Coğrafi Keşifler ve Rönesans

Genel Kültür Dünya Tarihi Bölüm 2 · Ders 2.1 Yeni Çağ

Bölüm 2 · 1453-1789

Coğrafi keşifler ve Rönesans

İstanbul'un fethinden Fransız Devrimi'ne 336 yıl. Yeni dünya keşfedildi (1492 Kolomb), Rönesans insanı yeniden doğurdu, Reform Hıristiyanlığı böldü (1517 Luther), Aydınlanma akıl çağını açtı, 1776 ABD bağımsızlığını ilan etti.

Yeni Dünyaların Açılışı

15. yüzyılın sonunda Avrupa, doğu mallarına erişim için yeni deniz yolları aramaya başladı. 1453'te İstanbul'un fethi İpek Yolu'nu Osmanlı kontrolüne soktu. Pusula, barut, karavela gemileri ve astronomi bilgisi gelişmişti.

Coğrafi Keşiflerin 6 Sebebi

(1) İpek Yolu Osmanlı kontrolünde - Doğu'ya yeni yol arandı. (2) Teknolojik gelişmeler: pusula, barut, karavela. (3) Altın-gümüş ihtiyacı. (4) Hıristiyanlığı yayma amacı. (5) Merkezi devletlerin (İspanya, Portekiz) güçlenmesi. (6) Rönesans'ın getirdiği merak ve macera ruhu.

★ 12 Ekim 1492

Kristof Kolomb Amerika'nın "keşfi"

DOĞUM

1451 Cenova (İtalya)

DESTEK

İspanya · Kraliçe Isabel

İLK SEFER

3 Ağustos 1492

VARIŞ

12 Ekim · Bahamalar

3 gemi: Santa Maria, Pinta, Niña. Palos limanından ayrıldı
4 sefer yaptı (1492, 1493, 1498, 1502)
Hindistan'a vardığını sandı - yerlilere "Indios" dedi (Kızılderili adı buradan)
1506'da Hindistan'a vardığına inanarak öldü
"Amerika" adı: İtalyan denizci Amerigo Vespucci'den (1507 Waldseemüller haritası)
1494 Tordesillas Antlaşması: Papa İspanya ve Portekiz arasında dünyayı paylaştı

★ 1498 — Hindistan

Vasco da Gama Avrupa-Asya doğrudan deniz yolu

ÜLKE

Portekiz

YOLA ÇIKIŞ

8 Temmuz 1497

VARIŞ

20 Mayıs 1498 · Calicut

ÖNCÜ

Diaz · Ümit Burnu 1487

Lizbon → Ümit Burnu → Hindistan (Calicut/Kalküta)
Bartolomeo Diaz 1487'de Ümit Burnu'nu keşfetmişti - Vasco da Gama o yolu kullandı
Avrupa-Asya doğrudan ticaret yolu açıldı
Portekiz baharat ticaretini ele geçirdi
İpek Yolu önemini kaybetti → Venedik, Cenova, İstanbul ekonomik gerileme

★ 1519-1522 — İlk Dünya Turu

Macellan Dünyanın yuvarlaklığı kanıtlandı

YOLA ÇIKIŞ

20 Eyl 1519 · Sevilla

MACELLAN

Filipinler 1521 · ÖLDÜ

TAMAMLAYAN

Juan Sebastián Elcano

DÖNÜŞ

6 Eyl 1522 · 18 adam

5 gemi, 270 adamla yola çıktı
Macellan Boğazı'nı keşfetti (Güney Amerika güney ucu)
Pasifik Okyanusu'nu geçti (adı "sakin" = Pacific)
Filipinler'de yerli şefi Lapu-Lapu ile çatışmada öldürüldü (1521)
Macellan turu tamamlayamadı - Elcano kaptanlığında 1 gemi (Victoria) İspanya'ya döndü
Dünyanın yuvarlak olduğunu PRATİK olarak kanıtladı

