Konferanslar & Ekonomi 2025
G20 Johannesburg zirvesinden Davos Ekonomik Forum'una, TCMB faiz indirimlerinden OVP 2026-2028 hedeflerine, Trump tarifelerinden Selçuk Bayraktar'ın savunma sanayii ihracatına — küresel ve Türkiye ekonomisinin 2025 tablosu.
Genel Görünüm2025: Para Politikalarının Yılı
2025 yılı, dünyada ve Türkiye'de para politikalarının ve enflasyonla mücadelenin öne çıktığı bir yıl olarak geride kaldı. Merkez bankalarının faiz kararları, küresel risk iştahındaki dalgalanmalar ve jeopolitik gelişmeler piyasaların yönünü belirledi. Fed, ECB, BoE küresel para politikası gündemini yönetirken, Türkiye'de TCMB'nin dezenflasyon süreci öne çıktı.
G20 Johannesburg Zirvesi
Dünyanın en büyük 20 ekonomisinin yıllık zirvesi — 2025'te Güney Afrika ev sahipliğinde Afrika ve küresel güney gündemi.
2025 G20 Zirvesi 22-23 Kasım'da Güney Afrika'nın Johannesburg şehrinde gerçekleştirildi. Güney Afrika G20 dönem başkanlığını üstlendi — kıtanın küresel ekonomide artan rolünü yansıttı. Zirve, Afrika kıtasının ilk kez G20 dönem başkanlığı olduğu tarihi bir buluşma oldu.
Zirve Gündemi
- Küresel ekonomik işbirliği: Tarife savaşları sonrası ticaret düzeni.
- Sürdürülebilir büyüme: İklim finansmanı, yeşil dönüşüm.
- Dijital ekonomi: Yapay zeka, kripto varlıklar, dijital para birimleri.
- Afrika gündemi: Borç restrüktürasyonu, kalkınma yardımları, altyapı yatırımları.
- Küresel güney sesi: BRICS ülkelerinin (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, G. Afrika + yeni üyeler) artan ağırlığı.
Genel BilgiG20 Nedir?
G20 (Group of Twenty), 1999'da Asya finansal krizinin ardından kurulan, dünyanın en büyük 20 ekonomisini bir araya getiren küresel forumdur. Üyeleri: 19 ülke + Avrupa Birliği. G20 ülkeleri dünya GSYİH'sinin yaklaşık %85'ini, dünya nüfusunun 2/3'ünü, dünya ticaretinin %75'ini temsil ediyor. Türkiye G20 üyesi olarak kuruluştan beri yer alıyor. 2015'te Antalya/Belek'te G20 dönem başkanlığını üstlenmişti.
G20 Dönem Başkanlığı Geçmişi
- 2020: Suudi Arabistan (Riyad — sanal zirve, Covid)
- 2021: İtalya (Roma)
- 2022: Endonezya (Bali)
- 2023: Hindistan (Yeni Delhi)
- 2024: Brezilya (Rio de Janeiro)
- 2025: Güney Afrika (Johannesburg) — Afrika'nın ilk dönem başkanlığı
- 2026: ABD'ye geçti (gelecek zirve ABD'de)
Davos WEF 2025
İsviçre'nin Davos şehrinde her yıl Ocak ayında düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu — küresel iş dünyası, hükümet ve akademinin buluştuğu zirve.
Dünya Ekonomik Forumu (World Economic Forum, WEF), her yıl Ocak ayında İsviçre'nin Davos kasabasında düzenlenen küresel zirve. 2025 toplantısı 20-24 Ocak tarihlerinde gerçekleşti. Tema: "İşbirliği için: Akıllı çağ" (Collaborating for: The Intelligent Age) — yapay zeka çağında küresel işbirliği vurgusu.
Davos 2025 Ana Konuları
- Yapay zeka ekonomisi: AI'ın üretkenlik, istihdam, eşitlik üzerindeki etkisi.
- İklim ve enerji geçişi: Yenilenebilir enerjiye yatırım, karbon nötrlüğü hedefleri.
- Küresel ekonomik görünüm: Faiz politikaları, enflasyon, büyüme tahminleri.
