Genel Kültür
Coğrafya
Bölüm 3 · Ders 3.3
★ Coğrafya Modülü · 40 Soru Final
Coğrafya final
Türkiye coğrafyası modülünün tüm konularını kapsayan 40 soruluk büyük final. Fiziki + beşeri-ekonomik + madencilik-enerji + bölgeler + sentez. Banka sınavı tarzında, anlık geri bildirimli.
Tahmini süre ≈ 45-60 dk
Sınav Yapısı — 5 Kategori × 8 Soru
14 dersin tamamından seçilmiş 40 soru. Her cevap sonrası anlık geri bildirim ve detaylı çözüm. Sınav sonunda kategori bazlı sonuçlar.
A · Fiziki Coğrafya
B · Beşeri-Ekonomik
C · Madencilik-Enerji
D · 7 Bölge
E · Sentez
İlerleme
0/40
✓ 0
✗ 0
Bölüm A · Fiziki Coğrafya
Konum, yer şekilleri, iklim, sular, topraklar — 8 Soru
Türkiye'nin matematik konumu, dağlar, akarsular, göller, iklim ve toprak çeşitleri.
A1Türkiye'nin matematik konumu hangi enlem ve boylamlar arasındadır?
Türkiye matematik konumu — 36°-42° K · 26°-45° D. En kuzey: Sinop İnceburun. En güney: Hatay Yayladağı. En doğu: Iğdır. En batı: Gökçeada. Doğu-batı ~1.660 km, kuzey-güney ~650 km. 3 saat dilimi (76 dakika lokal saat farkı), tek saat dilimi UTC+3.
A2Türkiye'nin en yüksek dağı hangisidir ve hangi bölgededir?
Ağrı Dağı 5.137 m · Doğu Anadolu. Sönmüş volkan. Sıralama: Ağrı (5.137) > Cilo (4.135) > Süphan (4.058) > Kaçkar (3.937) > Erciyes (3.916) > Demirkazık (3.756). İlk 4'ü Doğu Anadolu'da.
A3"Türkiye'nin en uzun akarsuyu" hangisidir?
Kızılırmak 1.355 km. Sivas Kızıldağ → Karadeniz (Bafra-Samsun). Tamamen Türkiye sınırlarında. Hirfanlı (1959) ilk büyük baraj burada. Fırat ve Dicle TR'de doğar, Basra Körfezi'ne dökülür.
A4"Türkiye'nin en büyük gölü" hangisidir ve özelliği nedir?
Van Gölü — 3.713 km², sodalı, en derin (451 m). Yükselti 1.640 m. Sadece inci kefali yaşar. Sıralama: Van > Tuz Gölü (1.500, tuzlu, sığ) > Beyşehir (656, tatlı) > Eğirdir (482) > İznik (308).
A5"Türkiye'nin en yağışlı yerleşim yeri" hangisidir?
Rize — yıllık ~2.300 mm yağış. Karadeniz Dağları (Kaçkar 3.937 m) orografik yağış üretir. Çay tarımı tipik. En kurak: Iğdır (~250 mm fön etkisi), Konya (~320 mm). Türkiye yıllık ortalama ~640 mm.
A6"Çukurova alüvyal toprağı" hangi tarımsal ürün için en uygundur?
Pamuk için en uygun. Çukurova Türkiye'nin en büyük delta ovası (Adana, Mersin, Hatay). Seyhan-Ceyhan'ın getirdiği verimli alüvyon. Pamuk: sıcaklık + bol su + derin verimli toprak ister. Toprak-ürün eşlemesi: Çay→podzol, Buğday→çernozyom, Zeytin→terra rossa, Pamuk→alüvyal.
A7"Karadeniz iklimi"nin en belirleyici özelliği nedir?
Karadeniz iklimi — her mevsim yağışlı, ılıman. Yıllık 800-2.300 mm. Yaz 22-24°C, kış 4-7°C. Geniş+iğne yapraklı orman. Akdeniz: yaz sıcak-kurak, kış ılık-yağışlı. Karasal: yaz sıcak-kurak, kış soğuk (İç-Doğu-Güneydoğu Anadolu).
A8"Türkiye'nin tek iç (kapalı) denizi" hangisidir?
