İcra ve İflas Hukuku
Bankacılık uygulamasıyla takip, haciz ve iflas
BASH Akademi Yayın Kurulu
Özet
Bu çalışma, icra ve iflas hukukunu 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 19 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki metnine dayanarak ve bankacılık uygulamasıyla birlikte incelemektedir. Kavramsal düzlemde cebri icra, ferdi ve külli icra ayrımı, icra organları ve takip yollarının sınıflandırılması ele alınmaktadır. Takip hukuku düzleminde ilamsız genel haciz yolu, itirazın kaldırılması ve iptali, ilamlı takip ve kambiyo senetlerine özgü takip; haciz, haczedilemeyen mallar, haciz ihbarnamesi, satış, ihale ve sıra cetveli kanun maddeleriyle açıklanmaktadır. Banka alacakları bakımından cari hesap ve kredi sözleşmelerinde hesap özetine dayalı itirazın kaldırılması (md. 68/b) ile kredi teminatı ipoteklerin paraya çevrilmesi (md. 150/ı) ayrıntılı olarak incelenmektedir. İflas düzleminde iflas yolları, iflasın sonuçları, alacaklıların sırası ve banka iflasında mevduat sahiplerinin konumu; koruma araçları olarak ihtiyati haciz ve iptal davası; son olarak konkordato ve yeniden yapılandırma araçları sunulmaktadır. 2025 ve 2026'da 7571 ve 7589 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikler yıl damgasıyla verilmektedir. Çalışma, banka alacaklarına özgü belge kolaylıklarının tahsil sürecini hızlandırdığını, 2018 konkordato reformunun ise işletmenin devamına öncelik verdiğini ortaya koymaktadır. Son bölüm, sınavlarda öne çıkan noktaları derlemektedir.
Anahtar kelimeler: icra hukuku, iflas hukuku, İcra ve İflas Kanunu, ilamsız takip, itirazın kaldırılması, kambiyo senetleri, haciz, sıra cetveli, ipotek, ihtiyati haciz, iptal davası, konkordato
Atıf önerisi: BASH Akademi Yayın Kurulu. (2026). İcra ve İflas Hukuku: Bankacılık uygulamasıyla takip, haciz ve iflas (BA-2026-16, Sürüm 1.0). BASH Akademi Finans Sektörü Kaynak Dizisi.
1.Giriş
Bir kredi ilişkisinin değeri, yalnız borçlunun ödeme gücüne değil, ödenmeyen alacağın hangi hızla ve hangi maliyetle tahsil edilebileceğine de bağlıdır. Hukuk düzeninin alacaklıya sunduğu cebri icra imkânları güçlü ve öngörülebilir olduğunda bankalar teminatı daha doğru fiyatlar, kredi daha geniş kitlelere ulaşır; tahsil süreci yavaş ve belirsiz olduğunda ise risk primi yükselir, teminat talepleri ağırlaşır ve kredi arzı daralır. Bu nedenle icra ve iflas hukuku, finans sektörünün gündelik işleyişinde borçlar ve ticaret hukuku kadar belirleyici bir alandır: kredi sözleşmesinin hazırlanmasından teminatın kurulmasına, temerrüt sonrası hesap kat ihtarından takip yolunun seçimine kadar her aşamada bankacılık uygulaması bu hukukun kurallarına göre biçimlenir.
Türkiye'de bu alanın temel metni, 9 Haziran 1932'de kabul edilen ve 19 Haziran 1932 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunudur (İİK). Kanun, İsviçre'nin borç takip ve iflas kanunu örnek alınarak hazırlanmış; doksan yılı aşan uygulama süresince 1965, 1988, 2003, 2012, 2018 ve 2021'deki kapsamlı değişikliklerle bugünkü biçimine ulaşmıştır. Son iki değişiklik yakın tarihlidir: 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun ihalenin feshi ile ivazsız tasarrufların iptaline ilişkin hükümleri, 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun ise açık artırma şartlarını yeniden düzenlemiştir. Banka alacaklarına özgü hükümler ise hem İİK'nın içinde (cari hesap ve kredi sözleşmelerine dayalı takip, kredi teminatı ipoteklerin paraya çevrilmesi) hem de 5411 sayılı Bankacılık Kanununda (mevduat sahiplerinin iflastaki sırası, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun tahsil yetkileri, varlık yönetim şirketleri) yer alır.
Bu makalenin amacı, icra ve iflas hukukunu bankacılık uygulamasıyla birlikte ve kanun metnine dayanarak sunmaktır. Çalışma üç soruya yanıt arar: Alacaklı hangi takip yolunu hangi koşulda seçebilir ve borçlunun savunma araçları nelerdir? Haciz, paraya çevirme ve paylaştırmada alacaklılar arasındaki öncelik nasıl belirlenir? Borçlunun malvarlığı yetmediğinde iflas, konkordato ve yeniden yapılandırma bankaların hakları üzerinde nasıl bir etki doğurur?
Konu, finans sektörüne yönelik seçme sınavlarında hukuk testlerinin düzenli bir parçasıdır. Sınavlarda sıkça sorulan noktalar; takip yolları arasındaki farklar, ödeme emrine itiraz ve itirazın hükümden düşürülmesi, kambiyo senetlerine özgü sürelerin genel haciz yolundan ayrılması, haczedilemeyen mallar, sıra cetveli, ihtiyati haczin şartları, iptal davasının türleri ve konkordato mühletlerinin süreleridir. Bu ayrıntılar metin boyunca kanun maddesine dayanılarak verilmiş; dokuzuncu bölümde ise sınav odaklı bir derleme hâlinde yeniden toplanmıştır.
Makalenin planı şöyledir: İkinci bölüm kavramsal çerçeveyi ve icra organlarını, üçüncü bölüm takip türlerini, dördüncü bölüm haciz ve paraya çevirmeyi, beşinci bölüm rehnin paraya çevrilmesini ele alır. Altıncı bölüm iflas, ihtiyati haciz ve iptal davasını, yedinci bölüm konkordatoyu, sekizinci bölüm tarihsel gelişimi ve banka uygulamasını inceler; dokuzuncu bölüm sınav derlemesi, onuncu bölüm sonuçtur. Madde atıfları, aksi belirtilmedikçe İİK'nın 19 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki metnine yapılmıştır.