01"İstanbul'un Fethi" hangi yıl, kaç günlük kuşatma sonucu, hangi tarihte gerçekleşmiştir?
İstanbul'un Fethi 1453, 53 gün sürdü (6 Nisan-29 Mayıs), 29 Mayıs sabahı şehir düştü. Fatih 21 yaşındaydı. Bizans İmparatoru Konstantin XI savaşta öldü. Çağ değişikliği: Ortaçağ kapandı, Yeniçağ başladı. Cevap B.
02"Otlukbeli Savaşı (1473)" hangi taraflar arasında yapılmış ve sonucu nedir?
Otlukbeli Savaşı (1473): Fatih ↔ Uzun Hasan (Akkoyunlu Devleti), Erzincan yakınlarında. Osmanlı kesin zafer. Doğu Anadolu Osmanlı egemenliğine girdi. Karıştırma tuzağı: Çaldıran (1514, Yavuz–Şah İsmail) ile karıştırılmamalı. Otlukbeli Akkoyunlu'ya, Çaldıran Safevi'ye karşı. Cevap D.
03"Fatih Kanunnamesi" hangi alanı düzenler ve en tartışmalı maddesi nedir?
Fatih Kanunnamesi Osmanlı'nın ilk yazılı anayasası sayılan kanun derlemesidir. Devlet teşkilatı, padişah yetkileri, protokol kurallarını düzenler. En tartışmalı maddesi kardeş katlinin kanunlaştırılması: "Devletin bekası için padişah olan kişi kardeşlerini öldürebilir." Mantığı: Fetret Devri tekrarlanmasın. 1603'e kadar uygulandı. Cevap A.
04"Sahn-ı Seman" nedir ve dönemin neyini temsil eder?
Sahn-ı Seman ("Sekiz Sahn") = Fatih'in kurduğu 8 medresenin ortak adı. Fatih Külliyesi içinde, dönemin Avrupa'sının en büyük yüksek öğretim kurumu. Hadis, tefsir, fıkıh, kelam, mantık, matematik, astronomi, tıp okutuldu. Yaklaşık 100 yıl boyunca İslam dünyasının en büyük üniversitesi. Sonra Kanuni'nin Süleymaniye Medreseleri ile geliştirildi. Cevap C.
05İstanbul'un Fethi'nin Avrupa tarihindeki etkilerinden hangisi yanlıştır?
B yanlış. Tam tersine, top dönemi başlayınca feodalite zayıfladı, mutlak monarşiler güçlendi: kale-şato savunması topla yıkılabildiği için yerel beyler zayıfladı, merkezi krallar (Fransa, İspanya, İngiltere) güçlendi. A, C, D doğru sonuçlardır: Rönesans hızlanması, top dönemi, denizaşırı keşifler — üçü de İstanbul fethinin doğrudan/dolaylı sonuçlarıdır. Cevap B.
Yavuz Sultan Selim + Halifelik✓
KATEGORİ 2 · 5 SORU
1481-1520 · Cem Sultan, Çaldıran, Mercidabık-Ridaniye
06"Cem Sultan olayı" hangi yıllar arasında ve nasıl sonuçlandı? II. Bayezid'in büyük seferden uzak durmasının asıl sebebi nedir?
Cem Sultan olayı 1481-1495 arasında 14 yıl sürdü. Cem Avrupa'ya kaçtı: Memluk → Rodos Şövalyeleri → Papa VIII. Innocent → Napoli. 1495'te Napoli'de zehirlenerek öldü. Bayezid Avrupa'ya yıllık 45.000 altın "bakım ücreti" ödüyordu. Asıl sebep: Cem'in rehin olması Avrupa'nın elindeki diplomatik silahtı — büyük sefer açarsa Cem'i sultan ilan etme tehdidi vardı. Cevap C.
07"Çaldıran Savaşı (1514)" hangi taraflar arasında, hangi sebeple yapılmıştır?
Yavuz Sultan Selim ↔ Şah İsmail, 23 Ağustos 1514, Çaldıran ovası. Sebep: Şah İsmail'in Anadolu'da Şii propaganda yapması ve 1511 Şahkulu İsyanı'nı desteklemiş olması. Top + ateşli silah üstünlüğü Safevi süvarisini yendi. Doğu Anadolu, Diyarbakır, Mardin Osmanlı'ya katıldı. A = Otlukbeli (1473). D = Mercidabık (1516). Cevap B.
08"Mercidabık (1516)" ve "Ridaniye (1517)" savaşlarının doğru sırası ve sonuçları?
Mercidabık (24 Ağustos 1516) önce, Ridaniye (22 Ocak 1517) sonra. Mercidabık: Halep yakınlarında, Memluk Sultanı Kansu Gavri öldü, Suriye Osmanlı'ya. Ridaniye: Kahire yakınlarında, Tomanbay yenildi-idam, Mısır Osmanlı'ya. Önce Suriye, sonra Mısır. Halifelik Mısır seferinden sonra 1517'de geçti. Cevap A.
