Yazar–Eser Eşleştirmeleri
Türk ve Dünya Edebiyatı — kapsamlı çalışma dosyası. Sınavda çıkan yazar–eser eşleştirmelerinin tamamı için ana referans.
Türk ve Dünya Edebiyatı — kapsamlı çalışma dosyası. Sınavda çıkan yazar–eser eşleştirmelerinin tamamı için ana referans.
Divan edebiyatı, 13.–19. yüzyıllar arasında Osmanlı sarayında ve medresede gelişmiş, aruz vezni ile kurulan, Arapça-Farsça kelime yoğunluğuna sahip yüksek sanatlı Türk şiiridir. Aşağıda dönemin başlıca şairleri ve eserleri sunulmuştur.
13-14. yy Anadolu tasavvufi halk şiirinin öncüsü. Sade Türkçesi ile derin tasavvufi öğreti aktarmıştır.
'Mevlid' adlı ünlü eseriyle bilinir; eser hâlâ mevlit merasimlerinde okunur.
14. yy Anadolu Türkçesinin gelişimine büyük katkı yapmış Ahi tarikatı şairi.
Osmanlı sarayıyla ilişki içinde 14-15. yy Divan edebiyatının önde gelen ismi.
Anadolu sahasının erken Divan şairlerindendir.
Sivas ve Kayseri'de hüküm sürmüş şair-hükümdar; savaşta ölmüştür.
Hurufi inancı yüzünden 1417'de Halep'te derisi yüzülerek idam edilmiştir.
16. yy Bağdatlı Divan şairi. Türk Divan edebiyatının en büyük şairi kabul edilir; üç dilde Divan sahibi ender şairlerdendir.
'Sultanü'ş-Şuara' (Şairler Sultanı) lakabıyla anılan 16. yy şairi; Kanuni'nin himayesinde yaşamıştır.
17. yy'ın en büyük kaside şairi; IV. Murad döneminde Siham-ı Kaza yüzünden boğdurularak idam edilmiştir.
Urfalı; hikemi (didaktik) tarzın Divan edebiyatındaki en büyük temsilcisidir.
Lale Devri'nin (1718-1730) en ünlü şairi; hafif ve neşeli üslubuyla İstanbul'un güzelliklerini, aşkı ve şarabı işlemiştir.
18. yy Mevlevi şairi; Galata Mevlevihanesi'nde şeyhlik yapmış; III. Selim ile dost olmuştur.
Halk edebiyatı, sözlü Türk kültüründen doğmuş, hece vezniyle yazılan, dil olarak halka yakın olan geniş bir gelenektir. Ozanlar dinî-tasavvufi (Yesevi geleneği), Alevi-Bektaşi ve aşık şiiri kollarında ürünler vermişlerdir.
Türk tasavvuf geleneğinin öncüsü; hikmetleri Türk-İslam edebiyatının temellerini oluşturmuştur.
13. yy Anadolu Alevi-Bektaşi geleneğinin öncüsü; Bektaşi tarikatının piri.
Oğuz Türklerinin destansı hikayelerini içerir; kahramanlarından Boğaç Han, Salur Kazan, Bamsı Beyrek unutulmazdır.
Alaiye beyinin oğlu iken Abdal Musa dergahına giren, mizahi tasavvufi şiirleriyle Alevi-Bektaşi edebiyatının önemli temsilcisi.
Safevi Devleti'nin kurucusu Şah İsmail'in ozan mahlası; Alevi-Bektaşi edebiyatının önemli isimlerinden.
16. yy Alevi-Bektaşi halk şairi; Osmanlı'ya isyanı nedeniyle Sivas'ta Hızır Paşa tarafından idam edildiği rivayet edilir.
Bolu Beyi'ne isyan ederek dağa çıkan efsanevi Türkmen bahadırı ve halk şairi.
17. yy'ın en büyük halk şairi; Toros dağlarında yaşamış, aşk ve doğa temalı koşmalarıyla ünlüdür.
Divan tarzı halk şiirinin en yetkin temsilcisi; Şairnâme'siyle dönemin şairlerini tanıtır.
