Açılan yazdırma penceresinde Hedef: “PDF olarak kaydet” seçip Kaydet’e basın. Pencere kapandıysa:
BASH · BANKA SINAVINA HAZIRLIK
Bölüm 2 Değerlendirme · Ünite 1.8
Genel Kültür · Başlangıç Seviye
Genel KültürBölüm 2Ders 2.4Final · Değerlendirme
Bölüm 2 değerlendirme
Piyasa ve fiyat — arz, talep, denge, esneklik ve piyasa türleri. 3 dersi tek sınavda birleştir. 20 soru, 4 kategori. Bir mal nasıl fiyatlanır, hangi piyasada bulunur — refleksin oturdu mu?
Süre ≈ 18 dk · 20 soru
3 dersin özeti
Piyasa ve Fiyat Bölümü'nü tamamladın. İşte geride bıraktığın konular:
2.1
Arz ve Talep
Talep ve arz kanunları, denge fiyatı, eğri kaymaları
2.2
Piyasa Dengesi ve Esneklik
Esneklik formülü, 5 tip esneklik, tavan/taban fiyat
2.3
Piyasa Türleri
Tam rekabet, tekel, oligopol, tekelci rekabet
Piyasa, ekonominin kalp atışıdır. Fiyat sinyali milyonlarca kararı uyumlu hâle getirir; esneklik tüketici-firma davranışını ölçer; piyasa türü hangi sektörün hangi kuralla işlediğini belirler. Banka sınavı klasiklerinin yarısı bu bölümde.
20 soruyu 4 kategoriye böldüm. Her kategoriden 5 soru çözdükçe skorun canlı güncellenecek. Sonda kategori bazlı analiz ve Bölüm 3 (Milli Gelir) teaser'ı gelir.
I
Arz ve Talep
Ders 2.1 — Talep kanunu, arz kanunu, denge fiyatı, eğri kaymaları
0/5
01. "Diğer her şey sabitken, bir malın fiyatı arttıkça talep edilen miktarı azalır." Bu hangi kanunu ifade eder?
Talep kanunu: fiyat ile talep edilen miktar ters orantılıdır. Talep eğrisi sol üstten sağ alta iner. Cevap B. A arz kanunu (fiyat↑ → arz miktar↑, doğru orantı). C bir kanun değil, denge bir durumdur. D ayrı bir kavram (Ders 2.2).
02. Aşağıdaki durumlardan hangisi talep eğrisini sağa kaydırır (talep artırır)?
Talep eğrisinin kayması (eğri üzerinde hareket değil): gelir, ikame/tamamlayıcı mal fiyatı, beklenti, zevk, nüfus değişikliği. Gelir artışı normal mal talebini artırır → eğri sağa. Cevap C. A eğri üzerinde hareket — kaymaz. B ve D arz tarafı (arz eğrisini etkiler).
03. Bir malın arz eğrisini sola kaydıran (arzı azaltan) durum hangisidir?
Arz eğrisinin sola kayması = aynı fiyattan üretici daha az satar. Maliyet artışı (hammadde, enerji, ücret) firmayı bu duruma sokar. Cevap A. B, C, D talep tarafı — arz eğrisini doğrudan etkilemez. Türkiye'de döviz yükselince ithal hammaddeli ürünlerin arzı bu yüzden daralır.
04. Bir piyasada denge fiyatı nasıl oluşur?
Denge: arz miktarı = talep miktarı. Bu noktada ne fazlalık ne kıtlık vardır; piyasa "temizlenir". Tam rekabette piyasa kendisi bu noktayı bulur. Cevap D. A kontrollü piyasa, C tekel-oligopol pricing taktiği, B yine kontrol/oligopol davranışı; hiçbiri klasik denge tanımı değil.
05. Bir piyasada fiyat denge fiyatının üzerindeyse ne olur?
Fiyat denge üstündeyken: arz çok, talep az → arz fazlası oluşur, satılmayan stok birikir, üreticiler fiyatı düşürmek zorunda kalır → fiyat denge noktasına iner. Cevap B. A tam tersi (denge altı). C dinamik değil. D yapay karmaşa.
II
Esneklik ve Müdahale
Ders 2.2 — Esneklik formülü, esnek/inelastik mal, tavan ve taban fiyat
0/5
06. Talep esnekliğinin formülü aşağıdakilerden hangisidir?
Esneklik = %∆Q / %∆P. Yani fiyat değişiminin talep miktarına ne kadar etki ettiğinin oransal ölçüsü. Sonuç mutlak değer olarak alınır. >1 esnek, <1 inelastik, =1 birim esnek. Cevap C.
