Atatürk'ün 6 ilkesinin sonuncusu: sürekli yenilenme, çağdaş uygarlık seviyesine ulaşma, statükoya karşı çıkma. Diğer 5 ilkenin koruyucusu ve sürdürücüsü. "Hedef bellidir: Çağdaş uygarlık seviyesinin üzerine çıkmak."
İnkılapçılık (Devrimcilik), eskiyi yıkıp yerine yeniyi koymak, sürekli yenilenmek, çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmak ve bu hedeften vazgeçmemek ilkesidir. Atatürk inkılapları tek seferlik bir olay değil, sürekli bir süreçtir: cumhuriyet, hukuk, eğitim, kıyafet, takvim, alfabe, kadın hakları... Bu inkılaplar yapıldığı gibi korunmalı, geliştirilmeli ve yeni inkılaplarla zenginleştirilmelidir. İnkılapçılık 6 ilkenin "koruyucu ilkesi"dir — diğer 5 ilkenin (Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik) yaşatılmasını, geri dönüşün engellenmesini garanti eder.
(1) Sürekli yenilenme — Toplum statik değil dinamiktir. Çağa ayak uydurmak için sürekli değişim gerekir. "Yaşamak demek hareket etmektir."
(2) Eskinin yerine yeniyi koyma — Reformla değil inkılapla. Köhne kurumları yıkıp modernlerini kurmak. Padişahlık yerine cumhuriyet, medrese yerine modern okul, fes yerine şapka.
(3) Çağdaş uygarlık seviyesi hedefi — Atatürk'ün özlü sözü: "Çağdaş uygarlık seviyesinin üzerine çıkmak." Hedef bellidir, durmak yoktur.
(4) Diğer 5 ilkenin korunması — Cumhuriyet, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ilkeleri geri çevrilemez. İnkılapçılık bunları savunan ve geliştiren ilkedir.
"İnkılap" kelimesi Arapça "kalb" kökünden gelir, "köklü değişim, dönüşüm" anlamındadır. Reform ile karıştırılır, ama 4 temel farkı vardır:
Tarihten örnek: Osmanlı 19. yüzyılda reform yolunu denedi (Tanzimat 1839, Islahat 1856, Meşrutiyet 1876), ama padişahlık ve hilafet kaldırılmadığı için sistem köklü değişmedi. Atatürk inkılap yolunu seçti: padişahlık kaldırıldı (1922), hilafet kaldırıldı (1924), Türkiye Cumhuriyeti kuruldu (1923). Köklü dönüşüm.
Atatürk'ün yaptığı inkılaplar 5 ana kategoride toplanır. Bu sınıflandırma sınavlarda çok sorulur:
Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922) · Cumhuriyet İlanı (29 Ekim 1923) · Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924) · Çok partili sisteme geçiş denemeleri (TpCF 1924, SCF 1930) · Kadınlara siyasi haklar (1930-34).
Şer'iye Mahkemelerinin Kaldırılması (8 Nisan 1924) · Türk Medeni Kanunu (17 Şubat 1926, İSVİÇRE) · Türk Ceza Kanunu (1 Mart 1926, İtalyan) · Borçlar Kanunu (4 Ekim 1926, İsviçre) · Ticaret Kanunu (1928-29).
Tevhid-i Tedrisat (3 Mart 1924) · Harf İnkılabı (1 Kasım 1928) · Türk Tarih Kurumu (15 Nisan 1931) · Türk Dil Kurumu (12 Temmuz 1932) · Üniversite Reformu (31 Mayıs 1933) · Halkevleri (19 Şubat 1932).
Şapka Kanunu (25 Kasım 1925) · Tekke ve Zaviyelerin Kaldırılması (30 Kasım 1925) · Miladi Takvim (26 Aralık 1925) · Soyadı Kanunu (21 Haziran 1934) · "Atatürk" soyadı (24 Kasım 1934) · Lakap-Unvan kaldırılması (26 Kasım 1934) · Kadın hakları (1930-34).
