← Panelim/Genel Kültür/Uluslararası Kuruluşlar Final
Uluslararası Kuruluşlar Final
Genel Kültür · Uluslararası Kuruluşlar Final · Başlangıç Seviye
PDF İndir
Uluslararası Kuruluşlar Final✓
Genel KültürAB & Uluslararası Kuruluşlar · 2.7Modül Final
★ Modül Final · 40 Soru
Uluslararası Kuruluşlar Final
AB & Uluslararası Kuruluşlar modülünün son durağı. 40 soruluk kapsamlı değerlendirme, 4 kategori × 10 soru: BM+NATO, IMF/DB/DTÖ+BIS, Avrupa Konseyi/AİHM+İstanbul Sözleşmesi, OECD/G7/G20/BRICS+Bölgesel.
Final Sınav Yapısı✓
40 Soruda 6 Ders
Bu final değerlendirmesi, Uluslararası Kuruluşlar bölümünün 2.1'den 2.6'ya tüm konularını kapsar. Her bölümde 10 soru bulunur. Sorular banka sınavı zorluk düzeyinde, dengeli formatta hazırlanmıştır.
Strateji: Dürüst cevap ver, doğru-yanlış işaretleme sonrası açıklamaları oku. %75 ve üzeri puan alırsan Uluslararası Kuruluşlar konusunda banka sınavına hazır sayılırsın.
Bu modülün tamamlanması: Bu finali bitirdiğinde AB & Uluslararası Kuruluşlar modülünü tamamen tamamlamış olacaksın - 14 ders, 116+40 = 156 quiz sorusu! 🎉
BÖLÜM 1
BM ve NATO
BM 1945 (51→193 üye, P5, 6 organ, Guterres). NATO 1949 (32 üye, Madde 5, Türkiye 1952, Mark Rutte). 10 soru.
BÖLÜM 2
IMF/DB/DTÖ ve BIS
Bretton Woods 1944, IMF (Georgieva, Türkiye 2013), DB 5 alt kurum (Banga), DTÖ 1995 (Okonjo-Iweala), Basel I/II/III/IV. 10 soru.
BÖLÜM 3
Avrupa Konseyi ve AİHM
1949 Londra, 46 üye (Rusya 2022), AİHS 1950, AİHM Bošnjak. Türkiye 1954/1987/1990. İstanbul Sözleşmesi 2021. 10 soru.
BM Şartı 26 Haziran 1945'te San Francisco'da imzalandı, 24 Ekim 1945'te yürürlüğe girdi (BM Günü). 51 kurucu üye. San Francisco Konferansı'nda 50 ülke imzaladı, Polonya hükümeti henüz oluşmadığı için imza atamadı, sonradan eklendi. BM Şartı 19 bölüm, 111 madde. Türkiye 23 Şubat 1945 sembolik savaş ilanı sonrası imzaladı (51 kurucu üyeden biri). 193 üye (2024). Son katılan: Güney Sudan (2011).
02BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi (P5) hangileridir?
P5: ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa. 2. Dünya Savaşı galipleri. Veto hakkı sadece P5'te. "Çekimser" oy veto sayılmaz. 15 üyeden 9 olumlu oy + hiçbir daimi üye "Hayır" demeyecek. Türkiye 4 kez Güvenlik Konseyi geçici üyesi: 1951-52, 1954-55, 1961, 2009-10. Erdoğan'ın "Dünya 5'ten Büyüktür" eleştirisi P5 vetosuna karşı.
03BM'nin 6 ana organı hangileridir?
BM Şartı Madde 7 - 6 ana organ: 1) Genel Kurul (UNGA) - 193 üye. 2) Güvenlik Konseyi (UNSC) - 15 üye, P5 vetosu. 3) ECOSOC - 54 üye. 4) Vesayet Konseyi - 1994'ten faaliyetsiz (son vesayet Palau). 5) UAD/ICJ - Lahey "Barış Sarayı", 15 hakim. 6) Sekretariat - başında Genel Sekreter. NATO/IMF/DB/DTÖ/UNESCO BM'nin "ana organı" DEĞİL.
04BM'nin şu anki Genel Sekreteri kimdir?
