Yanlış: "İİT 1945 yılında BM ile birlikte İstanbul'da kuruldu, 22 Müslüman ülkeden oluşur." Doğru: İİT 25 Eylül 1969'da Rabat'ta (Fas) İslam Zirvesi Konferansı ile kuruldu. 21 Ağustos 1969 Mescid-i Aksa kundaklaması üzerine Fas Kralı II. Hassan'ın çağrısıyla 24 Müslüman ülke toplandı. Merkezi Cidde, Suudi Arabistan'da. 57 üye var (2024). Kuruluş süreci: 21 Ağustos 1969 Avustralyalı bir Hristiyan turist Mescid-i Aksa'da kundakçılık yaptı (kısmen yanma). Bu olay tüm İslam dünyasında öfkeye yol açtı. 22-25 Eylül 1969: Fas Kralı II. Hassan'ın çağrısıyla 24 Müslüman ülke liderleri Rabat'ta bir araya geldi. İlk İslam Zirvesi Konferansı düzenlendi. Türkiye Başbakan Yardımcısı Süleyman Demirel temsil etti. Kuruluş aşamaları: 25 Eylül 1969 Rabat (24 ülke), Mart 1970 Cidde İlk İslam Dışişleri Konferansı (daimi sekreterya), 1973 Kuruluş Tüzüğü, 2008 Tüzük yenilendi, 2011 isim "İslam Konferansı Örgütü"nden "İslam İşbirliği Teşkilatı"na değişti. 57 üye ülke (2024): 4 kıtada (Asya, Afrika, Avrupa, Güney Amerika), tüm 22 Arap ülkesi, Türkiye-İran-Pakistan-Malezya-Endonezya gibi Asya ülkeleri, Afrika'daki Müslüman ülkeler, Avrupa'dan Türkiye-Arnavutluk-Bosna-Kuzey Makedonya, Türk Cumhuriyetleri (Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan), Güney Amerika'dan Surinam ve Guyana. Toplam ~1.9 milyar nüfus (dünya nüfusunun ~%24'ü). Dünyanın BM'den sonra ikinci büyük uluslararası örgütüdür. Türkiye-İİT: Türkiye İİT'nin kurucu üyesidir (1969). İİT'nin tek laik anayasalı üyesi. Ekmeleddin İhsanoğlu (2004-2014) Türk vatandaşı olarak İİT Genel Sekreteri görevini 2 dönem sürdürdü (en uzun süre görev yapan GS). 2016 İstanbul Olağanüstü Zirvesi - Mescid-i Aksa konusu. Türkiye İslam Kalkınma Bankası (1975, Cidde) kurucu üyesi. Şu anki Genel Sekreter: Hissein Brahim Taha (2021-, Çad).

Yanlış: "TDT 1992'de Ankara'da kuruldu, sadece Türkiye ve KKTC üyesidir." Doğru: TDT iki aşamada kuruldu: 1) 3 Ekim 2009 Nahçıvan Antlaşması ile "Türk Konseyi" (Türk Dilli Devletler İşbirliği Konseyi). 2) 12 Kasım 2021 İstanbul Zirvesi'nde "Türk Devletleri Teşkilatı"na dönüştürüldü. 5 tam üye + 3 gözlemci üye var. Sekreterya İstanbul'da. Tarihsel gelişim: 1992-2009 Türk Dilli Devletler Zirveleri (gayri resmi, 11 zirve). 3 Ekim 2009 Nahçıvan Antlaşması: Türk Konseyi kuruldu - 4 kurucu üye: Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan. 2018: Özbekistan üye oldu (5 üye). 12 Kasım 2021 İstanbul Zirvesi: Türk Konseyi "Türk Devletleri Teşkilatı"na dönüştürüldü. Gözlemci üyeler (3): 2022 Türkmenistan (daimi tarafsızlık nedeniyle tam üye değil), 2022 Macaristan (Hun-Türk akrabalığı söylemi), 2022 KKTC (önemli sembolik adım). Tam üyeler (5): Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan. TDT kurumları: Devlet Başkanları Konseyi, Dışişleri Bakanları Konseyi, Sekretarya (İstanbul), Türk Akademisi (Astana), Türk Kültür ve Mirası Vakfı (Bakü), TÜRKPA (Parlamenter Asamble, Bakü, 2008), TÜRKSOY (Türk Kültür ve Sanat Ortak Yönetimi, Ankara, 1993 - TDT'den eski). 2023 Türkiye Yatırım Fonu. TDT Genel Sekreteri: Şu anki Kubanychbek Omuraliev (2022-, Kırgız). İlk: Halil Akıncı (2010-2014, Türkiye). Önemli zirveler: 2009 Nahçıvan (kuruluş), 2010 İstanbul (1. Devlet Başkanları Zirvesi), 2021 İstanbul (TDT'ye dönüşüm), 2022 Semerkant, 2023 Astana, 2024 Bişkek. Hedefler ("Türk Dünyası Vizyonu - 2040"): Ortak Türk alfabesi (34 harf - 2024 onaylandı), ekonomik entegrasyon, serbest ticaret, ortak ulaşım koridorları (Orta Koridor), kültürel işbirliği. Türkiye TDT'in kurucu üyesi ve sekreterya merkezi. KKTC sadece gözlemci, tam üye değil.