Sanatlı halk şiirinin önemli temsilcilerinden; Divan geleneğine yakın.
19. yy'ın en büyük halk şairlerinden; Divan-Halk şiiri sentezinin ustası.
19. yy Türkmen halk şairi; iskan politikasına karşı Türkmen boylarının direnişini dile getirmiştir.
Sivaslı 19. yy halk şairi.
Sivrialan/Şarkışla doğumlu görmez halk ozanı; 7 yaşında çiçek hastalığından iki gözünü kaybetti. Cumhuriyet döneminin en büyük halk şairidir.
1860 Şair Evlenmesi'nden 1923 Cumhuriyet'e uzanan modern Türk edebiyatının kurucu dönemidir. Tanzimat (1860-96), Servet-i Fünun (1896-1901), Milli Edebiyat (1911-23) dönemleri bu bölümde birleştirilerek sunulmaktadır.
Modern Türk edebiyatının kurucusu; ilk özel Türk gazetesi Tercüman-ı Ahval'in kurucusu.
'Vatan Şairi'; Vatan Yahut Silistre yüzünden 1873'te Magosa'ya sürgün edilmiştir.
'Halka Doğru' edebiyatın öncüsü; 200'e yakın eserle 'Yazı Makinesi' lakaplı üretken yazar.
Servet-i Fünun'un öncüsü; Ahmet Mithat ile 'Eski-Yeni' tartışmasına girmiştir.
Realizmin Türk edebiyatındaki öncüsü; genç yaşta veremden ölmüştür.
Türk edebiyatının modern romanının kurucusu; Aşk-ı Memnu ile Bihter-Behlül yasak aşkı temaları klasikleşmiştir.
İç dünya çözümlemesi ve psikolojik derinlik alanında öncü.
Servet-i Fünun'un en büyük şairi; sonradan hümanist-toplumcu şiire yönelmiştir.
Servet-i Fünun şairi; 'Elhan-ı Şita' (Kış Nağmeleri) sesin şiiri olarak Türk şiirinin başyapıtları arasındadır.
İstiklal Marşı şairi; Safahat'ıyla toplumsal-dini şiirin zirvesindeki isim.
Divan-modern sentezi ile Türk şiirini yenilemiş; 'Sessiz Gemi', 'Endülüs'te Raks' ünlü şiirleri.
Saf şiirin Türk edebiyatındaki temsilcisi; 'Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar' önemli poetika yazısıdır.
Milli Edebiyat'ın fikri babası; Türk sosyolojisinin kurucusu.
Milli Edebiyat hareketinin hikayecisi; Yeni Lisan hareketinin öncüsü. 36 yaşında genç ölmüştür.
Kurtuluş Savaşı'nda cephede görev almış 'Onbaşı Halide'; feminist ve milliyetçi yazarlığın öncüsü.
Osmanlı çöküşü ve Kurtuluş Savaşı'nı romanlaştırmış; Yaban'da aydın-köylü kopuşunu işlemiştir.
Türkçe'nin en sevilen romancılarından; Çalıkuşu (Feride) klasikleşmiştir.
Otobiyografik psikolojik romanın temsilcisi; muhafazakâr-Batıcı gerilimi işler.
Anadolu'yu edebiyata taşımış; siyasi görüşleri nedeniyle 1922-38 sürgün yaşamış.
1923 Cumhuriyet sonrasında ortaya çıkan modern Türk romanı — köy gerçekliğinden postmoderne uzanan geniş bir yelpazededir.
Modern Türk romanının en büyük ustalarından; Doğu-Batı sentezi, zaman ve kimlik teması.
1948'de sınırda öldürülmüştür. Kürk Mantolu Madonna 2010'lardan sonra en çok satan Türk romanlarındandır.
Modern Türk öyküsünün babası; adına verilen 'Sait Faik Hikaye Armağanı' Türkiye'nin en prestijli hikaye ödülüdür.
Anton Çehov tarzının Türk edebiyatındaki temsilcisi; TBMM'de mebusluk yapmış.
Nobel'e defalarca aday olan yazar; Çukurova'yı ve Toros'u destansı bir dille anlatmıştır.