António Guterres (2017-2026, Portekiz) - 9. BM Genel Sekreteri. 2017-21 ilk dönem, 2022-26 ikinci dönem. Eski Portekiz Başbakanı (1995-2002), eski UNHCR (2005-2015). 5 yıl × 2 dönem. P5'ten Genel Sekreter olamaz (gayri resmi kural). Önceki: Ban Ki-moon (2007-16), Kofi Annan (1997-2006, Nobel 2001).
05NATO ne zaman ve kaç ülke ile kuruldu?
NATO 4 Nisan 1949 Washington Antlaşması ile 12 kurucu üye tarafından kuruldu. 12 kurucu: ABD, Kanada, İngiltere, Norveç, İzlanda, Fransa, Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Danimarka, İtalya, Portekiz. 24 Ağustos 1949 yürürlük. SSCB tehdidine karşı. 1947 Truman Doktrini, 1948 Marshall Planı öncüller. NATO merkez: Londra (1949-52) → Paris (1952-67) → Brüksel (1967-).
06NATO Madde 5 kaç kez kullanıldı ve hangi olay üzerine?
NATO Madde 5 (Kolektif Savunma) tarihinde SADECE 1 KEZ kullanıldı: 11 Eylül 2001 ABD'ye yönelik El-Kaide saldırıları sonrası. 12 Eylül 2001'de NATO Madde 5'i etkinleştirdi - tek kez ve ABD'nin lehine. Afganistan müdahalesi (2001-2021) sonucunu doğurdu. Türkiye dahil tüm NATO üyeleri ABD'ye destek verdi. Madde 4 (Danışma): Türkiye 7 kez kullandı (en çok kullanan ülke) - 2003 Irak, 2012×2 (Suriye RF-4 + Akçakale), 2015 Suruç, 2020 İdlib (36 şehit).
07Türkiye NATO'ya hangi tarihte üye oldu?
Türkiye 18 Şubat 1952'de Yunanistan ile birlikte NATO üyesi oldu - NATO'nun ilk genişlemesi (12 → 14 üye). 4 Ağustos 1951 başvuru, 18 Şubat 1952 TBMM onay. Üyelik nedenleri: 1947 Truman Doktrini, 1948 Marshall Planı, SSCB tehdidi. Kore Savaşı katkısı (1950-53) üyeliği hızlandırdı (~5.500 asker, ~720 şehit). Türkiye NATO'nun 2. en büyük ordusu (~355.000 aktif asker). Üsler: İncirlik (1955), Kürecik Radar (2012), İzmir LANDCOM (2013).
08NATO'nun en yeni 2 üyesi hangileridir?
NATO'nun en yeni 2 üyesi: Finlandiya (4 Nisan 2023, 31. üye) ve İsveç (7 Mart 2024, 32. ve son üye). İkisi de Rusya'nın Şubat 2022 Ukrayna işgali sonrası tarafsızlıklarını bıraktı. Finlandiya NATO'nun 74. yıldönümünde (4 Nisan 1949 + 74) katıldı. İsveç 200 yıllık tarafsızlığını bıraktı. Türkiye+Macaristan onay süreci uzun sürdü (PKK/YPG endişeleri). Toplam 32 üye (2024). Ukrayna NATO üyesi DEĞİL - 2022'den beri başvuru bekletildi.
09NATO'nun şu anki Genel Sekreteri kimdir?
Mark Rutte (2024-, Hollanda) - 14. NATO Genel Sekreteri. 1 Ekim 2024'te göreve başladı. Eski Hollanda Başbakanı (2010-24, en uzun görev yapan Hollanda Başbakanı). Önceki: Jens Stoltenberg (2014-2024, Norveç) - 10 yıl, en uzun görev. Genel Sekreter sivil bir kişi (askeri değil), genelde Avrupalı. SACEUR (Avrupa Yüksek Komutanı, hep ABD'li): Christopher G. Cavoli (2022-).
10Türkiye BM Güvenlik Konseyi'nde kaç kez geçici üye oldu?
Türkiye BM Güvenlik Konseyi'nde 4 kez geçici üye oldu: 1951-52, 1954-55, 1961, 2009-10 (Mart 2024'te Genel Kurul'da seçildi). Türkiye BM kurucu üyesi (1945) - 23 Şubat 1945 sembolik savaş ilanı, 26 Haziran 1945 imza, 51 kurucu üyeden biri. Türkiye Selim Sarper (1959-60) ve Volkan Bozkır (2020-21) ile 2 kez BM Genel Kurulu Başkanı oldu.