Coğrafi Keşiflerin Sonuçları

Sonuç	Detay
TİCARET MERKEZİ	Akdeniz'den ATLANTİK'e kaydı. Lizbon, Sevilla, Amsterdam, Londra yükseldi
OSMANLI ETKİSİ	İpek Yolu önemini kaybetti, ekonomik gerileme başladı
SÖMÜRGECİLİK	Aztek (Cortés 1521), İnka (Pizarro 1533) yıkıldı
FİYAT DEVRİMİ	Amerika'dan altın-gümüş Avrupa'ya geldi → enflasyon
YENİ ÜRÜNLER	Patates, mısır, domates, tütün, kakao, kahve Avrupa'ya
YERLİ NÜFUS	%80'i Avrupa hastalıklarıyla öldü. Atlas köle ticareti başladı
BİLİMSEL ETKİ	Dünya haritası tamamlandı, dünyanın yuvarlaklığı kanıtlandı
RÖNESANS HIZLANDI	Yeni bilgi, ekonomik zenginlik, kültürel temas

İnsanlığın Yeniden Doğuşu (14-16. yy)

Rönesans = "Yeniden doğuş". Floransa'da doğdu, İtalya'dan Avrupa'ya yayıldı. Antik Roma-Yunan eserlerinin yeniden keşfi, Hümanizm (insan merkezli düşünce). Sebepleri: 1453 Bizans bilim adamlarının İtalya'ya kaçışı, İslam dünyasından eserler, coğrafi keşiflerin zenginliği, Gutenberg matbaası (1450), Medici ailesinin sanat himayesi.

4 Büyük Sanatçı (Ninja Kaplumbağa İsimleri!)

Sanatçı	Eserleri
LEONARDO	da Vinci (1452-1519): Mona Lisa (1503), Son Akşam Yemeği, Vitruvius Adamı. Mucit (helikopter, denizaltı çizimleri)
MİKELANJ	Michelangelo (1475-1564): Davut Heykeli, Pieta, Sistine Şapeli tavanı (1508-12), Aziz Petrus Bazilikası kubbesi
RAFAELLO	Raphael (1483-1520): Atina Okulu, Madonna serisi
DONATELLO	(1386-1466): Heykeltıraş, bronz Davut

Edebiyat ve Bilim

İsim	Eseri
DANTE (1265-1321)	"İlahi Komedya" - İtalyancanın temellerini attı
SHAKESPEARE	İngiltere · "Hamlet, Romeo ve Juliet, Macbeth, Kral Lear" - 39 oyun
CERVANTES	İspanya · "Don Kişot" (1605, ilk modern roman)
MACHIAVELLI	"Hükümdar" (Il Principe) - modern siyaset bilimi
KOPERNİK	1543 Heliosentrik teori - Güneş merkezde
GALİLEO	Teleskop, Kopernik'i destekledi. "Yine de dönüyor!"

Hıristiyanlığın Bölünmesi (1517-)

★ 31 Ekim 1517

Martin Luther 95 Tez · Wittenberg · Protestanlığın doğuşu

YAŞAM

1483-1546

ÜLKE

Almanya (Saksonya)

95 TEZ

31 Ekim 1517

SONUÇ

Protestanlık doğdu

Sebepler: Endüljans satışı (cennet sertifikası), kilisenin yozlaşması, matbaa, hümanizm, milli devletlerin Papa'ya başkaldırması
95 Tez: Wittenberg Kilisesi'nin kapısına astı - endüljans satışı eleştirisi
1521 Worms Diyeti: Aforoz edildi ama Saksonya Prensi onu korudu
İncil'i Almancaya çevirdi (1522) - sıradan halkın okumasını sağladı
Sola Scriptura, Sola Fide, Sola Gratia: Yalnız Kutsal Kitap, Yalnız İman, Yalnız Lütuf

Reform Mezhepleri

Mezhep	Detay
LUTHERANLIK	Martin Luther · Almanya, İskandinavya · 1517
KALVİNİZM	Jean Calvin · İsviçre Cenevre · Önceden seçilmişlik
ANGLİKANLIK	VIII. Henry (1534) · İngiltere · Boşanma için Papa'dan kopuş

★ 1618-1648 — 30 Yıl Savaşları

Westfalya Antlaşması Modern uluslararası sistemin doğuşu

SAVAŞ

1618-1648 · 30 yıl

SEBEP

Katolik-Protestan çatışması

ANTLAŞMA

24 Ekim 1648

ETKİ

Almanya nüfusu 1/3 öldü

Westfalya Antlaşması (1648) - Modern uluslararası ilişkilerin temeli:
Egemen ulus-devlet kavramı doğdu
Devletlerin iç işlerine karışmama ilkesi
Hollanda ve İsviçre bağımsızlığı tanındı
Fransa güçlendi, Habsburg zayıfladı
"Westfalya sistemi" bugün BM ve modern devletlerarası ilişkilerin temelidir