Marmara Denizi — Türkiye'nin tek iç denizi. 11.350 km². İstanbul + Çanakkale Boğazları üzerinden Karadeniz/Ege ile bağlanır. Adı Marmara Adası mermer yataklarından. Kıyı uzunluğu: Ege ~2.800 > Akdeniz ~1.750 > Karadeniz ~1.700 > Marmara ~1.000.
Bölüm B · Beşeri ve Ekonomik
Nüfus, tarım, ulaşım, turizm — 8 Soru
Nüfus, tarım dünya 1.'leri, GAP, hayvancılık, ulaşım, turizm, UNESCO.
B1Türkiye'nin 2024 nüfus yoğunluğu yaklaşık kaç kişi/km²'dir?
~110 kişi/km². ~85M / 783.562 km². Dünya ortalaması ~58. Marmara ~351 (en yoğun), Doğu Anadolu ~50 (en seyrek). İlk sayım 28 Ekim 1927 (13.6M). ADNKS 1 Şubat 2007.
B2Türkiye dünyada 1. sırada olduğu tarım ürünleri tam olarak hangi grupta verilmiştir?
F-K-K-İ-A: Fındık (Karadeniz, %60-70), Kayısı (Malatya), Kiraz (Manisa-Afyon), Kuru İncir (Aydın, %55), Ayva. İlk 10'da ama 1. değil: Buğday (10), Pamuk (6-7), Zeytin (3-4), Üzüm (6), Tütün (5-6), Çay (5-6).
B3"GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi)" kaç ili kapsar ve hangi tarihte başladı?
9 il · 1977. Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak. 22 baraj + 19 HES. Atatürk Barajı (1992) en büyük. Şanlıurfa-Harran tahıldan PAMUK 1.'liğine yükseldi. Diğer projeler: KOP (Konya 2010), DAP, DOKAP.
B4"Çay tarımı" Türkiye'de hangi bölgenin hangi kısmında yapılır?
Sadece Doğu Karadeniz. Rize merkez (~%65), Trabzon, Artvin, Giresun. Çay çok yağışlı (yıllık 2.000+ mm), ılıman, asitli toprak ister. Çaykur (1971 KİT). Türkiye dünya çay 5-6.
B5"Türkiye'de yük taşımacılığının" yaklaşık yüzde kaçı karayolu ile yapılır?
~%90 karayolu. Demiryolu ~%5, deniz ~%3, hava ~%2. 1948 Marshall Yardımı'yla karayoluna ağırlık. İlk demiryolu 1856 İzmir-Aydın. YHT 2009 Ankara-Eskişehir (ilk), 2014 İstanbul, 2023 Sivas. Marmaray 2013. 1915 Çanakkale Köprüsü 2022 dünyanın en uzun orta açıklıklı asma köprüsü.
B6"Marmaray" hangi tip ulaşım yapısıdır ve hangi tarihte açıldı?
Marmaray — Boğaz altından demiryolu tüp tüneli, 2013. 13.6 km hat (1.4 km deniz altı). İstanbul Boğazı geçişleri: 15 Temmuz Şehitler (1973, ilk), FSM (1988), YSS (2016, karayolu+demiryolu üstte), Avrasya Tüneli (2016, karayolu altta), Marmaray (2013, demiryolu altta).
B7"Göbeklitepe" Türkiye'nin hangi ilindedir ve hangi tarihte UNESCO listesine girdi?
Şanlıurfa · 2018. Dünyanın bilinen en eski tapınağı (M.Ö. 9.500). Avcı-toplayıcı insanlar yaptı. Çatalhöyük (Konya, 2012) en eski kentsel yerleşim M.Ö. 7.400. Türkiye 19 UNESCO alanı. İlk listede 1985'te 3 alan: İstanbul, Kapadokya, Divriği.
B8"Türkiye'nin en çok turist çeken şehri" hangisidir?
İstanbul — yıllık 17M+ ziyaretçi. Tarihi varlıklar, Asya-Avrupa kavşağı. UNESCO 1985. Antalya (~16M+) 2. Türkiye toplam ~60M+ (2024). Dünya 4-5. Turizm geliri ~50 milyar dolar.
Bölüm C · Sanayi, Madencilik, Enerji
Bor, Akkuyu, sanayi şehirleri, boru hatları — 8 Soru
İzmir İktisat Kongresi, otomotiv, BOR, Akkuyu, Atatürk Barajı, BTC-TANAP.