Bölüm 2 · IMF, Dünya Bankası, DTÖ, BIS
10 soru · Bretton Woods sistemi
11IMF ve Dünya Bankası hangi konferansta kuruldu?
IMF ve Dünya Bankası 1-22 Temmuz 1944 Bretton Woods Konferansı'nda kuruldu (ABD New Hampshire, Mount Washington Hotel, 44 ülke). John Maynard Keynes (İngiltere) vs Harry Dexter White (ABD) - White Planı kabul edildi. 22 Temmuz 1944 Anlaşması imzalandı, 27 Aralık 1945 yürürlük. Dolar-altın standardı: 1 ons altın = 35 dolar (1971 Nixon kaldırdı). Türkiye Bretton Woods'a katılmadı, 11 Mart 1947'de IMF ve DB'ye sonradan üye oldu.
12Dünya Bankası Grubu kaç alt kurumdan oluşur?
Dünya Bankası Grubu 5 alt kurumdan oluşur: 1) IBRD (1944) - orta gelirli ülkelere kredi, 189 üye. 2) IDA (1960) - en yoksul ülkelere düşük faiz/hibe. 3) IFC (1956) - özel sektör kolu. 4) MIGA (1988) - yatırım sigortası (savaş, kamulaştırma). 5) ICSID (1966) - yatırımcı-devlet anlaşmazlıkları (tahkim). DB Başkan: Ajay Banga (2023-, ABD/Hindistan) - eski Mastercard CEO. Türkiye en büyük borçlulardan (~25 milyar $).
13DTÖ ne zaman kuruldu ve önceli nedir?
DTÖ 1 Ocak 1995'te kuruldu - Cenevre. Önceli GATT (1947-94, 23 imzacı). 1947 Bretton Woods'ta planlanan ITO (Uluslararası Ticaret Örgütü) ABD Senatosu'nca onaylanmadı, geçici GATT kuruldu. 8 Round (1947-94), Uruguay Round (1986-94) DTÖ'yü doğurdu. 3 antlaşma: GATT 1994 (mal), GATS (hizmet), TRIPS (fikri). MFN ilkesi. Doha Round (2001-) hâlâ tamamlanmadı. Genel Direktör: Ngozi Okonjo-Iweala (2021-, Nijerya/ABD) - 7. GD, ilk kadın+ilk Afrikalı, 2024 yeniden seçildi (2025-2029).
14Türkiye IMF'ye olan tüm borcunu hangi tarihte kapadı?
Türkiye 14 Mayıs 2013'te IMF'ye olan tüm borcunu (~5 milyar dolar) ödeyerek "borçsuz ülke" oldu. Erdoğan: "IMF'ye borcumuzu kapattık, IMF'ye gitmeyeceğiz" söylemi. Türkiye hâlâ IMF üyesi (1947'den), kredi almıyor ama IV. Madde Konsültasyonları devam ediyor. Türkiye toplam 19 Stand-By Anlaşması yaptı. 2002 ~31 milyar $ "yüzyılın anlaşması". Türkiye'nin IMF kotası ~%0.98 (31. büyük). ABD %17.4 (veto gücü).
15Basel Komitesi (BCBS) ne zaman ve nerede kuruldu?
Basel Komitesi (BCBS) 1974'te Basel'de (İsviçre) BIS bünyesinde kuruldu (Herstatt Bankası iflası sonrası).BIS (1930): 17 Mayıs 1930 - en eski uluslararası finansal kuruluş. "Merkez bankalarının bankası". 63 merkez bankası (TCMB dahil). Basel I (1988): CAR min %8. Basel II (2004): 3 sütun, kredi+operasyonel+piyasa riski. Basel III (2010-19): CET1 min %4.5, sermaye tamponu %2.5, LCR, NSFR. Basel IV (2017-2028): output floor %72.5.
16IMF'nin şu anki Başkanı kimdir?
IMF'nin şu anki Başkanı Kristalina Georgieva (2019-, Bulgaristan) - 12. Genel Müdür. 2024'te 2. dönem için yeniden seçildi (2024-2029). Geleneksel olarak Avrupalı (gayri resmi kural - DB başkanı Amerikalı, IMF başkanı Avrupalı). Önceki: Christine Lagarde (2011-19, Fransa - şimdi AMB Başkanı), Strauss-Kahn (2007-11). Ajay Banga Dünya Bankası Başkanı (IMF değil).