Adana-Çukurova işçi sınıfını anlatan sosyal gerçekçi romancı; Nâzım Hikmet'le Bursa cezaevinde tanışmıştır.
Marksist bir bakışla Türk toplumsal tarihini roman-destanla yeniden yazmayı denemiştir.
Şair, öykücü, romancı, oyun yazarı — çok yönlü Ege edebiyatçısı.
Türk mizah edebiyatının en büyük ismi; 2 Temmuz 1993 Sivas Madımak olayında kıl payı kurtulmuştur.
Hababam Sınıfı ile Türk mizahının klasik eseri; 1975 Ertem Eğilmez filmi Türk sineması klasiklerindendir.
Öykücü-oyun yazarı; Brecht etkisinde epik tiyatronun Türk temsilcisi.
Şair-romancı-denemeci; Nâzım Hikmet ve sol geleneğe yakın 'ikinci yeni' karşıtı.
43 yaşında beyin tümöründen ölmüştür; postmodern Türk edebiyatının kurucusudur.
Türk romanının modernist-varoluşçu kanadının önemli ismi.
Kadın romancıların en önemli ismi; 12 Mart darbesi sonrası nesli sorgulamıştır.
Türk edebiyatının dilinin sınırlarını zorlayan yazarı; Pegasus Ödülü kazanmış tek Türk.
Öz şiir arayışından toplumcu gerçekçiliğe, Garip'ten İkinci Yeni'ye — Cumhuriyet dönemi Türk şiirinin başlıca sesleri.
20. yy Türk şiirinin dünya çapında en büyük ismi; 1938'de tutuklanmış, 13 yıl Bursa Cezaevi'nde yatmıştır. 1951'de Türkiye'yi terk edip Moskova'da ölmüştür.
Metafizik-mistik şiirin ustası; İslamcı düşüncenin edebiyattaki en büyük ismi.
'Yaş otuz beş, yolun yarısı eder' unutulmaz dizesinin şairi.
Beş Hececiler'den koparak modernleşen romantik lirik şair.
Orta halli insanı ve iç dünyasını işleyen özgün Türk şairi; radyo tiyatrosu ve edebiyat sözlüğü de vardır.
Cumhuriyet döneminin en üretken şairi; 100'e yakın şiir kitabı; çocuk şiirinin ustası.
Hint mistisizmi ve tasavvuf etkisinde soyut şiir; Türk şiirinde eşsiz.
Orhan Veli Kanık, Oktay Rifat Horozcu, Melih Cevdet Anday tarafından Türk şiirine modernist bir dönüşüm kazandırmak amacıyla yayımlanmıştır.
Garip akımının öncüsü; 36 yaşında düşme sonucu erken ölmüştür.
Garip'ten İkinci Yeni'ye köprü kuran şair.
Şair, romancı, denemeci; Garip'ten sonra bireysel yolunu çizmiştir.
Cemal Süreya, Turgut Uyar, Edip Cansever, İlhan Berk, Ece Ayhan, Ülkü Tamer, Sezai Karakoç şairlerinin oluşturduğu akım.
İkinci Yeni'nin en özgün sesi.
İkinci Yeni'nin başat şairlerindendir; klasik divan biçimlerini modern şiire taşımıştır.
İkinci Yeni'nin önemli sesi; monolog-diyalog şiirin ustası.
İkinci Yeni şairi; şiirde imgeye ve soyut sese odaklanmıştır.
İkinci Yeni'nin en enigmatik, hermetik şairi; sivil şiirin kurucusu.
İslamcı-metafizik şiirin en büyük temsilcisi; medeniyet düşüncesinin şairi.
1968 kuşağının şairi; sol'dan İslamcılığa evrilen özgün ses.
'Yedi Güzel Adam' çevresinin şairi; çağdaş İslamcı şiirin önemli ismi.
1980 sonrası ortaya çıkan yazarlar — postmodern, tarihi fantastik, popüler roman ve polisiye edebiyatın önemli isimleri.
Türk edebiyatına 2006 Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandıran yazar. Masumiyet Müzesi (İstanbul Çukurcuma) 2014 Avrupa Yılın Müzesi ödülünü almıştır.
