Mevduat Faizi Hesaplama, Stopaj ve Mevduat Sigortası
Brüt ve net getiriden 2026 stopaj oranlarına ve TMSF güvencesine
BASH Akademi Yayın Kurulu
Özet
Bu çalışma, mevduatı getiri hesabı, vergilendirme ve güvence boyutlarıyla birlikte ele almaktadır. İlk olarak mevduat faizi hesaplamanın temel kuralı ortaya konmakta; brüt faizden stopaj düşülerek net getirinin nasıl bulunduğu, vade sonunda yenileme hâlinde efektif oranın ve enflasyon karşısında vergi sonrası reel getirinin nasıl hesaplandığı kurgusal örneklerle gösterilmektedir. İkinci olarak mevduat faizinin vergilendirilmesi 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun geçici 67. maddesi ve 2025 yılında yayımlanan Cumhurbaşkanı kararları üzerinden incelenmekte; Ekim 2026 itibarıyla Türk lirası mevduatta stopaj oranlarının vadesiz ve altı aya kadar vadelerde %17,5, bir yıla kadar %15, bir yıldan uzun vadede %10 olduğu ve oranın hesabın açılış ya da yenilenme tarihine göre belirlendiği açıklanmaktadır. Üçüncü olarak mevduat sigortası 2026 yılı itibarıyla 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 63 ve 64. maddeleri ile TMSF uygulaması çerçevesinde ele alınmakta; tmsf mevduat garantisinin ne kadar olduğu sorusuna, her bir kredi kuruluşunda kişi başı 1.200.000 TL'lik limit ve hesaplama kurallarıyla cevap verilmektedir. Çalışma ayrıca kur korumalı mevduatın doğuşunu ve tasfiyesini, zorunlu karşılığın mevduat faizine etkisini ve mevduat sigortasının iktisadi gerekçesini tartışmakta; son bölümde sınavlarda öne çıkan noktaları derlemektedir. Metin bilgi amaçlıdır, yatırım tavsiyesi içermez.
Anahtar kelimeler: mevduat faizi hesaplama, net getiri, stopaj oranı 2026, mevduat sigortası, TMSF, sigorta limiti, 5411 sayılı Kanun md. 63, kur korumalı mevduat, zorunlu karşılık
Atıf önerisi: BASH Akademi Yayın Kurulu. (2026). Mevduat Faizi Hesaplama, Stopaj ve Mevduat Sigortası: Brüt ve net getiriden 2026 stopaj oranlarına ve TMSF güvencesine (BA-2026-46, Sürüm 1.0). BASH Akademi Finans Sektörü Kaynak Dizisi.
1.Giriş: mevduat faizi nasıl hesaplanır?
Mevduat, bankacılık sisteminin en temel fon kaynağı ve hane halkının en yaygın tasarruf aracıdır. Bir mevduat hesabının size ne kazandırdığını doğru okuyabilmek için üç soruya birlikte cevap vermek gerekir: Faiz nasıl hesaplanır? Faizin ne kadarı vergi olarak kesilir? Banka faaliyetlerini sürdüremezse paranın ne kadarı güvence altındadır? Bu makale, bu üç soruyu mevzuat metnine dayanarak ve kurgusal örneklerle ele almaktadır. Metin bilgi amaçlıdır; herhangi bir banka ya da ürün için tavsiye içermez.
Mevduat faizi nasıl hesaplanır? Türk lirası vadeli mevduatta faiz, kural olarak basit faiz yöntemiyle ve yılı 365 gün kabul ederek hesaplanır. Brüt faiz; anapara, yıllık brüt faiz oranı ve vade gün sayısının çarpımının 365'e bölünmesiyle bulunur. Bu tutardan, vadeye göre belirlenen oranda gelir vergisi kesintisi, yani stopaj yapılır; kalan tutar net faizdir (Şekil 1). Stopaj banka tarafından kaynakta kesilip vergi idaresine ödendiği için gerçek kişiler bu faiz geliri için ayrıca beyanname vermez (193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, geçici 67. madde, 7. fıkra).
A: anapara · i: yıllık brüt faiz oranı · g: vade (gün) · s: stopaj oranı.
Net yıllık oran = i · (1 − s). Brüt oran %40 ve stopaj %17,5 ise net yıllık oran %40 × 0,825 = %33 olur.
Kaynak: BASH Akademi; dayanak: 193 sayılı GVK geçici 67. madde (4. ve 7. fıkralar); CBK 10041 (RG 9.7.2025); yazarların derlemesi.
500.000 TL, 32 gün vadeli, yıllık brüt %40 faizli bir TL mevduat hesabı açılsın. Brüt faiz = 500.000 × 0,40 × 32 / 365 = 17.534,25 TL. Vade altı aydan kısa olduğu için stopaj oranı %17,5'tir: 17.534,25 × 0,175 = 3.068,49 TL. Net faiz 17.534,25 − 3.068,49 = 14.465,75 TL; vade sonu bakiye 514.465,75 TL olur. Hesaptaki faiz oranı kurgusaldır; gerçek oranlar bankaya, tutara ve tarihe göre değişir.
Stopaj oranları 2026. Mevduat faizlerine uygulanan oranlar, Gelir Vergisi Kanununun geçici 67. maddesinin verdiği yetkiyle Cumhurbaşkanı kararlarıyla belirlenir. 9 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Türk lirası mevduatta oranlar yeniden düzenlenmiştir. Ekim 2026 itibarıyla vadesiz, ihbarlı ve özel cari hesaplar ile altı aya kadar (altı ay dâhil) vadeli hesaplarda %17,5; bir yıla kadar (bir yıl dâhil) vadeli hesaplarda %15; bir yıldan uzun vadeli hesaplarda %10 oranı uygulanmaktadır. Yeni oranlar, kararın yayımından sonra açılan veya vadesi yenilenen hesaplara uygulanır; yani oran, hesabın açıldığı ya da yenilendiği tarihe göre belirlenir. Oranlar sık değiştiği için güncel değeri Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularından ve Resmî Gazete'den kontrol etmek gerekir.
Mevduat sigortası 2026. Mevduatı güvence altına alan kurum Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonudur (TMSF). 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 63. maddesine göre resmî kuruluşlar, kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlara ait olanlar dışındaki tüm mevduat ve katılım fonları sigortalıdır; sigortalı tutarı Fon Kurulu belirler. TMSF'nin duyurusuna göre 2026 yılı için sigorta limiti, her bir kredi kuruluşunda her bir kişi için 1.200.000 TL'dir. Limite anapara ile birlikte işlemiş faiz (faiz reeskontu) de dâhildir ve limit banka bazında ayrı ayrı uygulanır. Sigorta, ancak bankanın faaliyet izni kaldırıldığında devreye girer; faaliyetine devam eden bir bankada TMSF ödeme yapmaz.
Makalenin planı şöyledir: İkinci bölüm mevduat türlerini ve faiz hesabının kavramsal araçlarını (basit ve bileşik faiz, efektif ve reel getiri) ele alır. Üçüncü bölüm mevduatın ve stopajın hukuki çerçevesini, dördüncü bölüm mevduat sigortasını 5411 sayılı Kanunun 63 ve 64. maddeleri ile TMSF uygulaması üzerinden inceler. Beşinci bölüm sigorta limitinin ve kur korumalı mevduatın tarihsel seyrini özetler. Altıncı bölüm hesap örneklerini ve zorunlu karşılığın mevduat faizine etkisini, yedinci bölüm sınavlarda öne çıkan noktaları, sekizinci bölüm ise sonucu sunar.