17SDR (Özel Çekme Hakları) sepetinde hangi 5 para birimi yer alır?
SDR sepeti 5 para birimi (2022'den): USD %43, EUR %29, RMB/Yuan %12, JPY %8, GBP %8. 1969'da yaratıldı - "kağıt üzerinde uluslararası para birimi". Üye ülkelerin rezerv aracı. Çin yuanı 2016'da SDR'ye eklendi. 2009 küresel kriz sonrası 250 milyar SDR, 2021 pandemi sonrası 650 milyar SDR ek tahsis edildi - Türkiye'nin payı ~6.4 milyar dolar.
18DTÖ'nün şu anki Genel Direktörü kimdir?
DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala (2021-, Nijerya/ABD) - 7. Genel Direktör, İLK kadın + İLK Afrikalı GD. Eski Nijerya Maliye Bakanı + Dünya Bankası genel müdür yardımcısı. 2024'te 2. dönem için yeniden seçildi (2025-2029). 4 yıl, yenilenebilir. Önceki: Roberto Azevêdo (2013-2020), Pascal Lamy (2005-2013). Mathias Cormann OECD Genel Sekreteri'dir (DTÖ değil).
19IMF'de %85 oy çoğunluğu kuralı ne anlama gelir?
IMF'de en önemli kararlar (kota değişikliği, antlaşma değişikliği, SDR tahsisi) %85 oy çoğunluğu gerektirir. ABD %17.4 kota ile tek başına engelleyebilir - %100-%17.4=%82.6 < %85. ABD'nin tek başına veto gücü vardır. En büyük kotalar: ABD %17.4, Japonya %6.5, Çin %6.4, Almanya %5.6, Fransa %4.2, İngiltere %4.2. Türkiye %0.98 (31. büyük). Çin BRICS olarak büyüyen ekonomi nedeniyle kotası artırıldı.
20Bretton Woods'ta Keynes ve White'ın sundukları planlar arasındaki fark neydi?
Bretton Woods'ta 2 anahtar isim: John Maynard Keynes (İngiltere - Keynesyen ekonomi babası) "Bancor" adlı küresel rezerv para birimi önerdi. Harry Dexter White (ABD) doları altın standardına bağlı küresel rezerv yapma planı sundu. White Planı kabul edildi - dolar-altın standardı (1 ons altın = 35 dolar). Bu sistem 1971'de Nixon tarafından kaldırıldı ("Nixon Shock"). ABD'nin galibiyeti, Bretton Woods'un 2. Dünya Savaşı sonrası ABD egemen finansal sistemi tasarlamasını sağladı. Türkiye Bretton Woods'a katılmadı, 1947'de IMF/DB'ye sonradan üye oldu.
Bölüm 3 · Avrupa Konseyi, AİHM, İstanbul Sözleşmesi
10 soru · İnsan hakları
21Avrupa Konseyi ne zaman ve nerede kuruldu?
Avrupa Konseyi 5 Mayıs 1949 Londra Antlaşması (St. James Sarayı) ile 10 kurucu üye tarafından kuruldu. Strazburg, Fransa merkezli. 3 Ağustos 1949 yürürlük. 10 kurucu üye: İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Danimarka, Norveç, İsveç, İrlanda, İtalya. 19 Eylül 1946 Churchill Zürih konuşması "Avrupa Birleşik Devletleri" inspirasyonu. 7-10 Mayıs 1948 Lahey Kongresi öncül. ★ Avrupa Konseyi ≠ AB - tamamen farklı 4 kurum. Türkiye 13 Nisan 1949 başvuru → 9 Ağustos 1949 üye (12. üye).
22AİHS ne zaman, nerede imzalandı ve yürürlüğe girdi?
AİHS (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) 4 Kasım 1950'de Roma'da imzalandı, 3 Eylül 1953'te yürürlüğe girdi. Avrupa Konseyi'nin kurucu metni. 18 Protokol. Esin kaynağı: 10 Aralık 1948 BM İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi (UDHR) - AİHS UDHR'yi hukuki bağlayıcı yaptı. Önemli protokoller: P1 (1952 mülkiyet), P6 (1983 barış zamanında idam yasak), P11 (1998 - AİHM daimi yaptı), P13 (2002 tam idam yasak), P15 (2021 başvuru süresi 6→4 ay).