07. Aşağıdaki mallardan hangisi en inelastik talep gösterir (talebi fiyata duyarsız)?
İnelastik talep: zorunlu, ikamesi olmayan, yaşamsal mallar. Hayati ilaç fiyatı 2 katına çıksa da hasta almak zorundadır → talep çok az değişir. Cevap A. B, C, D lüks/ikame edilebilir mallardır → fiyat artarsa talep belirgin düşer (esnek). Sigara, akaryakıt, ekmek de inelastik mal örnekleridir.
08. Bir malın fiyatı %20 yükseldiğinde talep miktarı %5 düştü. Bu malın talep esnekliği kaçtır ve nasıl yorumlanır?
Esneklik = %∆Q / %∆P = 5/20 = 0,25. Sonuç < 1 → inelastik mal (talep fiyata az duyarlı). Cevap D. A ters yön (20/5). B birim esnek = 1. C yanlış yorum (0,4 olsa bile inelastik kalır). Bu tip ürünler fiyat artırılsa toplam gelir artar (zorunlu mallar gibi).
09. Türkiye'de uygulanan asgari ücret hangi tip fiyat müdahalesine örnektir?
Asgari ücret = işgücü piyasasında taban fiyat. Denge ücretinin üstünde belirlenir → emek arzı, talepten fazla → arz fazlası = işsizlik. Klasik mikroekonomi sonucu. Cevap B. Tavan fiyat tersi (denge altı, kıtlık) — kira sınırlamaları, akaryakıt tavan fiyatı gibi.
10. Bir piyasada tavan fiyat uygulandığında genelde aşağıdakilerden hangisi gözlemlenir?
Tavan fiyat (denge altında belirlenir): fiyat sınırlandığı için arz miktarı kısılır, talep yüksek kalır → kıtlık. Resmi fiyattan bulunamayan mal piyasada yüksek fiyatla "karaborsa" oluşturur. Klasik tavan fiyat sonucu. Cevap C. A taban fiyat sonucu (asgari ücret, tarım taban fiyatı).
III
Piyasa Türleri
Ders 2.3 — Tam rekabet, tekel, oligopol, tekelci rekabet
0/5
11. Tam rekabet piyasasının 4 koşulundan biri değildir?
Tam rekabet 4 koşulu: (1) çok satıcı/alıcı, (2) homojen ürün, (3) serbest giriş-çıkış, (4) tam bilgi. D tek satıcı tam rekabetin tam zıttı — bu tekeldir. Cevap D. Pamuk, buğday gibi tarım ürünleri tam rekabete en yakın örnek.
12. Türkiye'de "GSM operatörleri (Turkcell, Vodafone, Türk Telekom)" piyasası hangi tipe örnektir?
Az sayıda büyük firma + yüksek giriş engelleri (yatırım, lisans) + birbirinin kararına duyarlı = klasik oligopol. Türkiye GSM, otomobil, hava yolu, akaryakıt dağıtım sektörleri oligopol örnekleridir. Cevap B. C tekel tek satıcıdır (TCDD, BOTAŞ doğal gaz iletim eskiden). D farklılaşmış ürün ve çok satıcı (restoran, kuaför).
13. "Tekel" piyasasının ana özelliği nedir?
Tekel: piyasada tek bir satıcı, ikamesi olmayan ürün, başka firmaların girmesini engelleyen yüksek bariyerler (doğal kaynak, patent, devlet imtiyazı, ölçek ekonomisi). Tekel fiyat belirleyicidir. Cevap C. A tam rekabet. B oligopol. D tanım dışı.
14. İstanbul'da çok sayıda restoran bulunur, her birinin menüsü, lezzeti, atmosferi farklıdır. Bu piyasa hangisine örnektir?
Tam rekabette ürün homojendir (her satıcı aynı malı satar). Restoranların lezzeti, hizmeti, atmosferi farklı → farklılaştırılmış ürün. Çok satıcı + farklılaşma = tekelci rekabet. Cevap D. Restoran, kuaför, kafe, butik mağaza klasik örnekler. A homojenlik şartı eksik, B az sayıda büyük firma şartı eksik, C tek satıcı yok.