- Tedarik zincirleri: Jeopolitik gerilimler ve "friend-shoring" (dost ülke kaynaklı) trendleri.
- Sağlık inovasyonu: Pandemi sonrası küresel sağlık altyapısı.
TarihçeDünya Ekonomik Forumu
WEF, 1971'de Klaus Schwab (Alman akademisyen) tarafından kuruldu. Önce "European Management Forum" adıyla başladı, 1987'de bugünkü adını aldı. Kâr amacı gütmeyen bir vakıf olarak Cenevre merkezli. Davos'taki yıllık toplantı dünyanın en prestijli iş ve siyaset zirvelerinden biri sayılır. Devlet başkanları, milyarderler, CEO'lar, akademisyenler, gazeteciler, sivil toplum liderleri bir araya gelir. Yıllık "Risk Raporu" WEF'in en önemli yayınlarından — 2025 raporunda en büyük 5 risk: 1) Aşırı hava olayları, 2) Yapay zeka manipülasyonu, 3) Toplumsal kutuplaşma, 4) Siber saldırılar, 5) Ekonomik durgunluk.
Diğer Önemli Uluslararası Konferanslar 2025
- BRICS Zirvesi: 2025'te Rio de Janeiro/Brezilya'da — genişleyen BRICS ülkeleri (BRICS+).
- NATO Zirvesi: 2025'te Lahey/Hollanda'da düzenlendi.
- BM Genel Kurul: Eylül 2025 — New York.
- IMF/Dünya Bankası Yıllık Toplantı: Ekim 2025 — Washington.
- OECD Bakanlar Konseyi: Mayıs 2025 — Paris.
- COP iklim zirveleri: 2025'te Brezilya'nın Belém şehrinde COP30 düzenlendi.
TCMB Faiz Politikası
Mehmet Şimşek koordinasyonunda yürütülen ekonomik program — 2025 yılında TCMB'nin dezenflasyon süreci ve agresif faiz indirim döngüsü.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 2025'te Nisan ayında 350 baz puanlık faiz artışı yaptı, ardından gelen indirimlerle yıl genelinde toplam 1.050 baz puanlık faiz indirimi gerçekleştirdi. 6 Mart'taki PPK toplantısında politika faizi yüzde 45'ten 42.5'e indirilmişti.
2025 TCMB Politika Akışı
- Yıl başı (Ocak 2025): Politika faizi %45 — yıla yüksek faizle başlandı.
- 6 Mart 2025: Politika faizi %45'ten %42.5'e indirildi (250 bp indirim).
- 19 Mart sonrası iç piyasa dalgalanması: Dolar 41.40 TL'ye yükseldi.
- Nisan 2025: Acil 350 bp faiz artışı (kriz tepkisi).
- Mayıs-Aralık 2025: Sürekli indirim döngüsü — toplam 1.050 bp net indirim.
- Yıl sonu hedef: Enflasyon beklentilerini aşağı çekmek + rezerv toparlamak.
Anahtar KavramDezenflasyon Programı
Dezenflasyon = Enflasyonu düşürme süreci (deflasyon değil — deflasyon = fiyatların düşmesi). Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek koordinasyonunda yürütülen Türkiye'nin dezenflasyon programı: 1) Para sıkılaştırması (yüksek faiz → kredi maliyetlerinin yükselmesi → talep azaltma), 2) KKM'den çıkış (Kur Korumalı Mevduat — döviz baskısını azaltma), 3) Rezerv biriktirme (TCMB'nin döviz rezervlerini artırma), 4) Mali disiplin (bütçe açığını sınırlama). Programın amacı 2024'te %75'e çıkan enflasyonu kademeli olarak %20'lere indirmek.
2025 Olumlu Gelişmeler
- Rezervlerde toparlanma: TCMB döviz rezervleri yıl içinde arttı.
- KKM'den çıkış: Kur Korumalı Mevduat hesaplarındaki para azaldı, normal döviz hesaplarına geçiş.
- CDS gerilemesi: Türkiye'nin risk primi (Credit Default Swap) düştü → daha ucuz dış finansman.
- Yabancı yatırımcı ilgisi: TL tahvil piyasasına yabancı ilgisi (dalgalı seyirde).