Kralların Yükselişi (16-18. yy)

★ 1643-1715 · 72 yıl

XIV. Louis "Güneş Kral" · "Devlet benim"

SALTANAT

72 yıl (en uzun)

SARAY

Versay

SÖZÜ

"L'État, c'est moi"

EKONOMİ

Merkantilizm (Colbert)

Mutlak monarşinin zirvesi - "Devlet benim"
Versay Sarayı (1661 inşa) - lüksün sembolü
Avrupa'nın en güçlü ordusu - Fransız profesyonel ordu
Sömürgeler: Kanada (Yeni Fransa), Louisiana, Karayipler, Hindistan
Kültürel zirve: Molière, La Fontaine, Racine
1685 Nantes Fermanı iptali - Protestan Huguenotlar kaçtı
Sonra: Borçlanma → 1789 Fransız Devrimi'ne yol açacak

★ 1558-1603 · İngiltere'nin Altın Çağı

I. Elizabeth Bakire Kraliçe · Tudor Hanedanı

1588 İspanyol Armadası'nın yenilgisi - İngiltere deniz gücü oldu (Sir Francis Drake)
Shakespeare'in dönemi - "Elizabeth Tiyatrosu", Globe Theatre
1607 Jamestown - ilk İngiliz kolonisi (Virginia)
Doğu Hindistan Şirketi (1600)
Hiç evlenmedi - Tudor hanedanı onunla bitti
Sonra: İskoçya'dan Stuart Hanedanı, İngiliz İç Savaşı (1642-1651), Charles I idamı, Cromwell Cumhuriyeti
1689 Haklar Bildirgesi - Magna Carta'dan sonra ikinci büyük belge

Büyük Petro (Rusya, 1682-1725)

Rusya'yı Avrupalılaştıran çar. 1697-98 Avrupa seyahatinde gemi yapımı, modern bilim öğrendi. Sakal kestirme, kıyafet zorunluluğu, modern ordu. 1703 St. Petersburg - "Avrupa'ya açılan pencere". 1709 Poltava'da İsveç'i yendi. 1721'de "İmparator" unvanı aldı.

Akıl Çağı (17-18. yy)

★ "Aklın Çağı"

5 Büyük Aydınlanma Filozofu

JOHN LOCKE (1632-1704) - İngiltere: "Yaşam, özgürlük, mülkiyet" - DOĞAL HAKLAR. "Tabula rasa". Toplum sözleşmesi. ABD ve Fransız Devrimleri'nin felsefi babası
VOLTAIRE (1694-1778) - Fransa: "Candide". İfade özgürlüğü, hoşgörü, kilise eleştirisi
ROUSSEAU (1712-1778): "Toplum Sözleşmesi" (1762). "İnsan özgür doğar, her yerde zincirler içindedir". HALK EGEMENLİĞİ - "genel irade". Fransız Devrimi'ni en çok etkileyen filozof
MONTESQUIEU (1689-1755): "Kanunların Ruhu" (1748). KUVVETLER AYRILIĞI - Yasama, Yürütme, Yargı. Modern anayasaların temeli
DIDEROT (1713-1784): ANSİKLOPEDİ (1751-1772, 35 cilt). Bilgiyi demokratikleştirdi
BONUS: Kant ("Sapere aude!" - Bilmeye cesaret et!), Adam Smith ("Ulusların Zenginliği" 1776 - liberal ekonominin atası)

Bilim Devrimi

Bilim Adamı	Katkı
KOPERNİK	Heliosentrik teori (1543)
KEPLER	Gezegen hareketleri 3 yasası
GALİLEO	Teleskop, "Yine de dönüyor"
NEWTON ★	Principia Mathematica (1687) - Yerçekimi, 3 hareket kanunu, kalkülüs
HARVEY	Kan dolaşımı
VESALİUS	Modern anatomi

1776 — Aydınlanmanın Pratiği

★ 4 Temmuz 1776

Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi Modern demokrasinin doğuşu