23AİHM kaç hakimden oluşur?
AİHM 46 hakimden oluşur (her üye ülkeden 1) - Strazburg, Fransa merkezli. 9 yıl, yenilenemez. 70 yaşında zorunlu emeklilik. 1959 kuruldu (yarı zamanlı), 1 Kasım 1998 Protokol 11 ile daimi mahkeme oldu. Her üye ülke 3 aday önerir, PACE 1 hakim seçer. 5 yargı yapısı: Tek hakim, Komite (3), Daire (7), Büyük Daire (17), Plenum. Şu anki Başkan: Marko Bošnjak (2024-, Slovenya). Önceki: Síofra O'Leary (2022-24, İrlanda - ilk kadın). UAD (Lahey, 15 hakim, BM ana organı, devletler arası) ≠ AİHM (Strazburg, 46 hakim, Avrupa Konseyi, bireysel başvuru) ≠ ABAD (Lüksemburg, 27 hakim, AB).
24Türkiye AİHS'i ne zaman imzaladı ve bireysel başvuru hakkını ne zaman tanıdı?
Türkiye AİHS'i 18 Mayıs 1954'te imzaladı+onayladı (ilk dalga ülkelerden). 28 Ocak 1987 bireysel başvuru (Özal). 22 Ocak 1990 AİHM zorunlu yargı yetkisi. Türkiye Avrupa Konseyi'ne 13 Nisan 1949 başvuru → 9 Ağustos 1949 üye (12. üye). 1954-1987 arası 33 yıl bireysel başvuru tanımıyordu. Türkiye AİHM'de en çok dava açılan ülkelerden: Rusya çıktıktan sonra (2022) 1. sırada (~25.000 bekleyen başvuru, AİHM bekleyenlerin %30+'ı). 3.500+ ihlal kararı. AYM bireysel başvuru: 23 Eylül 2012'den (12 Eylül 2010 referandumu Anayasa 148/3-4).
25İstanbul Sözleşmesi nedir ve Türkiye'nin durumu nedir?
İstanbul Sözleşmesi Avrupa Konseyi'nin kadına yönelik şiddet sözleşmesidir (BM'nin değil). 11 Mayıs 2011 İstanbul'da imzalandı (adı buradan). Türkiye 20 Mart 2021 Cumhurbaşkanı Kararnamesi (3718 sayılı) ile çekildi (1 Temmuz 2021 yürürlük). İlk çekilen ülke. Türkiye 11 Mayıs 2011 imzalayan ilk ülke (ev sahibi olarak), 14 Mart 2012 TBMM oybirliği ile onayladı, 1 Ağustos 2014 yürürlüğe girdi. Çekilme nedeni "LGBT'ye olumlu yaklaşım", toplumsal cinsiyet (gender) tartışması. Anayasa Mahkemesi 19 Temmuz 2023 çekilmenin Anayasaya uygunluğunu onayladı.
26Avrupa Konseyi'nin şu anki üye sayısı kaçtır ve hangi ülke 2022'de çıkarıldı?
Avrupa Konseyi'nin şu anki üye sayısı 46. Rusya 16 Mart 2022'de Ukrayna işgali nedeniyle ÇIKARILDI - 47'den 46'ya düştü. Belarus hiç üye olmadı (insan hakları sorunları). Vatikan, Kosova üye değil. Türkiye 13 Nisan 1949'dan üye (12. üye). PACE'de 18 üye temsil eder. 4 farklı kurum: Avrupa Konseyi (CoE - bu 46 üye), AB (27 üye), AB Konseyi (politik yön), AB Bakanlar Konseyi (yasama). Bayrak (12 sarı yıldız) ve marş (Neşeye Övgü) aslında Avrupa Konseyi'nin (1955, 1972) - AB sonradan ödünç aldı.
27Avrupa Konseyi'nin şu anki Genel Sekreteri kimdir?
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset (2024-, İsviçre) - 18 Eylül 2024'te göreve başladı, eski İsviçre Cumhurbaşkanı (2018, 2023). 5 yıl, 1 kez yenilenebilir. PACE tarafından seçilir. Önceki: Marija Pejčinović Burić (2019-2024, Hırvatistan - ilk kadın GS). Mathias Cormann OECD, Mark Rutte NATO, António Guterres BM Genel Sekreteri.