C1"İzmir İktisat Kongresi" hangi tarihte ve nerede toplandı?
17 Şubat - 4 Mart 1923 · İzmir. Cumhuriyet henüz ilan edilmemişti. Başkan Kazım Karabekir. 1.135 delege. Misak-ı İktisadi 12 madde. Sonrası: 1924 İş Bankası, 1933 Sümerbank, 1935 Etibank, 1939 Karabük Demir-Çelik.
C2Türkiye'de otomotiv sanayisinin merkezi hangi şehirdir ve önemli özelliği nedir?
Bursa — otomotiv merkezi. Tofaş (Fiat 1971), Renault, Karsan. 2022 TOGG Bursa-Gemlik. Diğer: Kocaeli (Ford, Hyundai), Sakarya (Toyota). Türkiye Avrupa'nın 4. büyük otomotiv üreticisi. İhracat ~30 milyar dolar.
C3Türkiye dünyada 1. sırada olduğu maden hangisidir?
Bor — dünya rezervlerinin ~%72'si Türkiye'de. Eskişehir-Kırka (en büyük), Kütahya-Emet, Bursa-Kestelek, Balıkesir-Bigadiç. Eti Maden tek üretici. Diğer: Mermer (ilk 5), Krom (5.), Trona (rezerv 1.). Petrol ve doğalgazda zayıf — %93 ve %99 ithal.
C4"Akkuyu Nükleer Santrali" Türkiye'nin hangi ilindedir ve hangi şirket inşa etti?
Mersin · Rosatom. Türkiye'nin ilk nükleer santrali. BOO modeli. 4 reaktör × VVER-1200 = 4.800 MW. İlk reaktör 2024-2025 devrede. Türkiye enerji üretimi (2024): Kömür ~%35, doğalgaz ~%22, HES ~%20-25, rüzgâr ~%10, güneş ~%5-7.
C5"Taşkömürü" Türkiye'de sadece hangi havzada çıkarılır?
Sadece Zonguldak Havzası. Zonguldak-Bartın-Karabük-Ereğli. 1848'den beri. Yetersiz, ithalat var. Linyit (esmer kömür) yaygın: Soma (Manisa), Tunçbilek (Kütahya), Afşin-Elbistan (Maraş, en büyük), Sivas, Beypazarı.
C6"Türkiye'nin en büyük barajı" hangisidir ve hangi nehir üzerindedir?
Atatürk Barajı (1992) · Fırat. Şanlıurfa-Adıyaman. 2.405 MW. GAP'ın merkezi. Diğer büyük barajlar: Keban (1974, Fırat), Karakaya (1987, Fırat), Ilısu (2020, DİCLE), Hirfanlı (1959, Kızılırmak — ilk büyük baraj).
C7"BTC Boru Hattı" hangi maddeyi taşır ve hangi noktaları bağlar?
Petrol · Bakü-Tiflis-Ceyhan (2006). Azerbaycan Hazar petrolünü Akdeniz'e (Ceyhan) taşır. 1.768 km. TANAP (2018) doğalgaz Azerbaycan-TR-Avrupa. TürkAkım (2020) Rus gazı Karadeniz altından. Mavi Akım (2003) Rus gazı.
C8"Türkiye halı üretiminin %80'i" hangi şehirdedir?
Gaziantep — halı %80. "Anadolu kaplanı." Halı, tekstil, makine, gıda. GAP'tan beslenir. Diğer: Kayseri (mobilya %50), Konya (tarım makineleri), Denizli (tekstil-mermer), Bursa (otomotiv-tekstil), Ankara (savunma).
Bölüm D · 7 Coğrafi Bölge ve Yapısı
1941, GSYH, BKA, teşvik bölgeleri — 8 Soru
7 bölge tasnifi, en büyük/küçük, GSYH dağılımı, bölgesel projeler, kalkınma ajansları.
D1"Türkiye'nin 7 coğrafi bölgesi" hangi tarihte ve nerede belirlendi?
6-21 Haziran 1941 Birinci Coğrafya Kongresi · Ankara. İnönü dönemi. Tasnif: iklim, yer şekilleri, bitki, beşeri-ekonomik özellikler, komşu denizler/sınır. 4 bölge denize göre (Karadeniz, Marmara, Ege, Akdeniz), 3 bölge konuma göre (İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu).