En çok satan ve uluslararası ün kazanmış Türk kadın yazar; İngilizce ve Türkçe yazar.
Yazar-müzisyen-yönetmen çok yönlü sanatçı; UNESCO iyi niyet elçisi.
Türk polisiye edebiyatının en büyük ismi; İstanbul'un tarihi katmanlarını polisiyeye taşımıştır.
Türk edebiyatına Osmanlı-tarihi fantastik türünü sokan yazar; İzmir-Ege Üniversitesi felsefe profesörü.
Türk edebiyatının büyülü gerçekçilik akımının en özgün ismi.
Popüler roman türünün en önemli temsilcilerinden; biyografik roman geleneğini güçlendirmiştir.
Şaman-Türk mitolojisini roman biçiminde işleyen çok satan yazar.
Şair, romancı, öykücü ve oyun yazarı çok yönlü postmodern yazar.
Türk edebiyatının önemli çağdaş yazarı; şiirsel-mistik anlatım.
Gazeteci-yazar; polemikçi kimliği ile bilinir.
Tanpınar-Yahya Kemal geleneğini sürdüren estet-yazar.
Uluslararası ün kazanan genç kuşak Türk yazarı; Nihilist-varoluşçu bakış.
Behzat Ç. karakteri televizyon dizisiyle (2010-2013) klasikleşmiştir.
Modern Rus edebiyatının kurucusu; 38 yaşında düelloda öldürülmüştür.
Rus realizminin kurucularından; Ukrayna kökenli.
Rus-Batı kültürünün diyaloğunu işleyen romancı.
Rus psikolojik romanının zirvesi; teodise, kötülük ve iman soruları üzerine yazan filozof-romancı.
Rus realizminin en büyük ismi; Hıristiyan-anarşist filozof olarak da etkili olmuştur.
Modern tiyatro ve öykünün babası; hekimdi. 44 yaşında veremden ölmüştür.
Sosyalist gerçekçiliğin kurucusu.
Sovyet döneminin en özgün yazarı; şeytan Woland'ın Moskova'ya gelişini anlatan Usta ile Margarita başyapıtıdır.
Doktor Jivago yüzünden Sovyet yönetiminin baskısıyla Nobel'i reddetmek zorunda kalmıştır.
Nobel 1970; Gulag Takımadaları eseriyle Sovyet baskı sisteminin en büyük tanığı.
Rus-Amerikan yazar; kelebek koleksiyonu ile bilimsel çalışmalar da yapmıştır.
Fransız romantizminin en büyük ismi; siyasi sürgün de yaşamıştır.
Fransız realizminin kurucusu; günde 12-16 saat çalışan üretken yazar.
Macera romanlarının klasik yazarı; Alexandre Dumas fils'in babası.
Realizmin ustası; 'kesin kelime' arayışıyla anılır. Madame Bovary ahlaka aykırılık davasıyla karşılaşmıştır.
Fransız natüralizminin lideri; Dreyfus davasında Yahudi karşıtı antisemitizme karşı 'J'accuse' mektubuyla direnmiştir.
Kısa öykü ustası; hocası Flaubert'dir.
20. yy'ın en büyük romanı sayılan 7 ciltlik başyapıtın yazarı; Madeleine kurabiyesi sahnesi meşhurdur.
Nobel 1947; homoseksüel kimlik ve ahlak üzerine yazmıştır.
Nobel 1957; absürd felsefesinin edebiyattaki temsilcisi. 46 yaşında trafik kazasında ölmüştür.
Fransız varoluşçuluğunun ünlü ismi; 1964 Nobel Edebiyat Ödülü'nü reddetmiştir.
Feminist felsefenin öncüsü; Sartre'ın hayat arkadaşı.
20. yy Fransız edebiyatının en tartışmalı yazarı; işgal döneminde Nazi işbirlikçisi olmuştur.
İngiliz edebiyatının kurucusu; Canterbury katedralinde gömülüdür.
İngiliz Rönesansının ve tüm zamanların en büyük dramatürgü; 39 oyun ve 154 soneden oluşan külliyat.