28Türkiye'de Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru hakkı ne zaman uygulanmaya başladı?
Türkiye'de AYM'ye bireysel başvuru hakkı 23 Eylül 2012'de uygulanmaya başladı. 12 Eylül 2010 referandumu ile Anayasa 148/3-4 maddesi eklendi. Türkiye'de bireyler önce AYM'ye, sonra AİHM'e başvurmak zorunda - "iç hukuk yollarının tüketilmesi". Türkiye-AİHS yolu: 18 Mayıs 1954 imza+onay → 28 Ocak 1987 bireysel başvuru (Özal) → 22 Ocak 1990 zorunlu yargı → 23 Eylül 2012 AYM bireysel başvuru. Türkiye Avrupa Konseyi'nin 12. üyesi (1949'dan). Türkiye AİHM'de en çok dava açılan ülkelerden (~25.000 bekleyen).
29AİHM Madde 5 ve Madde 6 hangi hakları korur?
AİHS Madde 5: Özgürlük ve güvenlik hakkı (kişi özgürlüğünden mahrum bırakılma koşulları). Madde 6: Adil yargılanma hakkı (en çok dava bu maddeden).AİHS temel haklar: Madde 2 yaşam, Madde 3 işkence yasağı (mutlak), Madde 4 kölelik yasağı, Madde 5 özgürlük, Madde 6 adil yargılanma, Madde 7 kanunilik, Madde 8 özel hayat, Madde 9 din-vicdan, Madde 10 ifade, Madde 11 toplantı-dernek, Madde 12 evlenme, Madde 13 etkili başvuru, Madde 14 ayrımcılık yasağı. Mülkiyet hakkı, eğitim hakkı: Protokol 1 (1952). İdam yasağı: Protokol 6 (1983 barış), Protokol 13 (2002 tam yasak).
30Türkiye'de idam cezası ne zaman tamamen kaldırıldı?
Türkiye'de idam cezası 2002'de barış zamanı kaldırıldı (AİHS Protokol 6 - 2003 onay), 2004'te savaş zamanı dahil tamamen kaldırıldı (AİHS Protokol 13 - 2006 onay). Son idam: 25 Ekim 1984. 1999-2001 anayasa değişiklikleri ile süreç başladı (AB üyelik şartı). Türkiye'nin AB üyelik şartı (Kopenhag Kriterleri) ve Avrupa Konseyi üyelik şartı (Protokol 6/13). 9 Ağustos 1949'dan Avrupa Konseyi üyesi olan Türkiye 50+ yıl sonra idam cezasını tamamen kaldırdı.
Bölüm 4 · OECD, G20, BRICS, Bölgesel
10 soru
31OECD ne zaman ve nerede kuruldu?
OECD 30 Eylül 1961'de Paris'te (Château de la Muette) kuruldu. 20 kurucu üye. Önceli OEEC'dir (1948-1961) - Marshall Planı için kuruldu. 38 üye (2024). "Zenginler kulübü". OEEC (1948-1961): 17 Avrupa ülkesi - Türkiye dahil. 1961'de ABD+Kanada eklenerek OECD oldu. Türkiye OECD'nin kurucu üyesidir. Genel Sekreter: Mathias Cormann (2021-, Avustralya), eski Avustralya Maliye Bakanı, 2024'te 2. dönem (2026-2031). Önceki: José Ángel Gurría (2006-2021, Meksika - en uzun). PISA testleri 2000'den.
32G7 üyeleri hangileridir ve Rusya neden artık G8'de değil?
G7 üyeleri: ABD, Japonya, Almanya, İngiltere, Fransa, İtalya, Kanada + AB. 1975 G6 (Rambouillet, Fransa), 1976 G7 (Kanada eklendi). Rusya 1997-2014 G8 üyesiydi - 2014 Mart Kırım ilhakı sonrası çıkarıldı, G7'ye dönüldü. Sürekli sekreterya YOK. Dönüşümlü başkanlık. Dünya GSYH ~%30. Türkiye G7 üyesi DEĞİL. Son zirveler: 2023 Hiroşima (Zelensky katıldı), 2024 Apulia, 2025 Kanada.
33G20 ne zaman ve hangi düzeyde kuruldu?