D2Türkiye'nin en küçük coğrafi bölgesi hangisidir?
Güneydoğu Anadolu — ~%7.5 (59.000 km²). 9 il. Marmara 2. en küçük (~%8.5, 67.000 km²). Sıralama (küçükten büyüğe): G.Doğu < Marmara < Ege < Akdeniz < Karadeniz < Doğu Anadolu ≈ İç Anadolu (en büyük). Marmara nüfusta 1. (%30), GSYH'da 1. (%41) ama yüzölçümünde 6.
D3Türkiye'de deniz kıyısı OLMAYAN coğrafi bölgeler hangileridir?
3 iç bölge: İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu. 4 kıyı bölgesi: Karadeniz, Marmara, Ege, Akdeniz. Marmara 3 ayrı denize kıyısı olan tek bölge. Ege en uzun kıyıya sahip (~2.800 km).
D4"Türkiye GSYH'sine en büyük katkı sağlayan" coğrafi bölge hangisidir ve oranı kaçtır?
Marmara — GSYH'nin ~%41'ini üretir. İstanbul tek başına ~%30-31'i. Sıralama: Marmara > İç Anadolu (%17) > Ege (%14) > Akdeniz (%11) > Karadeniz (%9) > Güneydoğu (%4-5) > Doğu Anadolu (%4). Marmara, Doğu Anadolu'nun ~10 katı GSYH üretir.
D5"Türkiye'de Bölgesel Kalkınma Ajansı (BKA)" sayısı kaçtır?
26 BKA. 5449 sayılı kanun (2006). Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na bağlı. Düzey 2 İBBS bölgelerine göre. Yönetim Kurulu Başkanı vali. 6 görev: bölge planı, mali destek, tanıtım, teknik destek, yatırım izleme, YDO.
D6"Türkiye'nin teşvik bölgesi sistemi"nde 6. Bölge ne anlama gelir?
6. Bölge — En az gelişmiş + En yüksek teşvik. 2012 sistem. 1. Bölge en gelişmiş (İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli, Bursa). 6. Bölge'deki 15 il: Ağrı, Ardahan, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Hakkâri, Iğdır, Kars, Mardin, Muş, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak, Van.
D7"En çok il sayısına sahip" coğrafi bölge hangisidir?
Karadeniz — 18 il (en çok). Tüm bölgeler: Karadeniz 18 > Doğu Anadolu 14 > İç Anadolu 13 > Marmara 11 > Güneydoğu 9 > Akdeniz 8 = Ege 8. Toplam 81 il. Karadeniz'in il çokluğunun sebebi: yer şekilleri çok engebeli, şehirler küçük ama çok sayıda.
D8"KOP (Konya Ovası Projesi)" hangi coğrafi bölgededir?
İç Anadolu (Konya Ovası). 2010'da başladı. 4 il: Konya, Karaman, Aksaray, Niğde. Sulama + tarım modernizasyonu. Diğer: GAP (1977, Güneydoğu, 9 il), DAP (Doğu Anadolu 14 il), DOKAP (Doğu Karadeniz 7 il), YHGP (Yeşilırmak Havzası).
Bölüm E · Sentez ve Zorlu Sorular
Karışık konular, ince detaylar — 8 Soru
Tüm konuların birleşiminden gelen ileri seviye sorular.
E1"1856 İzmir-Aydın demiryolu"nun temel amacı neydi?
Tarım ürünleri (pamuk-incir-üzüm) İzmir Limanı'na. İngiliz şirketi inşa etti. Osmanlı dönemi. Aydın çevresi pamuk-incir bölgesi, İzmir önemli ihracat limanı. Genel kural: Osmanlı'da yapılan demiryolları çoğunlukla yabancı ekonomik çıkar (hammadde nakli) için yapıldı. Cumhuriyet sonrası yabancı şirketler millileştirildi (TCDD).
E2"1915 Çanakkale Köprüsü" hangi tarihte açıldı ve hangi özelliği vardır?
18 Mart 2022 · dünyanın en uzun orta açıklıklı asma köprüsü (2.023 m). Çanakkale Boğazı, Lapseki-Gelibolu. Toplam 4.608 m. Açılış: 1915 Çanakkale Deniz Zaferi'nin 107. yıl dönümü. Türkiye'nin Çanakkale Boğazı'nın ilk köprüsü.