2025 enflasyon verileri: Mart yıllık enflasyon %38.1, Yİ-ÜFE %23.5. Mayıs %35.41. Yıl sonuna doğru kademeli düşüş bekleniyor. Türkiye ekonomisi 2025'in ilk çeyreğinde %2.0 büyüdü (piyasa beklentilerinin altında). 2024'te %3.3 büyüme. 2026'da TCMB 8 PPK toplantısı + 4 Enflasyon Raporu sunumu yapacak.
OVP 2026-2028
Türkiye'nin üç yıllık makroekonomik yol haritası — büyüme, enflasyon, işsizlik, cari açık hedefleri.
Ekonominin üç yıllık yol haritası niteliğindeki 2026-2028 dönemini kapsayan OVP, kamuoyuyla paylaşıldı. Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan program, Türkiye ekonomisinin orta vadeli hedeflerini belirledi.
OVP Nedir?Orta Vadeli Program
OVP, Türkiye'nin makroekonomik yol haritası. Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanır. 3 yıllık dönem için temel göstergelere ilişkin hedefleri belirler:
- 📈 GSYİH büyüme oranı (yıllık)
- 📉 Enflasyon hedefi (yıl sonu, %)
- 👷 İşsizlik oranı (yıl sonu, %)
- 💱 Cari işlemler dengesi (GSYİH'ye oran, %)
- 📊 Bütçe açığı / fazlası (GSYİH'ye oran, %)
OVP, hükümetin politikalarını koordine etmesi ve piyasa katılımcılarının beklentilerini yönetmesi için kritik öneme sahip.
OVP 2026-2028 Stratejik Önceliklerİ
- Dezenflasyon: Enflasyonun kademeli olarak tek haneye düşürülmesi.
- Cari açıkta iyileşme: İhracat artışı + enerji ithalatında azalma.
- Mali disiplin: Bütçe açığının kontrol altında tutulması.
- Yapısal reformlar: İş gücü piyasası, eğitim, sağlık reformları.
- Yeşil dönüşüm: Yenilenebilir enerji yatırımları, karbon ayak izi azaltma.
- Dijital dönüşüm: 5G, yapay zeka, dijital ekonomi yatırımları.
2024 verisi: Türkiye nüfusu 2024'te 85.664.944'e ulaştı (artış: 292.567 kişi, binde 3.4). 2024 işsizlik oranı %8.7 — son 12 yılın en düşük seviyesi. 2024 GSYİH büyümesi %3.3. 2025 ilk çeyrek büyümesi %2.0 (beklentilerin altında).
Trump Tarifeleri 2025
2 Nisan 2025'te ABD Başkanı Trump'ın açıkladığı küresel gümrük vergisi paketi — uluslararası ticaret düzeninde sarsıntı.
2 Nisan 2025'te ABD Başkanı Donald Trump geniş kapsamlı gümrük vergisi paketini açıkladı. Trump "ABD'nin diğer ülkelere karşılıklı tarifeler uygulayacağını ve temel tarife oranının %10 olacağını" duyurdu. Bu açıklama küresel piyasalarda "Liberation Day" (Özgürlük Günü) olarak adlandırıldı.
Tarife Oranları
- Türkiye: %10 (genel temel oran) — Türkiye'nin en düşük dilimde olması ihracat için göreceli avantaj.
- Avrupa Birliği: %20.
- Çin: Başlangıçta %34, sonradan ek tarifelerle %54'e kadar yükseldi.
- Diğer ülkeler: %10 (genel) ile %50+ arasında değişen oranlar — her ülkenin ABD ile ticaret dengesine göre.
EtkiKüresel Piyasalar Sarsıldı
Yılın ilk yarısında bu tarife söylemleri küresel piyasalarda tedirginliğe yol açtı. Ancak müzakere süreçleri ve istisnalarla birlikte ikinci yarıda risk iştahı yeniden toparlandı. Trump'ın Fed Başkanı Jerome Powell'ı görevden alma tehditleri ve uyguladığı ticaret politikaları nedeniyle dolar endeksi küresel piyasalarda son üç yılın en dip seviyelerine geriledi.
Türkiye'ye Etkileri
- Göreceli avantaj: Türkiye'nin %10 ile en düşük tarife dilimde olması, AB ve Çin karşısında ihracat avantajı sağladı.