İLAN

4 Temmuz 1776

YAZAN

Thomas Jefferson

KOLONİ

13 İngiliz kolonisi

YER

Philadelphia

1607 Jamestown - ilk kalıcı İngiliz kolonisi (Virginia)
1620 Mayflower - Pilgrim Babalar Plymouth'a indi
1763 Yedi Yıl Savaşı sonrası - İngiltere koloniler üzerine ağır vergi
"Temsilsiz vergi olmaz" - koloniler İngiltere parlamentosunda temsil edilmiyordu
16 Aralık 1773 Boston Çay Partisi - bağımsızlık savaşının fitili
19 Nisan 1775 Lexington-Concord - savaş başladı
4 Temmuz 1776: Jefferson kaleme aldı. "Tüm insanlar eşit yaratılmıştır". "Yaşam, özgürlük ve mutluluk arayışı"
1781 Yorktown: Washington İngilizleri yendi (Lafayette desteği)
1783 Paris Antlaşması: İngiltere ABD'yi tanıdı
1787 ABD Anayasası - Filadelfiya Konvansiyonu (Madison "Anayasa'nın Babası")
1789 Washington - ilk başkan
1791 Haklar Bildirgesi - ilk 10 anayasa değişikliği (söz, basın, din özgürlüğü)

"Tüm insanlar eşit yaratılmıştır ve Yaratıcı'ları onlara yaşam, özgürlük ve mutluluk arayışı gibi vazgeçilmez haklar bahşetmiştir."
— Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi, 4 Temmuz 1776

Amerikan Devrimi, Aydınlanma felsefesinin ilk büyük pratik uygulamasıdır. Locke'un doğal hakları, Montesquieu'nun kuvvetler ayrılığı, Rousseau'nun halk egemenliği — hepsi ABD Anayasası'nda hayat buldu. 13 yıl sonra Fransız Devrimi (1789) patlak verdi.

Yeni Çağ Anahtar Tarihler

★ 336 Yıllık Yeni Çağ

1453

İstanbul Fethi · Yeni Çağ Başladı

Bizans yıkıldı

1487

Diaz · Ümit Burnu

Afrika güney ucu

12 Ekim 1492

Kolomb Amerika'ya ★

İspanya · Bahamalar

1492

Granada Düştü

Reconquista tamamlandı

1494

Tordesillas Antlaşması

İspanya-Portekiz dünyayı paylaştı

1498

Vasco da Gama · Hindistan ★

Avrupa-Asya deniz yolu

1517

Luther · 95 Tez ★

Reform başladı

1519-22

Macellan · İlk Dünya Turu ★

Dünyanın yuvarlaklığı

1521

Cortés Aztek'i Yıktı

Meksika İspanya sömürgesi

1533

Pizarro İnka'yı Yıktı

Peru İspanya sömürgesi

1534

VIII. Henry · Anglikanlık

İngiltere Papa'dan koptu

1543

Kopernik · Heliosentrik

Bilim Devrimi başlangıcı

1588

İspanyol Armadası Yenilgisi

İngiltere deniz gücü

1607

Jamestown · İlk İngiliz Kolonisi

Virginia · ABD'nin temeli

1618-48

30 Yıl Savaşları → Westfalya ★

Modern uluslararası sistem

1643

XIV. Louis Tahta · Versay

"Güneş Kral" · 72 yıl

1687

Newton · Principia

Yerçekimi · Modern bilim

1689

İngiliz Haklar Bildirgesi · Locke

Anayasal monarşi

1748

Montesquieu · Kuvvetler Ayrılığı

"Kanunların Ruhu"

1762

Rousseau · Toplum Sözleşmesi

Halk egemenliği

1773

Boston Çay Partisi

Amerikan Devrimi fitili

4 Tem 1776

ABD Bağımsızlık Bildirgesi ★

Jefferson · 13 koloni

1787

ABD Anayasası

Federalist sistem

14 Tem 1789

Bastille · Fransız Devrimi ★

YENİ ÇAĞ SONA ERDİ

Yaygın Tuzaklar

1. Amerika'yı Kolomb mu keşfetti?

Yanlış: "Amerika'yı Kolomb keşfetti ve Amerika adını verdi." Doğru: Kolomb (1492) Amerika'ya ayak basan ilk Avrupalı'dır ama: (1) Yerli halklar zaten oradaydı. (2) Vikingler 1000'lerde ulaşmıştı. (3) Kolomb hayatı boyunca Hindistan'a vardığını sandı. (4) "Amerika" adı Amerigo Vespucci'den (1507 Waldseemüller haritası).