E3"Pamuk üretiminde Türkiye'nin lider bölgesi" GAP sonrası neresi olmuştur?
Şanlıurfa-Harran Ovası. Türkiye pamuk üretiminin ~%50+'sı GAP'tan. Eskiden Çukurova birinci idi. Şimdi: 1. Şanlıurfa-Harran, 2. Çukurova, 3. Ege. GAP sulamasıyla Harran 2 milyon hektar sulanır oldu. Türkiye yıllık ~2 milyon ton pamuk üretir, dünya 6-7. üretici.
E4"Modern besi hayvancılığı" Türkiye'de en çok hangi bölgelerde yapılır?
Trakya, Marmara, Ege. Modern ahırda yem ile besleme, yüksek verim. Sanayi şehirlerine yakın (İstanbul, İzmir, Bursa). Hayvancılık tipleri: Mera (geleneksel, Doğu-Güneydoğu-İç Anadolu), Yayla (Karadeniz-Toroslar mevsimlik), Kümes (Bolu-Sakarya-Manisa).
E5"Türkiye'nin en uzun kıyısına sahip" coğrafi bölge hangisidir?
Ege — ~2.800 km. Çok sayıda körfez, koy, yarımada ve adalar (Bozcaada + Gökçeada Türkiye'nin sadece 2 büyük adası, ama küçük adalar çok). Sıralama: Ege > Akdeniz > Karadeniz > Marmara. Toplam ~8.333 km (adalar dahil).
E6"Türkiye'nin en zengin 5 ili"nden hangisi yer almaz?
Antalya yer almaz. Turizm geliri yüksek olsa da nüfusu (2.8M) ve diğer sektörleri sınırlı kaldığı için kişi başı gelirde ilk 5'e giremiyor. En zengin 5: 1. Kocaeli, 2. İstanbul, 3. Ankara, 4. Tekirdağ, 5. Yalova. En yoksul 5: 1. Ağrı, 2. Muş, 3. Bitlis, 4. Şırnak, 5. Hakkâri.
E7"Cizre 49°C" Türkiye'nin hangi bölgesinde yer alır ve neyi temsil eder?
Güneydoğu Anadolu · Türkiye yaz sıcaklık rekoru. Cizre, Şırnak ilinde. Türkiye'nin en sıcak şehri. Sebepler: düşük rakım, karasal iklim, fön etkisi. Bölgesel uç noktalar: En sıcak Güneydoğu (Cizre 49°C), En soğuk Doğu Anadolu (Erzurum -46°C), En yağışlı Karadeniz (Rize 2.300 mm), En kurak İç Anadolu (Konya 320 mm) + Iğdır mikroklima (250 mm).
E8"Türkiye'nin matematik konumunun" sonuçlarından biri nedir?
Doğu-batı 19° boylam farkı = 76 dakika lokal saat farkı (3 saat dilimi). Her 15° boylam = 1 saat. 19° = 76 dakika. Türkiye en doğu Iğdır ile en batı Gökçeada arasında 76 dakika fark. Pratiklik için tek saat dilimi UTC+3 kullanılır. Diğer matematik konum sonuçları: orta enlem kuşağında, 4 mevsim belirgin, kuzey + doğu yarımkürede.
★ COĞRAFYA MODÜL TAMAMLANDI
Final Sonuç
0/40
0% başarı
A · FİZİKİ
0/8
B · BEŞERİ-EKO.
0/8
C · MADENCİLİK + ENERJİ
0/8
D · 7 BÖLGE
0/8
E · SENTEZ
0/8
Coğrafya Modülü — Tüm Konuların Özeti
- FİZİKİ — Konum: 36°-42° K, 26°-45° D. 783.562 km². 3 saat dilimi (76 dk fark), tek saat dilimi UTC+3. En kuzey Sinop, en güney Hatay, en doğu Iğdır, en batı Gökçeada.
- FİZİKİ — Dağ-su-göl: En yüksek dağ Ağrı 5.137 m (Doğu Anadolu). En uzun akarsu Kızılırmak 1.355 km. En büyük göl Van Gölü 3.713 km² (sodalı, en derin 451 m). Tuz Gölü TR tuzunun %70'i.
