Atatürk'ün 6 temel ilkesini destekleyen 7 bütünleyici ilke: Milli Egemenlik, Milli Bağımsızlık, Milli Birlik ve Beraberlik, Yurtta Sulh Cihanda Sulh, Çağdaşlaşma, Akılcılık ve Bilimsellik, İnsan ve İnsanlık Sevgisi. Bunlar olmadan 6 ilke eksik kalır.
Bütünleyici (Tamamlayıcı) İlkeler, Atatürk'ün 6 temel ilkesinin (Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik, İnkılapçılık) gerçek anlamını ve uygulanabilirliğini sağlayan 7 yardımcı ilkedir. 1937'de anayasaya direkt girmemişlerdir, ama Atatürk düşüncesinin tamamlayıcısıdır. 6 temel ilke "ne yapılacağını" tanımlarsa, bütünleyici ilkeler "hangi değerlerle yapılacağını" tanımlar. Bu 7 ilke, Atatürk'ün konuşmalarında, yazılarında ve uygulamalarında defalarca vurgulanan değerlerdir. Sınavlarda 6 temel ilke kadar sık çıkmasa da, Atatürkçü düşüncenin tam anlaşılması için kritiktir.
6 TEMEL İLKE (1937 Anayasa) — "Ne yapılacak?": Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik, İnkılapçılık.
7 BÜTÜNLEYİCİ İLKE — "Hangi değerlerle?": (1) Milli Egemenlik, (2) Milli Bağımsızlık, (3) Milli Birlik ve Beraberlik, (4) Yurtta Sulh Cihanda Sulh, (5) Çağdaşlaşma, (6) Akılcılık ve Bilimsellik, (7) İnsan ve İnsanlık Sevgisi.
İlişki: 6 temel ilke kanunlaşmış, anayasallaşmış hedeflerdir. 7 bütünleyici ilke ise Atatürkçü düşüncenin felsefi ve değer temellidir. İkisi birlikte: Atatürkçülük Düşünce Sistemi.
Her bütünleyici ilke 6 temel ilkeden bir veya birkaçıyla doğrudan bağlantılıdır:
Devletin tüm yetkilerinin halktan kaynaklandığı, halkın iradesinin üstünde hiçbir gücün olmadığı ilkesi. Cumhuriyetçilik ilkesinin temeli. 23 Nisan 1920'de TBMM açılışıyla Türkiye'de uygulandı. Padişahlık ve halifelik bu ilkeyi reddediyordu (egemenlik Allah'tan padişaha verilirdi).
İlgili 6 ilke: Cumhuriyetçilik, Halkçılık.
Türkiye'nin siyasi, askeri, ekonomik, kültürel her alanda tam bağımsız olması. Yarı bağımsızlık (Mandater rejim, koruma altında olma) reddedilir. Kurtuluş Savaşı'nın temel hedefi. 24 Temmuz 1923 Lozan Antlaşması ile uluslararası düzeyde tanındı. "Ya istiklal, ya ölüm!" sloganı bu ilkenin ifadesi.
İlgili 6 ilke: Milliyetçilik, Devletçilik (ekonomik bağımsızlık).
Türkiye Cumhuriyeti'nin topraksal, siyasi ve ulusal bütünlüğünün korunması. Ayrılıkçılığa, bölücülüğe karşı çıkma. 28 Ocak 1920 Misak-ı Milli ile sınırlar belirlendi. 1982 Anayasası Madde 3: "Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür." Madde 4 ile değiştirilemez.
İlgili 6 ilke: Milliyetçilik, Cumhuriyetçilik.
Atatürk'ün dış politikasının temel ilkesi. "Sulh" = barış. Türkiye iç barışı (yurtta sulh) ve uluslararası barışı (cihanda sulh) eş zamanlı korumalı. Yayılmacılık, savaş arzusu reddedilir. 1929'da Atatürk bu ifadeyi ilk kez kullandı. Bugün hâlâ Türkiye dış politikasının resmi sloganı. 1932'de Türkiye Milletler Cemiyeti'ne (BM'nin öncülü) üye oldu.
İlgili 6 ilke: Milliyetçilik (barışçı), İnkılapçılık.
Türkiye'nin bilim, teknoloji, eğitim, kültür, sosyal yapı alanlarında çağa ayak uydurması ve hatta çağı geçmesi. Atatürk inkılaplarının nihai hedefi. Tüm 6 ilke bu hedef için uygulandı: Cumhuriyet (modern yönetim), Milliyetçilik (modern millet), Halkçılık (modern toplum), Devletçilik (modern ekonomi), Laiklik (modern devlet), İnkılapçılık (modern dönüşüm).
İlgili 6 ilke: İnkılapçılık (özellikle), Devletçilik, Halkçılık.