2. Macellan dünya turunu tamamladı mı?

Yanlış: "Macellan ilk dünya turunu tamamladı." Doğru: Macellan Filipinler'de ÖLDÜ (Nisan 1521). Dünya turunu Juan Sebastián Elcano tamamladı (Eylül 1522). 5 gemi 270 adamdan 1 gemi (Victoria) ve 18 adam döndü. Macellan turu BAŞLATTI ama tamamlayamadı.

3. Kuvvetler ayrılığını kim formüle etti?

Yanlış: "Kuvvetler ayrılığını Locke formüle etti." Doğru: MONTESQUIEU "Kanunların Ruhu" (1748) - Yasama, Yürütme, Yargı ayrılığı. Locke "doğal haklar" (yaşam, özgürlük, mülkiyet) formüle etti. Rousseau "halk egemenliği"ni. Üçü farklı katkı yaptı.

4. Yeni Çağ ne zaman sona erdi?

Yanlış: "Yeni Çağ 1776 ABD Bağımsızlığı ile sona erdi." Doğru: Yeni Çağ 14 Temmuz 1789 Fransız Devrimi (Bastille) ile sona erdi, Yakın Çağ başladı. 1776 Amerikan Bağımsızlığı önemli bir olay ama çağ sınırı değil.

Bu konudan sınavda ne çıkar?

EN SIK ÇIKAN

Coğrafi Keşifler

Kolomb 1492 Amerika · Vasco da Gama 1498 Hindistan · Macellan 1519-22 dünya turu (Filipinler'de öldü, Elcano tamamladı). Diaz 1487 Ümit Burnu.

ÇOK SIK

Aydınlanma filozofları

Locke (doğal haklar), Voltaire (ifade), Rousseau (toplum sözleşmesi), Montesquieu (kuvvetler ayrılığı), Diderot (ansiklopedi), Adam Smith (liberal ekonomi).

DETAY

Reform ve mezhepler

1517 Luther 95 Tez · Lutheranlık (Almanya), Kalvinizm (İsviçre), Anglikanlık (1534 VIII. Henry). 1648 Westfalya - modern uluslararası sistem.

KRİTİK

1776 ABD Bağımsızlığı

Jefferson Bağımsızlık Bildirgesi · 13 koloni. 1787 ABD Anayasası (Madison). Fransız Devrimi'nden (1789) önce - Aydınlanmanın ilk pratik uygulaması.

Mini Quiz · 6 Soru

Anlık geri bildirimli

01"Kolomb hangi tarihte ve hangi ülkenin desteğiyle" Amerika'ya ulaştı?

Kolomb 12 Ekim 1492'de İspanya desteğiyle Amerika'ya ulaştı. Cenova doğumlu (1451), İspanya Kraliçesi Isabel ve Kral Ferdinand finanse etti. 3 gemi (Santa Maria, Pinta, Niña), 3 Ağustos 1492 Palos'tan ayrıldı, Bahamalar'a (San Salvador) ulaştı. Hindistan'a vardığını sandı - "Indios" dedi (Kızılderili adı buradan). 4 sefer yaptı (1492, 93, 98, 1502), 1506'da Hindistan'a vardığına inanarak öldü. "Amerika" adı Amerigo Vespucci'den (1507 Waldseemüller haritası). Diaz Ümit Burnu (1487, Portekiz). Vasco da Gama Calicut (1498, Portekiz). Macellan (1519-22, Portekizli ama İspanya'ya çalıştı).

02"Reform hareketi" hangi tarihte ve kim tarafından başlatıldı?

Reform 31 Ekim 1517'de Martin Luther'in 95 Tez'i Wittenberg Kilisesi'nin kapısına asmasıyla başladı. Sebepler: Endüljans (cennet sertifikası) satışı, kilise yozlaşması, matbaa, hümanizm. Luther (1483-1546): Almanya, 1521 Worms Diyeti'nde aforoz edildi ama Saksonya Prensi onu korudu. İncil'i Almancaya çevirdi (1522). Reform mezhepleri: Lutheranlık (Almanya), Kalvinizm (Jean Calvin, İsviçre Cenevre), Anglikanlık (VIII. Henry, 1534, İngiltere - boşanma için Papa'dan koptu). 1648 Westfalya Antlaşması 30 Yıl Savaşları'nı bitirdi - modern uluslararası sistemin temeli.