Kayıp Cennet ile Adem ve Havva'nın cennetten kovuluşunu, Şeytan'ın düşüşünü destanlaştırmıştır.
İngiliz kadın edebiyatının en büyük ismi; Elizabeth Bennet ve Mr. Darcy karakterleri klasikleşmiştir.
Viktorya döneminin en büyük yazarı; toplumsal eleştiri ve unutulmaz karakterler.
30 yaşında veremden ölmüştür; tek romanı Uğultulu Tepeler İngiliz edebiyatının başyapıtlarındandır.
Yetim mürebbiye Jane Eyre ile Mr. Rochester hikayesi feminist edebiyatın erken örneklerindendir.
Viktorya sonu Wessex köylü toplumunu işleyen romancı-şair.
Polonya asıllı İngiliz yazar; kolonyalizm eleştirisinin öncüsü.
Bilim kurgu edebiyatının kurucularından.
İrlandalı modernist yazar; Bloomsday (16 Haziran) Ulysses günü olarak kutlanır.
Bilinç akışı tekniğinin ustası; feminist edebiyatın kurucularından.
Sansürle karşılaşmış roman ustası; cinselliği açıkça işlemiştir.
Totalitarizmin en büyük eleştirmeni; asıl adı Eric Arthur Blair.
Distopik romanın klasiği; sonradan mistisizme yönelmiştir.
Nobel 1969; İrlandalı, sonradan Fransa'da yaşamış; absürd tiyatronun babası.
Erken Amerikan romanının en önemli isimlerinden.
Moby Dick beyaz balina takıntısı ile Amerikan edebiyatının başyapıtı.
Kısa öykü ve polisiye edebiyatının kurucusu; korku edebiyatının ustası.
Asıl adı Samuel Clemens; Hemingway 'Modern Amerikan edebiyatının tümü Huck Finn'den gelir' demiştir.
Amerikan-İngiliz gerçekçiliğinin köprüsü.
Nobel 1954; buzdağı kuramı ve minimalist üslupla Amerikan öyküsünü dönüştürmüş.
Caz Çağı'nın (Roaring Twenties) yazarı; Muhteşem Gatsby Amerikan Rüyası'nın çöküşünü işler.
Nobel 1949; Amerikan Güneyi Yoknapatawpha County'sini işlemiştir.
Nobel 1962; Büyük Buhran döneminde işçi sınıfını anlatmıştır.
Holden Caulfield karakteri Amerikan ergen edebiyatının klasiğidir. 1965 sonrası münzevi bir hayat sürmüştür.
Beat Generation'ın önde gelen ismi.
Nobel 1993; Amerikan siyah edebiyatının en büyük ismi.
| Yazar | Yıl | Ülke | Ana Eseri |
|---|---|---|---|
| Boris Pasternak | 1958 | Rusya | Doktor Jivago |
| André Gide | 1947 | Fransa | Kalpazanlar |
| Albert Camus | 1957 | Fransa | Yabancı, Veba |
| Aleksandr Soljenitsin | 1970 | Rusya | Gulag Takımadaları |
| Samuel Beckett | 1969 | İrlanda | Godot'yu Beklerken |
| Ernest Hemingway | 1954 | ABD | İhtiyar Adam ve Deniz |
| William Faulkner | 1949 | ABD | Ses ve Öfke |
| John Steinbeck | 1962 | ABD | Gazap Üzümleri |
| Toni Morrison | 1993 | ABD | Sevilen |
| Orhan Pamuk | 2006 | Türkiye | Benim Adım Kırmızı, Kar |
| Jean-Paul Sartre | 1964 (reddetti) | Fransa | Bulantı |
| László Krasznahorkai | 2025 | Macaristan | Şeytan Tangosu |
| Alan | Eser | Yazar | Yıl |
|---|---|---|---|
| İlk modern tiyatro | Şair Evlenmesi | İbrahim Şinasi | 1860 |