İzmir İktisat Kongresi (17 Şubat 1923) · Aşar Vergisi'nin Kaldırılması (17 Şubat 1925) · İş Bankası (1924) · Sanayi Teşvik Kanunu (1927) · Devletçiliğe Geçiş (1933) · Sümerbank (1933) · Etibank-MTA (1935) · Karabük Demir-Çelik (1937).
5 kategori birlikte: siyasi yönetim, hukuk, eğitim, sosyal yapı, ekonomi. Atatürk inkılapları tüm hayat alanlarını dönüştüren bütüncül bir programdır. İnkılapçılık ilkesi tüm bu alanları kapsar.
İnkılapçılık ilkesi tek başına bir hedef değil, diğer 5 ilkenin korunmasını ve geliştirilmesini sağlayan "koruyucu ilkedir". Diğer ilkelerle ilişkisi:
Cumhuriyet bir kez kuruldu, geri dönüş yok. İnkılapçılık bunu garanti eder.
Türk kimliği inşası sürer. TTK, TDK, dil reformu. Sürekli geliştirilir.
Eşit vatandaşlık, sosyal adalet. Sürekli geliştirilen toplumsal yapı.
Karma ekonomi, kalkınma. 5 yıllık planlar, sürekli yenilenen sanayi.
Din-devlet ayrımı, vicdan özgürlüğü. Geri dönüşü olmayan ilke.
Diğer 5'ini koruyan ve geliştiren ilke. Tüm sistem.
İnkılapçılığın özel rolü: Atatürk'ün diğer 5 ilkesi somut hedefleri tanımlar (cumhuriyet, milliyet, halk, devlet, laiklik). İnkılapçılık ise bu hedeflere yönelik sürekli değişim ve gelişim ruhunu tanımlar. Diğer ilkelerin uygulayıcısı, koruyucusu, geliştiricisidir.
Atatürk: "Hedef bellidir: Çağdaş uygarlık seviyesinin üzerine çıkmak." Bu sözle Türkiye'nin sadece çağa yetişmek değil, çağı geçmek hedeflemesini istedi. "Çağdaş uygarlık" = bilim, teknoloji, akıl, demokrasi, hukuk devleti, eğitim, ekonomik kalkınma, sosyal eşitlik.
(1) Bilim: Üniversite Reformu (31 Mayıs 1933), Albert Einstein dahil Nazi Almanyası'ndan kaçan akademisyenlerin Türkiye'ye getirilmesi. (2) Eğitim: Tevhid-i Tedrisat, Harf İnkılabı, Halkevleri, Köy Enstitüleri. (3) Hukuk: Avrupa kanunlarının uyarlanması (İSVİÇRE Medeni, İtalyan Ceza). (4) Sanayi: 5 yıllık sanayi planları, Sümerbank, Karabük. (5) Sosyal: Kadın hakları, lakap kaldırılması, soyadı.
İnkılapçılık geri çekilmeyi reddeder. Bir kez yapılan inkılap geri alınmaz: cumhuriyet padişahlığa geri dönmez, halifelik geri kurulmaz, kadınların hakları geri alınmaz, laiklik kaldırılmaz. Atatürk: "Yaptığımız inkılaplar yarım kalamaz, yarına bırakılamaz."
İnkılapçılığın ruhu bilimsel ve akılcı düşüncedir. Atatürk'ün özlü sözü: "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir." "En doğru yol gösterici bilim ve teknolojidir." Bu söz İnkılapçılığın bilim temelli olduğunu gösterir — dogma değil, akıl ve bilim.
İnkılapçılık 5 Şubat 1937'de diğer 5 ilke ile birlikte 1924 Anayasası Madde 2'ye girdi (3115 sayılı kanun). 1961 ve 1982 Anayasaları'nda ise "Atatürk milliyetçiliği" ifadesi içinde dolaylı yer alır. 1982 Anayasası başlangıç hükümleri: "Atatürk'ün belirlediği milliyetçilik anlayışı ve onun inkılap ve ilkeleri doğrultusunda..."
Yanlış: "İnkılap ve reform aynı şeydir, sadece farklı kelimeler."