03"Kuvvetler ayrılığı ilkesini" formüle eden Aydınlanma filozofu kimdir?

Kuvvetler ayrılığı ilkesini Montesquieu "Kanunların Ruhu" (De l'esprit des lois, 1748)'da formüle etti. 3 ayrı erk: YASAMA (Parlamento), YÜRÜTME (Hükümet), YARGI (Mahkemeler). "Tek elde toplandığında özgürlük olamaz." İngiliz parlamenter sistemini örnek aldı. Modern anayasaların temeli - ABD, Türkiye Cumhuriyeti, hemen tüm modern devletlerin sistemi. 5 büyük Aydınlanma filozofu: Locke (doğal haklar - yaşam, özgürlük, mülkiyet), Voltaire (ifade özgürlüğü, hoşgörü), Rousseau (toplum sözleşmesi, halk egemenliği - "İnsan özgür doğar"), Montesquieu (kuvvetler ayrılığı), Diderot (ansiklopedi, 35 cilt). Adam Smith liberal ekonominin atası ("Ulusların Zenginliği" 1776).

04"Newton'un en önemli eseri ve katkısı" nedir?

Isaac Newton (1643-1727) "Principia Mathematica" (1687) - Bilim tarihinin en önemli kitabı. Katkıları: Yerçekimi kanunu (elma efsanesi), 3 hareket kanunu, kalkülüs (Leibniz ile birlikte), optik ve renk teorisi. "Devlerin omuzlarında durdum" (Galileo, Kepler, Kopernik'i kastediyor). Bilim Devrimi: Kopernik (1543 Heliosentrik teori - Güneş merkezde), Tycho Brahe (gözlem), Kepler (3 yasa - eliptik yörüngeler), Galileo (teleskop, "Yine de dönüyor!"), Newton (sentez). Diğer önemli isimler: William Harvey (kan dolaşımı), Vesalius (modern anatomi), Linnaeus (biyoloji sınıflandırma), James Watt (buhar makinesi - Sanayi Devrimi).

05"ABD Bağımsızlık Bildirgesi" hangi tarihte ve kim tarafından kaleme alındı?

4 Temmuz 1776 - Thomas Jefferson kaleme aldı (Philadelphia). 13 İngiliz kolonisi İngiltere'den bağımsızlığını ilan etti. "Tüm insanlar eşit yaratılmıştır". Locke'un "yaşam, özgürlük, mülkiyet"i Jefferson "yaşam, özgürlük, mutluluk arayışı" olarak değiştirdi. 56 imza (Jefferson, Benjamin Franklin, John Adams). Süreç: 1607 Jamestown (ilk İngiliz kolonisi), 1620 Mayflower (Pilgrim Babalar), 1773 Boston Çay Partisi, 1775 Lexington-Concord (savaş başladı), 1776 Bağımsızlık Bildirgesi, 1781 Yorktown (Washington-Lafayette zaferi), 1783 Paris Antlaşması (İngiltere ABD'yi tanıdı), 1787 ABD Anayasası (Madison "Anayasa'nın Babası"), 1789 ilk başkan Washington, 1791 Haklar Bildirgesi (ilk 10 anayasa değişikliği).

06"Yeni Çağ hangi olayla sona erdi"?

Yeni Çağ 14 Temmuz 1789 Fransız Devrimi (Bastille Hapishanesi'nin halkın eline geçmesi) ile sona erdi, Yakın Çağ başladı. 4 ana çağ: İlk Çağ (M.Ö. 3500 - M.S. 476 Batı Roma yıkıldı), Orta Çağ (476 - 1453 İstanbul fethedildi), Yeni Çağ (1453 - 1789 Fransız Devrimi), Yakın Çağ (1789 - günümüz). 1453 İstanbul Fethi: Yeni Çağ başlangıcı (Orta Çağ sonu). 1648 Westfalya: Modern uluslararası sistem ama çağ sınırı değil. 1776 ABD Bağımsızlığı: Önemli bir olay, Aydınlanmanın pratik uygulaması ama çağ sınırı değil. 1789 Fransız Devrimi'nden sonra: Sanayi Devrimi, Napolyon dönemi, milliyetçilik, dünya savaşları gibi olaylar yaşandı.

