sahiptir; sadece "emek" çalışanları biriken servet edinince diğer faktörlere de sahip olur. Modern hane halkları çoğu zaman çoklu faktör gelir karışımı yaşar.
18. "Bir ülkede üretim araçları (fabrikalar, doğal kaynaklar) tamamen kamuya ait, fiyatlar devlet tarafından belirleniyor, vatandaşlar mesleklerini devletin atadığı işlerde sürdürüyor." Bu sistem hangisine en yakındır?
Üç klasik özellik: kamu mülkiyeti, idari fiyatlama, merkezi iş bölümü → saf merkezi planlı sosyalizm. SSCB modeli, bugün Kuzey Kore. Cevap D. A karma ekonomi özel sektörü içerir. B Almanya tipi, sosyal devlet + piyasa. C minimal devlet, maksimum piyasa.
19. Türkiye'de TCMB, BDDK, EPDK gibi düzenleyici kurumların varlığı, Türkiye ekonomisinin hangi sistemde olduğunu gösterir?
Bu kurumlar piyasayı kapatmaz, düzenler: bankacılık (BDDK), enerji (EPDK), para politikası (TCMB), rekabet (Rekabet Kurumu), sermaye piyasası (SPK). Özel sektör çalışır ama devlet kuralları belirler ve uygular. Klasik karma ekonomi çerçevesi. Cevap A. B saf kapitalizmde regülasyon minimaldir. C kamu üretimi ana model olur. D modernlik öncesi.
20. Bir ülke "ne üretelim, nasıl üretelim, kime üretelim" sorularına verdiği cevapları tek tek incelersen şu durumla karşılaşıyorsun:
• Ne: Çoğu mal piyasada karar veriliyor; bazı stratejik sektörler (savunma, bazı enerji) devlette
• Nasıl: Özel firmalar üretim kararı verir; iş yasası, çevre yasası vs ile kısıtlanır
• Kime: Geliri olanlar piyasadan satın alır; düşük gelirliler için sosyal yardım, KDV indirimi var
Bu profil hangi ülkeye en uygun düşer?
Üç soruya da karma cevap → karma ekonomi profili. Stratejik sektörlerde devlet ağırlığı + özel sektör çoğunluğu + sosyal yardım altyapısı → klasik Türkiye profili. Cevap B. ABD daha az sosyal yardım, daha az devlet stratejik sektör (A daha kapitalist uca yakın). Singapur (D) daha katı serbest piyasa modelinde, sosyal yardım sınırlı. Kuzey Kore (C) tam zıt — saf merkezi planlı.
0/20
Toplam Doğru
...
...
Bölüm 2
Sıradaki Durak: Bölüm 2 · Piyasa ve Fiyat
Bölüm 1 tamamlandı · Yeni bölüm yolda
Ekonominin temellerini oturttu — kıtlık, faktörler, sistemler. Şimdi piyasaya giriyoruz: bir mal nasıl fiyatlanır, neden bazı mallar fiyat değişimine duyarlı bazıları değil, kaç farklı piyasa türü var? Bu üç ders banka sınavı klasiklerini tam ortasından yakalar.
2.1
Arz ve Talep
Talep kanunu, arz kanunu, denge fiyatı, eğri kaymaları.
2.2
Piyasa Dengesi ve Esneklik
Esneklik formülü, 5 tip esneklik, tavan/taban fiyat.
2.3
Piyasa Türleri
Tam rekabet, tekel, oligopol, tekelci rekabet.
2.4
Bölüm 2 Final
Kümülatif değerlendirme, 3 dersin sınavı.
BASH — kariyerfinans.com · Bu doküman kişisel çalışma içindir.