09"Halifeliğin Osmanlı'ya geçişi" ne zaman, hangi olayla gerçekleşmiştir? Yavuz hangi ünvanı almıştır? Halifelik kaç yıl sürmüştür?
1517, Mısır fethi (Ridaniye sonrası) sonrasında. Kahire'deki son Abbasi halifesi III. Mütevekkil halifelik makamını Yavuz'a devretti. Mekke şerifi Kâbe anahtarlarını gönderdi. Yavuz "Hadim'ül Haremeyn" (Mekke-Medine'nin Hizmetkârı — sahibi değil, kasıtlı alçakgönüllü ünvan) ünvanını aldı. Mukaddes Emanetler İstanbul'a getirildi (Topkapı). 1924'te Cumhuriyet Meclisi halifeliği kaldırana kadar 407 yıl sürdü. Cevap D.
10"Şahkulu İsyanı (1511)" hakkında hangisi doğrudur?
II. Bayezid döneminde, 1511. Antalya-Teke yöresinde Safevi Şah İsmail'in destekçisi Şahkulu Baba Tekeli önderliğinde Şii ayaklanma. Yeniçerileri yendi, Sadrazam Hadım Ali Paşa savaş alanında öldü. Bastırıldı ama Şahkulu da öldü. Önemi: (1) Şah İsmail tehdidini gösterdi, (2) Bayezid'in zayıflığını ortaya çıkardı, (3) Yavuz'un yükselişine ve Çaldıran'a (1514) zemin hazırladı. Cevap B.
11"Mohaç Savaşı (1526)" hangi taraflar arasında, hangi sonuçla yapılmıştır?
Kanuni Sultan Süleyman ↔ Macar kralı II. Lajos, 29 Ağustos 1526, Mohaç ovası. Osmanlı 2 saatte zafer kazandı; II. Lajos kaçarken atı sudan düştü, zırhının ağırlığıyla boğuldu. Macaristan üçe bölündü: Orta=Osmanlı, Erdel=vassal, Kuzey-Batı=Habsburg. 1699 Karlofça'ya kadar 173 yıl Osmanlı egemenliği. Cevap B.
12"Preveze Deniz Savaşı (1538)" hangi komutanlar arasında, hangi sonuçla? Bugün hangi günü ifade eder?
Barbaros Hayreddin Paşa ↔ Andrea Doria, 27 Eylül 1538, Preveze Körfezi. Sayıca üstün olan Haçlı donanması (~600 gemi) Barbaros'un (~120 gemi) taktikleriyle yenildi. 33 yıl Akdeniz Osmanlı gölü oldu (1571 İnebahtı'ya kadar). 27 Eylül = Türk Donanma Bayramı. A = İnebahtı (1571). Cevap D.
13"Mimar Sinan" kendi mesleki gelişimi için söylediği üç eser sırasıyla hangileridir?
Mimar Sinan kendi sözleriyle: Şehzade Camii (1548) = çıraklık eserim · Süleymaniye Camii (1557) = kalfalık eserim · Selimiye Camii Edirne (1575) = ustalık eserim. Selimiye II. Selim adına Edirne'de yapıldı; Sinan'ın hedefi Ayasofya'dan büyük kubbe yapmaktı, başardı. Sultanahmet Sedefkâr Mehmed Ağa'nın (Sinan'ın öğrencisi) eseri, 1616. Sinan ~400 esere imza attı. Cevap C.
14"Belgrad fethi" hangi padişah döneminde, hangi sırada gerçekleşmiştir?
Belgrad'ı Kanuni Sultan Süleyman 1521'de aldı — ilk seferinde, henüz 26 yaşındayken. Fatih iki kez kuşattı (1456, 1478) ama alamadı — Macar generali Hunyadi savundu. Karıştırma tuzağı: "Fatih'in nadir başarısızlıklarından biri" Belgrad'dır. Sınavda klasik soru. Cevap A.
15"Hürrem Sultan" ve "Şehzade Mustafa idamı (1553)" hakkında hangisi doğrudur?
Şehzade Mustafa Kanuni'nin ilk eşi Mahidevran Sultan'dan oğluydu — Hürrem'in üvey oğlu. En büyük ve en yetenekli şehzadeydi, yeniçerilerin gözdesi. Hürrem oğullarının taht yolunu açmak için Mustafa'yı hedef aldı. 1553 Konya ordugâhında babasının emriyle çadırda boğularak idam edildi (sebep: yeniçerilerle iletişim, taht arzusu). Bu olay "Kadınlar Saltanatı" (1553-1656, ~100 yıl) başlangıcı sayılır. 1561'de Hürrem'in oğlu Bayezid de idam edildi; geriye II. Selim kaldı. Cevap D.