Özet — Aklında Tut

Yeni Çağ: 1453 (İstanbul Fethi) - 1789 (Fransız Devrimi). 336 yıl. Coğrafi keşifler, Rönesans, Reform, Aydınlanma.
Coğrafi Keşifler 4 büyük kâşif: Diaz (1487 Ümit Burnu, Portekiz), Kolomb (1492 Amerika, İspanya - Hindistan'a vardığını sandı), Vasco da Gama (1498 Hindistan, Portekiz), Macellan-Elcano (1519-22 ilk dünya turu, İspanya - Macellan Filipinler'de öldü, Elcano tamamladı).
Coğrafi Keşiflerin sonuçları: Ticaret Atlantik'e kaydı, İpek Yolu önemini kaybetti, Aztek (Cortés 1521) ve İnka (Pizarro 1533) yıkıldı, Fiyat Devrimi (enflasyon), yeni ürünler (patates, mısır, domates, tütün, kakao), yerli nüfus %80 öldü, Atlas köle ticareti.
Rönesans (14-16. yy): "Yeniden doğuş", Floransa'da doğdu, hümanizm. 4 büyük sanatçı: Leonardo da Vinci (Mona Lisa, Son Akşam Yemeği), Mikelanj (Davut, Sistine Şapeli), Rafaello (Atina Okulu), Donatello. Edebiyat: Dante (İlahi Komedya), Shakespeare, Cervantes (Don Kişot), Machiavelli (Hükümdar). Bilim: Kopernik (heliosentrik), Galileo (teleskop), Newton (1687 Principia Mathematica - yerçekimi).
Reform (1517-): Martin Luther 31 Ekim 1517 Wittenberg'de 95 Tez. Sebepler: endüljans satışı, kilise yozlaşması, matbaa, hümanizm. Mezhepler: Lutheranlık (Almanya), Kalvinizm (Calvin, İsviçre), Anglikanlık (VIII. Henry 1534, İngiltere). 1648 Westfalya Antlaşması (30 Yıl Savaşı sonu) - modern uluslararası sistem.
Mutlak krallıklar: XIV. Louis (Fransa, 1643-1715, "Güneş Kral", Versay, "Devlet benim", 72 yıl), I. Elizabeth (İngiltere, 1558-1603, Tudor, 1588 İspanyol Armadası yenilgisi, Shakespeare dönemi), Büyük Petro (Rusya, 1682-1725, St. Petersburg 1703).
Aydınlanma (17-18. yy) 5 filozof: Locke (doğal haklar - yaşam, özgürlük, mülkiyet, "tabula rasa", toplum sözleşmesi), Voltaire (Candide, ifade özgürlüğü), Rousseau (Toplum Sözleşmesi 1762, halk egemenliği, "İnsan özgür doğar"), Montesquieu (Kanunların Ruhu 1748, KUVVETLER AYRILIĞI - yasama-yürütme-yargı), Diderot (Ansiklopedi 1751-72, 35 cilt). Bonus: Kant ("Sapere aude!"), Adam Smith (Ulusların Zenginliği 1776 - liberal ekonomi).
Bilim Devrimi: Kopernik (1543 heliosentrik), Brahe (gözlem), Kepler (3 yasa), Galileo (teleskop, "Yine de dönüyor"), Newton (1687 Principia - yerçekimi, 3 hareket kanunu, kalkülüs).
ABD Bağımsızlığı: 1607 Jamestown (ilk koloni), 1620 Mayflower, 1773 Boston Çay Partisi, 1775 Lexington-Concord, 4 Temmuz 1776 Bağımsızlık Bildirgesi (Jefferson, Philadelphia) - Locke etkisiyle "yaşam, özgürlük, mutluluk arayışı". 1781 Yorktown, 1783 Paris Antlaşması, 1787 ABD Anayasası (Madison), 1789 ilk başkan Washington, 1791 Haklar Bildirgesi.
4 yaygın tuzak: Amerika'yı Kolomb keşfetti ve adını verdi sanmak (gerçekte yerli halklar vardı, "Amerika" Vespucci'den) · Macellan dünya turunu tamamladı sanmak (gerçekte Filipinler'de öldü, Elcano tamamladı) · Kuvvetler ayrılığını Locke'a atfetmek (gerçekte Montesquieu) · Yeni Çağ'ı 1776 ile bitirmek (gerçekte 1789 Fransız Devrimi).