15. Türkiye'de bankacılık sektörü hangi piyasa tipine en yakındır?
Türkiye'de mevduat bankası sayısı onlarca, ama büyük 6-7 banka piyasanın çoğunu tutar. BDDK lisansı yüksek giriş bariyeri yaratır. Birinin faiz kararı diğerlerini etkiler. Bu klasik oligopol profili. Cevap A. B tam rekabet bankacılıkta yok (lisans, sermaye yeterliliği). C TCMB merkez bankası, ticari banka değil. D çok satıcı + farklılaşma şartı yok (hizmet büyük ölçüde standart).
IV
Bütünleyici Senaryolar
3 dersin birleşimi — gerçek hayat, çoklu kavram
0/5
16. Bir mala uygulanan vergi yükü esnek olmayan tarafa daha çok yansır. Sigara talebi inelastik (bağımlılık), arzı esnek ise; sigaraya konulan ÖTV'nin yükü kime daha çok düşer?
Vergi yansıması ilkesi: esnek olmayan taraf yükü taşır. Sigara talebi inelastik (bağımlı kullanıcı fiyat artsa da almaktan vazgeçmez); arz esnek (üretici fiyatı yukarı çevirebilir). Sonuç: vergi büyük oranda tüketiciye yansır. Cevap C. ÖTV bu yüzden devlet için çok verimli bir vergi türüdür (akaryakıt, sigara, alkol).
17. Türkiye'de bir dönem konutta kira artış oranı tüfeyle sınırlandı (kira tavan oranı). Bu uygulamanın klasik mikroekonomik beklenen sonucu nedir?
Kira artış sınırı = denge fiyatı altında tavan fiyat uygulaması. Klasik sonuç: ev sahipleri evi kiraya vermekten çekilir (boş bırakır, satışa yönelir, yabancıya kiralar) → kıtlık + boşaltırken yüksek depozito, çok aylık peşin gibi karaborsa pratikleri. Türkiye'de uygulanmış ve bu sonuç gözlenmiştir. Cevap A.
18. Tam rekabet ile tekel piyasasının tüketici fiyatı açısından temel farkı nedir?
Tam rekabette firma fiyat alıcısıdır, kâr marjı en alt seviyeye iner — tüketici lehine. Tekelci fiyat belirleyicidir, kâr maksimizasyonu için denge fiyatından yüksek satar, miktarı düşürür — tüketici aleyhine. Bu yüzden devletler tekelle (Rekabet Kurumu, BDDK gibi) mücadele eder. Cevap D.
19. Akaryakıt fiyatına gelen %30 ÖTV artışı sonrası benzin satışlarında çok küçük bir düşüş gözlendi. Bu durum benzin pazarının hangi özelliğini gösterir?
Fiyat çok arttı ama talep çok az düştü → inelastik talep (esneklik < 1). Akaryakıt zorunlu mal, kısa vadede ikamesi yok → talep fiyata az duyarlı. Bu yüzden devletler akaryakıttan vergi almakta verimli — fiyat artırılınca tüketim çok düşmez, vergi geliri artar. Cevap B. Sigara, ekmek, ilaç da benzer profilde.
20. "Bir piyasada çok sayıda satıcı var, ürünler farklılaştırılmış (her firmanın markası, hizmeti, atmosferi farklı), giriş-çıkış görece serbest." Türkiye'den hangi sektör bu profile en uygundur?
Tarif edilen profil tekelci rekabet: çok satıcı + ürün farklılaşması + makul giriş kolaylığı. Beyoğlu/Kadıköy kafe-restoran sektörü klasik örneği. Cevap C. A oligopol (GSM az sayıda büyük), B tekel (BOTAŞ doğal gaz iletim tekel), D oligopol (otomobil az sayıda büyük üretici).
0/20
Toplam Doğru
...
...
Bölüm 2
Sıradaki Durak: Bölüm 3 · Milli Gelir
Bölüm 2 tamamlandı · Yeni bölüm yolda
Mikro dünyayı bitirdik — tek tek piyasaları, fiyatları, esneklikleri tanıdık. Şimdi makroya geçiyoruz: bir ülkenin toplam gelirini, üretimini, refahını nasıl ölçeriz? GSYH, GSMH, kişi başı gelir, büyüme ve kalkınma. Türkiye nerede duruyor?
3.1
GSYH, GSMH, Kişi Başı Gelir
Sınır vs vatandaşlık ayrımı, üretim/gelir/harcama yöntemleri, C+I+G+NX.
3.2
Büyüme ve Kalkınma
İkisi farklı! HDI, beşeri sermaye, orta gelir tuzağı, Türkiye verileri.
3.3
Bölüm 3 Final
Kümülatif değerlendirme, 2 dersin sınavı.
BASH — kariyerfinans.com · Bu doküman kişisel çalışma içindir.