Doğru: İnkılap ≠ Reform. İnkılap (Devrim): Hızlı, ani, bütüncül, eskiyi yıkıp yeniyi inşa. Reform (Düzeltme): Yavaş, aşamalı, kısmi, mevcut sistemi koruyarak iyileştirme. Osmanlı'nın Tanzimat (1839), Islahat (1856), Meşrutiyet (1876, 1908) reformlarıydı — sistem korundu. Atatürk'ün Saltanat kaldırılması (1922), Cumhuriyet ilanı (1923), Halifelik kaldırılması (1924), Harf İnkılabı (1928) inkılaplarıydı — sistem değişti. Atatürk: "Biz büyük bir devrim yaptık. Memleketi bir çağdan alıp yeni bir çağa götürdük."
Yanlış: "İnkılapçılık tüm geçmişi reddetmek, Türk tarih ve kültürünü inkâr etmektir."
Doğru: İnkılapçılık geçmişin reddi DEĞİLDİR. Atatürk Türk Tarih Kurumu (1931) ve Türk Dil Kurumu (1932) kurdu — Türk tarihinin Orta Asya köklerinden başlayarak araştırılmasını istedi. Türk Tarih Tezi (1932) bunun ifadesi. Reddedilen şey: Osmanlı'nın geri kalmış, çürümüş kurumları (padişahlık, hilafet, medrese sistemi, Mecelle, Arap alfabesi). Korunan şey: Türk milletinin köklü tarihi ve kültürü, Anadolu medeniyetleri (Hitit Müzesi vs). İnkılapçılık geçmişi reddetmez, çağdaşlaşmayı engelleyen geçmişi reddeder.
Yanlış: "Atatürk inkılapları 1923'te bitti, sonrası uygulamadır."
Doğru: İnkılapçılık SÜREKLİ bir süreçtir. Atatürk inkılapları 1922-1938 arasında 16 yıl boyunca yapıldı. Tek bir olay değil, 30+ büyük inkılap. Saltanat (1922), Cumhuriyet (1923), Halifelik (1924), Şapka (1925), Medeni Kanun (1926), Harf (1928), TTK-TDK (1931-32), Soyadı (1934), Halkçılık inkılapları, Devletçilik (1933+)... Atatürk vefatından sonra İnönü, Bayar, Demokrat Parti dönemlerinde bazı inkılaplar değişti (Türkçe ezan 1950'de Arapça'ya, türbeler bir kısmı açıldı). Ama temel inkılaplar (cumhuriyet, laiklik, kadın hakları) korundu. İnkılapçılık ruhu hâlâ devam eden bir süreç.
Yanlış: "İnkılapçılık 6. ilke olarak diğer 5 ilkeden tamamen ayrıdır."
Doğru: İnkılapçılık diğer 5 ilkenin "KORUYUCU İLKE"sidir. Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik somut hedefleri tanımlar. İnkılapçılık ise bu hedeflere yönelik sürekli değişim, koruma ve geliştirme ruhunu tanımlar. Diğer ilkelerin uygulayıcısı, koruyucusu, geliştiricisi. 1982 Anayasası Madde 174: 8 inkılap kanununu koruma maddesi (Tevhid-i Tedrisat, Şapka, Tekke ve Zaviyeler, Medeni Kanun resmi nikâh, Beynelmilel Erkam, Harf, Lakap-Unvan, Kisve). İnkılapçılık olmasaydı, diğer 5 ilke geri çevrilebilirdi. Bu yüzden 6. ilke ama "koruyucu rol".
İnkılap köklü-hızlı (Atatürk), Reform parçalı-yavaş (Osmanlı Tanzimat). Atatürk inkılap yolunu seçti çünkü Osmanlı reformları başarısızdı.
Siyasi (Cumhuriyet, Halifelik) · Hukuki (Medeni Kanun) · Eğitim (Tevhid-i Tedrisat, Harf, TTK, TDK) · Sosyal (Şapka, Soyadı, Kadın hakları) · Ekonomik (Aşar, Devletçilik).
Diğer 5 ilkenin (Cumhuriyetçi, Milliyetçi, Halkçı, Devletçi, Laik) sürdürülmesini ve geri dönüşün engellenmesini sağlar. 1982 Madde 174.
Atatürk'ün hedefi: çağa yetişmek değil, çağı geçmek. "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir." Bilimsel ve akılcı temel.