- FİZİKİ — İklim: 3 ana iklim — Karadeniz (her mevsim yağışlı), Akdeniz (yaz kuru), Karasal (sert kış). En yağışlı Rize 2.300 mm, en kurak Iğdır 250 mm + Konya 320 mm. TR ortalama 640 mm.
- BEŞERİ — Nüfus: İlk sayım 28 Ekim 1927 (13.6M). 2024 ~85M. ADNKS 1 Şubat 2007. Yoğunluk ~110 kişi/km². Marmara ~351 (en yoğun), Doğu Anadolu ~50 (en seyrek). Şehirleşme %24→%93. Lozan Mübadelesi (1923) TR-Yunanistan.
- EKONOMİ — Tarım dünya 1. (F-K-K-İ-A): Fındık (Karadeniz, %60-70), Kayısı (Malatya), Kiraz (Manisa-Afyon), Kuru İncir (Aydın, %55), Ayva. Çay sadece Doğu Karadeniz. Pamuk lideri Şanlıurfa-Harran. Buğday en yaygın tahıl.
- EKONOMİ — GAP: 9 il (1977), 22 baraj, 19 HES. Atatürk Barajı (1992) en büyük. Diğer: KOP (Konya 2010), DAP (Doğu Anadolu 14 il), DOKAP (Doğu Karadeniz 7 il).
- SANAYİ: 17 Şubat-4 Mart 1923 İzmir İktisat Kongresi → 1924 İş Bankası → 1933 Sümerbank → 1935 Etibank → 1939 Karabük Demir-Çelik. Sanayi şehirleri: Bursa (otomotiv-TOGG), İstanbul, Kocaeli (Tüpraş), Gaziantep (halı %80), Kayseri (mobilya %50), Ankara (savunma).
- MADENCİLİK: BOR dünya 1. (rezervlerin %72'si, Eskişehir-Kütahya-Bursa-Balıkesir, Eti Maden). Mermer ilk 5. Krom 5. (Elazığ-Guleman). Trona rezerv 1. Taşkömürü sadece Zonguldak. Linyit yaygın (Soma, Tunçbilek, Afşin-Elbistan).
- ENERJİ: Kömür ~%35, doğalgaz ~%22, HES ~%20-25, rüzgâr ~%10, güneş ~%5-7. Akkuyu Nükleer (Mersin, Rosatom, 4×1.200 MW=4.800 MW), 2024-2025 ilk reaktör. Atatürk Barajı 1992 en büyük (Fırat). Boru hatları: BTC 2006 (petrol), TANAP 2018 (gaz), TürkAkım 2020.
- ULAŞIM: Yük %90 karayolu, %5 demiryolu. THY uçuş ağı dünya 1. İstanbul Havalimanı 2018. İlk demiryolu 1856 İzmir-Aydın. YHT 2009 Ankara-Eskişehir. İstanbul Boğazı geçişleri: 15 Temmuz (1973), FSM (1988), YSS (2016), Avrasya Tüneli (2016), Marmaray (2013). 1915 Çanakkale Köprüsü (2022) dünyanın en uzun orta açıklıklı asma köprüsü.
- TURİZM: ~60M+ ziyaretçi (dünya 4-5.), gelir ~50 milyar dolar. İstanbul (17M+) > Antalya (16M+). UNESCO 19 alan. Göbeklitepe (Şanlıurfa, 2018, dünyanın en eski tapınağı M.Ö. 9.500). Çatalhöyük (Konya, 2012).
- 7 BÖLGE — 1941 Birinci Coğrafya Kongresi: Marmara (~%8.5, en yoğun ~351), Karadeniz (~%18.3, en çok il 18, en yağışlı), Ege (~%11, en uzun kıyı 2.800 km), Akdeniz (~%15, turizm 16M+), İç Anadolu (~%21, en büyük), Doğu Anadolu (~%21, en yüksek+seyrek), Güneydoğu Anadolu (~%7.5, en küçük, GAP).
- EKONOMİK YAPI: GSYH dağılımı — Marmara %41, Doğu Anadolu %4. En zengin il Kocaeli, en yoksul Ağrı. 26 BKA (5449 sayılı kanun 2006, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı). 6 teşvik bölgesi: 1. en gelişmiş, 6. en az gelişmiş (15 doğu ili).