| İlk edebi roman | İntibah | Namık Kemal | 1876 |
| İlk psikolojik roman | Eylül | Mehmet Rauf | 1901 |
| İlk köy romanı | Karabibik | Nabizade Nazım | 1890 |
| İlk milli mücadele romanı | Ateşten Gömlek | Halide Edip | 1922 |
| İlk realist Servet-i Fünun | Mai ve Siyah | Halit Ziya | 1897 |
| İlk büyük postmodern | Tutunamayanlar | Oğuz Atay | 1971 |
| İlk Nobel (Edebiyat) | Beyaz Kale + eserler | Orhan Pamuk | 2006 |
| Şair | En Ünlü Eseri | Dönem |
|---|---|---|
| Fuzuli | Leyla ile Mecnun, Su Kasidesi | 16. yy Divan |
| Bâki | Kanuni Mersiyesi | 16. yy Divan |
| Nef'i | Siham-ı Kaza | 17. yy Divan |
| Nabi | Hayriye | 17. yy Divan |
| Nedim | Divan (Lale Devri) | 18. yy Divan |
| Şeyh Galip | Hüsn ü Aşk | 18. yy Divan |
| Yunus Emre | Risaletü'n-Nushiyye | 13-14. yy Halk |
| Karacaoğlan | Koşmaları | 17. yy Halk |
| Pir Sultan Abdal | Nefesler | 16. yy Halk |
| Aşık Veysel | Kara Toprak | 20. yy Halk |
| Nâzım Hikmet | Memleketimden İnsan Manzaraları | 20. yy Cumhuriyet |
| Necip Fazıl | Çile | 20. yy Cumhuriyet |
| Cahit Sıtkı | Otuz Beş Yaş | 20. yy Cumhuriyet |
| Orhan Veli | Garip | 20. yy Cumhuriyet |
| Cemal Süreya | Üvercinka | 20. yy İkinci Yeni |
| Sezai Karakoç | Monna Rosa, Sesler | 20. yy Metafizik |
| Yazar | En Ünlü Romanı | Yıl |
|---|---|---|
| Halit Ziya Uşaklıgil | Aşk-ı Memnu | 1900 |
| Reşat Nuri Güntekin | Çalıkuşu | 1922 |
| Yakup Kadri Karaosmanoğlu | Yaban | 1932 |
| Peyami Safa | Dokuzuncu Hariciye Koğuşu | 1930 |
| Sabahattin Ali | Kürk Mantolu Madonna | 1943 |
| Ahmet Hamdi Tanpınar | Huzur | 1949 |
| Yaşar Kemal | İnce Memed | 1955 |
| Kemal Tahir | Devlet Ana | 1967 |
| Oğuz Atay | Tutunamayanlar | 1971-72 |
| Yusuf Atılgan | Anayurt Oteli | 1973 |
| Latife Tekin | Sevgili Arsız Ölüm | 1983 |
| İhsan Oktay Anar | Puslu Kıtalar Atlası | 1995 |
| Orhan Pamuk | Benim Adım Kırmızı | 1998 |
| Elif Şafak | Aşk | 2010 |
| Yazar | En Ünlü Eseri | Ülke |
|---|---|---|
| Shakespeare | Hamlet, Macbeth | İngiltere |
| Milton | Kayıp Cennet | İngiltere |
| Dickens | İki Şehrin Hikayesi | İngiltere |
| Austen | Gurur ve Önyargı | İngiltere |
| Orwell | 1984 | İngiltere |
| Woolf | Mrs. Dalloway | İngiltere |
| Twain | Huckleberry Finn | ABD |
| Fitzgerald | Muhteşem Gatsby | ABD |
| Hemingway | İhtiyar Adam ve Deniz | ABD |
| Steinbeck | Gazap Üzümleri | ABD |
| Salinger | Çavdar Tarlasında Çocuklar | ABD |
| Tolstoy | Savaş ve Barış, Anna Karenina | Rusya |
| Dostoyevski | Suç ve Ceza, Karamazov Kardeşler | Rusya |
| Çehov | Vişne Bahçesi | Rusya |
| Bulgakov | Usta ile Margarita | Rusya |
| Hugo | Sefiller | Fransa |
| Balzac | Goriot Baba | Fransa |
| Flaubert | Madame Bovary | Fransa |
| Camus | Yabancı | Fransa |
| Proust | Kayıp Zamanın İzinde | Fransa |