G20 25 Eylül 1999'da Berlin'de Maliye Bakanları düzeyinde kuruldu (Asya Krizi sonrası). 14-15 Kasım 2008 Washington Zirvesi'nde liderler düzeyine yükseltildi (Küresel Finansal Kriz - Lehman Brothers). 19 ülke + AB + AfB (2023'ten - tek bölgesel kuruluş). Dünya GSYH ~%85, nüfus ~%65, ticaret ~%75. Sürekli sekreterya YOK. Dönüşümlü başkanlık (Troika). Türkiye G20 kurucu üyesi (1999). 3 Müslüman çoğunluk ülkeden biri (Endonezya, S. Arabistan).
34BRICS 2024'te hangi ülkeleri yeni üye olarak aldı?
BRICS 2024'te büyük genişleme: 1 Ocak 2024'ten Mısır, Etiyopya, BAE, İran tam üye oldu. S. Arabistan davet edildi henüz onaylamadı. Arjantin Milei iptal etti. 2025 Endonezya tam üye - toplam 10 üye. 2001 Jim O'Neill (Goldman Sachs) "BRIC" terimi. 16 Haziran 2009 ilk BRIC zirvesi (Yekaterinburg). 2010 G. Afrika dahil → BRICS. 2014 NDB (Şangay) ve CRA. BRICS+ Ortak Ülkeler (2024 Kazan Zirvesi): 13 ülke - Türkiye, Belarus, Bolivya, Küba, Kazakistan, Malezya, Nijerya, Tayland, Uganda, Özbekistan, Vietnam, Cezayir, Endonezya. Türkiye 2024'te BRICS+ ortak ülke - NATO üyesi olarak BRICS ortağı tek ülke. Dünya nüfus %45 (BRICS+), GSYH (PPP) %37 - G7'yi geçti.
35İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ne zaman ve neden kuruldu?
İİT 25 Eylül 1969 Rabat'ta (Fas) kuruldu - 21 Ağustos 1969 Mescid-i Aksa kundaklaması sonrası. Avustralyalı Hristiyan turist Mescid-i Aksa'da kundakçılık yaptı (kısmen yanma). Fas Kralı II. Hassan'ın çağrısıyla 24 Müslüman ülke Rabat'ta toplandı. Türkiye Süleyman Demirel temsil etti. 2011'de isim "İslam Konferansı Örgütü"nden "İslam İşbirliği Teşkilatı"na değişti. 57 üye, Cidde merkez. BM'den sonra ikinci büyük uluslararası örgüt. ~1.9 milyar nüfus (dünya nüfusunun ~%24'ü). Ekmeleddin İhsanoğlu (2004-2014) Türk vatandaşı GS - 2 dönem. İslam Kalkınma Bankası 1975 Cidde.
36Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) hangi yıl kuruldu ve şu anki tam üyeleri kimdir?
TDT iki aşamada kuruldu: 1) 3 Ekim 2009 Nahçıvan Antlaşması (Türk Konseyi - 4 kurucu: Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan). 2) 12 Kasım 2021 İstanbul Zirvesi'nde "Türk Devletleri Teşkilatı"na dönüştü.5 tam üye: Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan (2018'den). 3 gözlemci (2022'den): Türkmenistan (daimi tarafsızlık), Macaristan (Hun-Türk), KKTC. Sekreterya İstanbul. "Türk Dünyası Vizyonu - 2040": Ortak Türk alfabesi (34 harf, 2024 onaylandı), Orta Koridor. Genel Sekreter: Kubanychbek Omuraliev (2022-, Kırgız).
37Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ) hangi yıl ve kim tarafından kuruldu?
KEİ 25 Haziran 1992 İstanbul Bildirgesi ile kuruldu - Türkiye Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın inisiyatifi. 12 üye ülke. Sekreterya İstanbul (PERMIS). 1 Mayıs 1999 Yalta Şartı ile uluslararası kuruluş oldu. 12 üye: Karadeniz kıyısı 6 (Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Ukrayna, Rusya, Gürcistan) + iç 6 (Yunanistan, Arnavutluk, Sırbistan, Moldova, Ermenistan, Azerbaycan). Karadeniz Ticaret ve Kalkınma Bankası Selanik (Yunanistan). Türkiye'nin önderlik ettiği nadir uluslararası örgüt. Dönüşümlü başkanlık 6 ayda bir.
38Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nın (ECO) önceli ve kurucu üyeleri kimdir?
ECO'nun önceli RCD'dir (Kalkınma için Bölgesel İşbirliği, 21 Temmuz 1964 İstanbul Antlaşması) - Türkiye, İran, Pakistan kurucu. 1985'te ECO aynı 3 ülke ile yeniden kuruldu. 1992 Aşkabat Bildirgesi ile 7 yeni üye - 10 üye. Tahran merkez.10 üye: 3 kurucu (Türkiye, İran, Pakistan) + 5 Türk Cumhuriyeti (Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan) + Tacikistan + Afganistan. Hepsi Müslüman çoğunluklu. ECO Ticaret ve Kalkınma Bankası İstanbul'da.
39AGİT (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı) ne zaman ve hangi belge ile başladı?
AGİT 1 Ağustos 1975 Helsinki Nihai Senedi ile başladı (AGİK/CSCE - 35 ülke). 1 Ocak 1995 Budapeşte'de AGİT/OSCE'ye dönüştü. Viyana merkez. 57 üye - "Vancouver'dan Vladivostok'a". 4 sepet: Güvenlik, Ekonomik İşbirliği, İnsani Boyut, Akdeniz. 1990 Paris Şartı (Yeni Avrupa). Türkiye AGİK/AGİT kurucu üyesi (1975'ten). 1999 İstanbul Zirvesi: Avrupa Güvenlik Şartı kabul edildi. 3 boyut: Siyasi-Askeri, Ekonomik-Çevre, İnsani (ODIHR Varşova - seçim gözlemciliği). Türkiye Karabağ Minsk Grubu'nda yer almıyor (1992, ABD-Fransa-Rusya). Genel Sekreter: Helga Schmid (2020-, Almanya).
40BDT (Bağımsız Devletler Topluluğu) hangi tarihte kuruldu ve Türkiye üyesi midir?
BDT 8 Aralık 1991'de Belavezha'da (Beyaz Rusya) kuruldu - Rusya, Ukrayna, Beyaz Rusya liderleri (Yeltsin, Kravçuk, Şuşkeviç). 21 Aralık 1991 Alma-Ata Bildirgesi ile 11 eski Sovyet cumhuriyeti BDT'ye katıldı. 26 Aralık 1991 SSCB resmi dağıldı. Mevcut 9 üye (2024). Türkiye BDT üyesi DEĞİL - eski Sovyet cumhuriyeti olmadığı için.Mevcut 9 üye: Rusya, Beyaz Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Ermenistan, Azerbaycan, Moldova. Türkmenistan ortak üye. Ukrayna 2014'ten fiilen ayrıldı. Diğer eski Sovyet: Estonya/Letonya/Litvanya (Baltık - AB+NATO), Gürcistan (2009 ayrıldı). BDT yapıları: EAEU (2015), KGAÖ/CSTO (askeri).
★ ULUSLARARASI KURULUŞLAR MODÜLÜ TAMAMLANDI ★
AB & Uluslararası Kuruluşlar — Tamamlandı!
Tebrikler! AB & Uluslararası Kuruluşlar modülünün her iki bölümünü de başarıyla tamamladın. 1949 Avrupa Konseyi'nden 2024 BRICS genişlemesine, AB tarihinden bölgesel kuruluşlara kadar 14 ders ve 156 quiz sorusunu kapsadın.
14
Ders
156
Quiz Sorusu
25+
Uluslararası Kuruluş
Türkiye'nin uluslararası konumu: Türkiye BM (1945 kurucu), NATO (1952), Avrupa Konseyi (1949), OECD (1961 kurucu), G20 (1999 kurucu), İİT (1969 kurucu), AGİT (1975 kurucu), KEİ (1992 kurucu+ev sahibi), TDT (2009 kurucu+sekreterya), DTÖ (1995), AB (1999 aday), BRICS+ (2024 ortak) üyesidir. Banka sınavlarında bu konular sıkça çıkar.
Sonraki hedef: Genel Kültür yol haritasında 16 konudan 8 tanesi tamamlandı. Sıradaki konular: Temel Hukuk, Temel Ekonomi, Türkiye Ekonomisi, Bilim & Teknoloji, Kültür & Sanat, Spor & Dünya Gündemi, mini denemeler.