Yanlış: "KEİ 1949'da NATO ile birlikte Brüksel'de kuruldu, 6 ülke üye." Doğru: KEİ 25 Haziran 1992'de İstanbul Bildirgesi ile kuruldu. Türkiye Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın inisiyatifi. 12 üye ülke var. Sekreterya İstanbul'da. Kuruluş tarihçesi: Soğuk Savaş sonrası SSCB dağıldıktan sonra (1991). Türkiye Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın inisiyatifi. 25 Haziran 1992 İstanbul Bildirgesi - 11 ülke imzaladı. 1 Mayıs 1999 Yalta Şartı - hukuki kişilik kazandı, uluslararası kuruluş oldu. 2004 Sırbistan-Karadağ üye (sonra Sırbistan, 2006'dan). 12 üye ülke: Karadeniz'e kıyısı olan 6 ülke: Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Ukrayna, Rusya, Gürcistan. Kıyısı olmayan 6 ülke: Yunanistan, Arnavutluk, Sırbistan, Moldova, Ermenistan, Azerbaycan. Önemli özellik: Çatışmalı taraflar aynı örgütte (Ermenistan-Azerbaycan, Türkiye-Yunanistan-Ermenistan, Rusya-Ukrayna). Bu da KEİ'in etkinliğini sınırlıyor. KEİ'nin organları: Devlet Başkanları Zirvesi (yıllık), Dışişleri Bakanları Konseyi, Daimi Uluslararası Sekreterya (PERMIS) - İstanbul, KEİPA (Parlamenter Asamble - 1993'ten), Karadeniz Ticaret ve Kalkınma Bankası - Selanik (Yunanistan), 1999. Çalışma Grupları (16 alan): ulaşım, tarım, enerji, çevre, eğitim. Dönüşümlü Başkanlık: 6 ayda bir alfabetik. Türkiye en son 2023 ikinci yarı. KEİ Genel Sekreteri: Şu anki Lazăr Comănescu (2020-, Romanya - eski Romanya Dışişleri Bakanı). 4 yıl, yenilenebilir. Türkiye'nin rolü: Türkiye KEİ'in kurucu üyesidir, sekreterya İstanbul'da. Türkiye'nin önderlik ettiği nadir uluslararası örgütlerden biri. Türkiye birden fazla kez başkanlık yaptı (1994, 2007, 2023). KEİ Türkiye'nin Kafkasya, Balkanlar ve Karadeniz'de etkili olduğu önemli bir platform. Toplam ~330 milyon nüfus, ~3 trilyon dolar GSYH.

Yanlış: "AGİT ve BDT aynı kuruluştur, Türkiye her ikisinin de üyesidir." Doğru: AGİT (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, 1995'te AGİK'ten dönüştü, Viyana, 57 üye) ve BDT (Bağımsız Devletler Topluluğu, 8 Aralık 1991 Belavezha, 9 üye) FARKLI iki kuruluştur. Türkiye AGİT KURUCU ÜYESİ ama BDT ÜYESİ DEĞİL (eski Sovyet cumhuriyeti olmadığı için). AGİT (OSCE): Dünyanın en geniş bölgesel güvenlik örgütü. 1 Ağustos 1975 Helsinki Nihai Senedi - 35 ülke (NATO + Varşova Paktı + Yugoslavya + tarafsızlar). 1972-1975 AGİK Konferansı (CSCE - Conference on Security and Co-operation in Europe). 1 Ocak 1995 Budapeşte: AGİK → AGİT (CSCE → OSCE). Viyana merkez. 57 üye: Tüm Avrupa ülkeleri, ABD, Kanada, eski Sovyet ülkeleri (Rusya dahil), Orta Asya, Türkiye. "Vancouver'dan Vladivostok'a" - en geniş coğrafi alan. 3 boyut/sepet: Siyasi-Askeri (silahsızlanma, çatışma önleme), Ekonomik ve Çevre, İnsani Boyut (insan hakları, demokrasi, seçim gözlemciliği - ODIHR Varşova). Türkiye-AGİT: Kurucu üye (1975 Helsinki'den). 1999 İstanbul Zirvesi'ne ev sahipliği (Avrupa Güvenlik Şartı kabul edildi). AGİT seçim gözlemleri Türkiye'de tartışmalı (2017 referandumu, 2018, 2023 seçimleri). BDT (CIS): SSCB dağıldıktan sonra eski Sovyet cumhuriyetlerinin örgütü. 8 Aralık 1991 Belavezha (Beyaz Rusya): Rusya, Ukrayna, Beyaz Rusya liderleri (Yeltsin, Kravçuk, Şuşkeviç) - SSCB'nin sonu. 21 Aralık 1991 Alma-Ata Bildirgesi: 11 eski Sovyet cumhuriyeti BDT'ye katıldı. 26 Aralık 1991 SSCB resmi olarak dağıldı. Mevcut 9 üye (2024): Rusya, Beyaz Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Ermenistan, Azerbaycan, Moldova. Türkmenistan ortak üye. Ukrayna 2014'ten beri fiilen ayrıldı. BDT'nin diğer yapıları: Avrasya Ekonomik Birliği (EAEU - 2015), Kollektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ/CSTO - 6 üye, askeri). Türkiye BDT üyesi DEĞİL - Türkiye eski Sovyet cumhuriyeti olmadığı için. Türkiye Türk Cumhuriyetleri (Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan) ile TDT'de bir araya geliyor. Türkiye BDT ülkeleriyle ikili ilişkiler güçlü.