Türk modernleşmesinin akıl ve bilim temelinde olması. Dogma, hurafe, batıl inanç reddedilir. Atatürk'ün en bilinen sözü: "Hayatta en hakiki mürşit (yol gösterici) ilimdir, fendir." 1924 Tevhid-i Tedrisat Kanunu, 1933 Üniversite Reformu, TTK-TDK kuruluşları bu ilkenin uygulamaları. Albert Einstein dahil Nazi Almanyası'ndan kaçan bilim adamları Türkiye'ye getirildi.
İlgili 6 ilke: Laiklik (akılcılık), İnkılapçılık (bilimsel temel), Milliyetçilik (TTK, TDK).
Atatürk milliyetçiliğinin kapsayıcı ve evrensel boyutu. Türkiye'nin tüm insanlığa yararlı olması, insanlık değerlerini koruması. Hoşgörü, eşitlik, insan hakları, savaş karşıtlığı. Atatürk: "Yurtta sulh, cihanda sulh"un insani temeli. "Türk milleti insanseverdir."
İlgili 6 ilke: Milliyetçilik (kapsayıcı), Halkçılık, Laiklik (vicdan özgürlüğü).
"Sulh" = barış (eski Türkçe). "Yurtta sulh" = Türkiye Cumhuriyeti içinde barış (iç barış, milli birlik). "Cihanda sulh" = Tüm dünyada barış (uluslararası barış). Atatürk dış politikasının temel ilkesi. 1929'da bu ifadeyi ilk kez kullandı.
(1) Türkiye'nin Milletler Cemiyeti üyeliği — 18 Temmuz 1932: Lozan'dan sonra Türkiye uluslararası örgütlere katıldı. Milletler Cemiyeti BM'nin öncülüydü. (2) Balkan Antantı — 9 Şubat 1934: Türkiye, Yunanistan, Romanya, Yugoslavya. Balkan barışı için savunma paktı. (3) Sadabat Paktı — 8 Temmuz 1937: Türkiye, İran, Irak, Afganistan. Doğu sınırlarında barış paktı. (4) Hatay sorunu (1936-1939): Atatürk, Fransa ile diplomatik yollarla Hatay'ın anavatana katılmasını sağladı (5 Temmuz 1938 Hatay Devleti, 29 Haziran 1939 Hatay Cumhuriyeti Türkiye'ye katıldı, Atatürk vefatından sonra İnönü dönemi). (5) Montrö Boğazlar Sözleşmesi — 20 Temmuz 1936: Boğazların Türk hükümranlığı altına alınması, barışçı diplomasi.
Atatürk dönemi iç barışı koruma çabaları: (1) Şeyh Sait İsyanı (1925) bastırıldı. (2) Menemen Olayı (1930) sonrası karşı tedbirler. (3) Dersim Olayları (1937-38) sosyal düzenleme. İç barış için zaman zaman sert tedbirler alındı. Atatürk barışçıydı ama isyana göz yummadı.
"Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" bugün hâlâ Türkiye Cumhuriyeti'nin resmi dış politika sloganı. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin temel doktrini. Türkiye savunma pozisyonunda, saldırgan değil. Komşularla barış esas. NATO, BM, AB ile ilişkilerde bu ilke esas alınır.
Her bütünleyici ilke birden fazla temel ilkeyle bağlantılıdır. Sınavlarda bu bağlantılar sorulur:
| Bütünleyici İlke | İlgili 6 Temel İlke |
|---|---|
| Milli Egemenlik | Cumhuriyetçilik (egemenlik halkta) + Halkçılık (halk yönetir) |
| Milli Bağımsızlık | Milliyetçilik (siyasi-kültürel bağımsızlık) + Devletçilik (ekonomik bağımsızlık) |
| Milli Birlik ve Beraberlik | Milliyetçilik (vatan bütünlüğü) + Cumhuriyetçilik (anayasal ülke) |
| Yurtta Sulh, Cihanda Sulh | Milliyetçilik (barışçı, yayılmacı değil) + İnkılapçılık (modern devlet) |
| Çağdaşlaşma | İnkılapçılık (özellikle) + Devletçilik (ekonomik) + Halkçılık (toplumsal) |
| Akılcılık ve Bilimsellik | Laiklik (akıl-din ayrımı) + İnkılapçılık (bilimsel temel) + Milliyetçilik (TTK, TDK) |
| İnsan ve İnsanlık Sevgisi | Milliyetçilik (kapsayıcı) + Halkçılık (eşitlik) + Laiklik (vicdan özgürlüğü) |
Önemli: Hiçbir bütünleyici ilke tek bir temel ilkeyle sınırlı değildir. Atatürk'ün düşüncesi bütüncüldür — her ilke diğerleriyle iç içedir. Örnek: "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" hem Milliyetçilik (barışçı millet), hem İnkılapçılık (modern dış politika), hem Halkçılık (halkın huzuru) ile bağlantılıdır.
Her bütünleyici ilkenin Atatürk'ün konuşma ve yazılarında karşılığı vardır:
23 Nisan 1920 TBMM açılışında Atatürk konuşmasında. Halkın yönetimde tek söz sahibi olduğunu ifade eder. Anayasa Madde 6'nın temeli.