- İhracat artışı: Türkiye ihracatı haziranda yıllık %8 artarak 20.5 milyar dolara ulaştı (Ticaret Bakanı Ömer Bolat açıklaması).
- Tedarik zinciri kayması: ABD pazarına alternatif arayan firmaların Türkiye'ye kayması.
- Belirsizlik: Müzakere süreçleri, istisnalar ve geri alma riskleri.
Aynı dönemde İsrail'in İran'a düzenlediği hava saldırısı küresel enerji piyasalarında şok dalgasına yol açarak Brent petrolün varil fiyatını kısa sürede 78.25 dolara kadar yükseltti. Türkiye'de akaryakıt fiyatları doğrudan etkilendi; benzin ve motorine zamlar geldi. Küresel finansal piyasalarda riskler ve potansiyel "balonlar" konusunda uyarılar arttı — özellikle teknoloji hisseleri ve yapay zeka alanındaki yüksek değerlemeler.
Türkiye Ekonomi Göstergeleri 2025
Büyüme, enflasyon, işsizlik, ihracat, savunma sanayii — 2025 Türkiye ekonomisinin tam panoraması.
2025 yılı Türkiye ekonomisinin dezenflasyon programı altında geçti. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek koordinasyonunda yürütülen ekonomik program, enflasyonla mücadelede kararlı adımlar atılan bir yıl oldu.
Türkiye Ekonomisi 2025 — Önemli Göstergeler
- Nüfus 2024: 85.664.944 kişi (artış 292.567, binde 3.4).
- 2024 GSYİH büyümesi: %3.3.
- 2025 ilk çeyrek büyümesi: %2.0 (beklentilerin altında).
- 2024 işsizlik: %8.7 — son 12 yılın en düşük seviyesi.
- Mart 2025 enflasyon: Yıllık TÜFE %38.1, Yİ-ÜFE %23.5.
- Mayıs 2025 enflasyon: %35.41.
- Haziran ihracat: 20.5 milyar dolar (yıllık %8 artış).
2024 yılına ilişkin en fazla gelir vergisi ödeyen isim, ihracat gelirleriyle Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar oldu. Türkiye savunma sanayii ihracatının önde gelen ismi olarak Bayraktar, ülkenin teknoloji ve savunma alanındaki gücünü uluslararası alana taşıyor.
Türk Savunma SanayiiYerli Gücün Yükselişi
Türkiye savunma sanayii ihracatı 2024'te 7.1 milyar dolara ulaştı — son 5 yılda 5 katına çıktı. Önde gelen şirketler:
- 🛩 Baykar: Bayraktar TB2 / Akıncı / Kızılelma İHA-SİHA, 30+ ülkeye ihracat (Polonya, Ukrayna, Azerbaycan, Romanya, Pakistan vb.)
- 📡 ASELSAN: Elektronik, radar, haberleşme sistemleri
- ✈️ TUSAŞ (TAI): KAAN milli muharip uçak, Hürjet, ATAK helikopter
- 🚀 Roketsan: Füze sistemleri, BORA, ATMACA
- 💻 HAVELSAN: Yazılım, simülasyon, siber güvenlik
- ⚓ STM: Deniz platformları, otonom sistemler
Türkiye savunma sanayiinde 2024-2025 yıllarında %75-80 yerlilik oranına ulaştı.
Diğer Önemli Türkiye Ekonomi Gelişmeleri 2025
- 5G test-deneme süreci: Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu duyurdu (TBMM'de açıklama).
- Türksat 6A: Yerli ve milli telekomünikasyon uydusu hizmete girdi.
- Suriye-Türkiye ticaret normalleşmesi: 13 yıl sonra karayolu taşımacılığı + İstanbul-Halep uçak seferi.
- EFSA Safe2Eat: Türkiye AB Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesinin kampanyasına dahil oldu.
- Deprem bölgesi finansmanı: 500 milyon dolarlık dış finansman istihdam koruma için.
- 1915 Çanakkale Köprüsü: 3 yılda araç sayısı garanti hedefin 1/7'sine ulaştı, Hazine'den 20 milyar TL transferi.