Sokollu Mehmed Paşa + Klasik Dönemin Sonu✓
KATEGORİ 4 · 5 SORU
1565-1579 · Kıbrıs, İnebahtı, suikast, dönem geçişi
16"Sokollu Mehmed Paşa" kaç padişaha hizmet etmiştir, hangi yıllar arasında sadrazamdır?
Sokollu Mehmed Paşa 3 padişaha hizmet etti: Kanuni (1565'ten itibaren son sadrazamı), II. Selim "Sarhoş Selim" (1566-1574), III. Murat (1574-1579). 14 yıl sadrazamlık. Bosnalı devşirme (Sırp Hıristiyan ailesinden). II. Selim ve III. Murat devlet işleriyle ilgilenmediği için fiili devlet yöneticisi Sokollu'ydu. Cevap C.
17"İnebahtı (Lepanto) Deniz Savaşı (1571)" hakkında hangisi doğrudur?
İnebahtı Deniz Savaşı (7 Ekim 1571): II. Selim dönemi, Sokollu sadrazamlığında. Müezzinzade Ali Paşa ↔ Don Juan d'Austria. Osmanlı kayıp: 200+ gemi, 30.000 denizci. Aynı yıl Kıbrıs Lala Mustafa Paşa tarafından alındı. Sokollu sözü: "Siz bizim yanağımızı yırttınız, biz Kıbrıs'ı alarak kolunuzu kestik. Yanak iyileşir, kol bir daha çıkmaz." 1 yıl içinde donanma yeniden kuruldu. Karıştırma tuzağı: Bayezid II'nin İnebahtı fethi (1499) aynı yer ama 72 yıl önce, fethedilmişti. Preveze (1538, zafer) ile İnebahtı (1571, kayıp) ayrı. Cevap A.
18"Kıbrıs fethi (1571)" hangi padişah ve sadrazam döneminde, kim komutasında gerçekleşmiştir?
Kıbrıs 1571'de II. Selim ("Sarhoş Selim") döneminde, Sokollu Mehmed Paşa sadrazamlığında, Lala Mustafa Paşa komutasında Venedik'ten alındı. Aynı yıl İnebahtı Deniz Savaşı kayıp oldu. Karıştırma tuzağı: Yavuz Sultan Selim (I. Selim, 1512-1520) ≠ II. Selim (Sarhoş Selim, 1566-1574) — Kıbrıs Yavuz değil II. Selim döneminde alındı. Cevap B.
19"Sokollu suikast (1579)" nasıl gerçekleşti ve önemi nedir?
14 Ekim 1579 · Topkapı Sarayı'nda bir derviş tarafından hançerlenerek öldürüldü. 74 yaşındaydı. Suikast'ın arkasında III. Murat'ın annesi Nurbanu Sultan ve harem entrikalarının olduğu söylenir. Önemi: Klasik dönem sadrazamlığının sonu sayılır — sonraki dönem hızlı sadrazam değişiklikleri ile başlar. Sokollu'nun ölümünden sonra Osmanlı Duraklama Dönemi'ne girer (Bölüm 3). Cevap D.
20Aşağıdaki olayları zaman sırasına koyduğumuzda doğru sıralama hangisidir? (I) İstanbul fethi · (II) Çaldıran · (III) Mohaç · (IV) Preveze · (V) İnebahtı
Doğru sıra: İstanbul fethi (1453) → Çaldıran (1514) → Mohaç (1526) → Preveze (1538) → İnebahtı (1571). Bu beş tarih Bölüm 2'nin (Yükselme dönemi) en önemli kilometre taşları: Bizans son (1453), Doğu fırtınası (1514), Macaristan'ın bölünmesi (1526), Akdeniz Osmanlı gölü (1538), Akdeniz hakimiyetinin sonu (1571). 118 yıllık yükselmenin omurgası. Cevap A.
DEĞERLENDİRME TAMAM
0 / 20
% 0
—
SONRAKİ BÖLÜM
Bölüm 3 — Duraklama Dönemi (1579-1683)
Sokollu'nun ölümüyle açılan dönem. 104 yıl boyunca Osmanlı hâlâ büyük güç olmaya devam etti — ama yapısal sorunlar ortaya çıktı. Bölüm 3'te göreceksin:
Kadınlar Saltanatı — Nurbanu, Safiye, Kösem · ~100 yıl harem siyaseti
III. Murat, III. Mehmed, I. Ahmed, IV. Murat — duraklama padişahları
Celali İsyanları — Anadolu'da büyük halk ayaklanmaları
1606 Zitvatorok Antlaşması — Avusturya'ya ilk eşit devlet kabulü
Genç Osman olayı (1622) — bir padişahın öldürülüşü
1683 II. Viyana Bozgunu — Duraklama'nın sonu, Gerileme'nin başı
Renk semantiği değişiyor: altın'dan mavi'ye — duraklama dönemi sembolü.