Kurtuluş Savaşı sloganı. Erzurum Kongresi (23 Temmuz 1919) ve Sivas Kongresi (4 Eylül 1919) sonrası halka çağrı.
"Misak-ı Milli'nin temel hedefi." 28 Ocak 1920 Misak-ı Milli'nin 6 maddesi vatan bütünlüğünü tanımlar.
20 Nisan 1931 Cumhuriyet Bayramı konuşması. Atatürk dış politikasının temel sloganı. 1929'da ilk kez kullandı.
Atatürk'ün hedef cümlesi. Sadece çağa yetişmek değil, çağı geçmek. İnkılapçılık ilkesinin nihai amacı.
Atatürk'ün en bilinen sözü. Akıl ve bilimin yol gösterici olması. Dogma, hurafe, batıl inanç reddedilir.
Atatürk'ün evrensel insanlık görüşü. Türk milliyetçiliğinin kapsayıcı ve barışçı boyutu.
10. Yıl Nutku (29 Ekim 1933). Atatürk'ün millete olan inancı. Tüm ilkelerin temelinde Türk milletine güven yatar.
Yanlış: "Bütünleyici ilkeler 6 tanedir" veya "Bütünleyici ilkeler 5 tanedir."
Doğru: Bütünleyici (Tamamlayıcı) ilkeler 7 tanedir: (1) Milli Egemenlik, (2) Milli Bağımsızlık, (3) Milli Birlik ve Beraberlik, (4) Yurtta Sulh Cihanda Sulh, (5) Çağdaşlaşma, (6) Akılcılık ve Bilimsellik, (7) İnsan ve İnsanlık Sevgisi. Bazı kaynaklar 8 sayıya ulaşır (Vatanseverlik ekleyerek), bazıları 6 (İnsan Sevgisi'ni ayrı saymaz). Standart kabul: 7 ilke. 6 temel ilke (anayasal) ile karıştırılmamalı.
Yanlış: "Bütünleyici ilkeler 1937'de anayasaya girdi."
Doğru: Bütünleyici ilkeler anayasaya direkt girmemiştir. 1937'de anayasaya giren 6 temel ilkedir (Cumhuriyetçi, Milliyetçi, Halkçı, Devletçi, Laik, İnkılapçı). Bütünleyici ilkeler Atatürk'ün konuşma, yazı ve uygulamalarında felsefi ve değer temelinde ifade edilen ilkelerdir. Ancak 1982 Anayasası başlangıç hükümleri: "Atatürk'ün belirlediği milliyetçilik anlayışı ve onun inkılap ve ilkeleri doğrultusunda..." şeklinde dolaylı atıf vardır. Anayasa Madde 3 (Türkiye bölünmez bütündür) bütünleyici "Milli Birlik" ilkesinin yasal yansımasıdır.
Yanlış: "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh 1923 Cumhuriyet ilanıyla söylendi" veya "Lozan Antlaşması'nda söylendi."
Doğru: "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" 1929'da Atatürk tarafından ilk kez kullanıldı. Sonraki yıllarda defalarca tekrarlandı. 20 Nisan 1931 Cumhuriyet Bayramı konuşmasında da kullanıldı. 1929 Büyük Buhran sonrası, dünyada barışın önemli olduğu bir dönem. Türkiye'nin dış politikadaki barışçı tutumunu özlü olarak ifade eder. Bugün hâlâ Türkiye Cumhuriyeti'nin resmi dış politika sloganıdır.
Yanlış: "Bu söz İnkılapçılık ilkesinin tek başına ifadesidir."
Doğru: "Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir" sözü 'Akılcılık ve Bilimsellik' bütünleyici ilkesinin temel ifadesidir. Aynı zamanda Laiklik (akıl-din ayrımı), İnkılapçılık (bilimsel temel), Milliyetçilik (TTK ve TDK ile bilimsel araştırma) ilkeleri ile bağlantılıdır. Tek bir ilkeye değil, çok ilkeli bir değer ifadesidir. Mürşit: Yol gösterici, rehber. Anlamı: Hayatta gerçek yol gösterici bilim ve fendir (akıl, mantık, deneysel kanıt) — dogma değil.
1929'da Atatürk söyledi · Dış politika temel sloganı · Sulh = barış · Bugün hâlâ resmi · Balkan Antantı (1934), Sadabat Paktı (1937).
Akılcılık ve Bilimsellik ilkesinin temel sözü · Atatürk'ün en bilinen ifadesi · Mürşit = yol gösterici · Bilim ve aklın önemi.
Milli Egemenlik, Milli Bağımsızlık, Milli Birlik ve Beraberlik, Yurtta Sulh Cihanda Sulh, Çağdaşlaşma, Akılcılık ve Bilimsellik, İnsan ve İnsanlık Sevgisi.
6 ilke 1937 anayasaya girdi, bütünleyici ilkeler anayasada direkt yok. 6 ilke "ne yapılacak", bütünleyici "hangi değerlerle".