Ticari ve KOBİ Bankacılığı: Faktoring, Leasing ve KGF Kefaleti
Faktoring nedir, leasing nedir, KGF kefaleti nasıl işler? İşletme kredileri, 6361 sayılı Kanun ve nakit yönetimi
BASH Akademi Yayın Kurulu
Özet
Bu çalışma, ticari ve KOBİ bankacılığını işletme finansmanının iktisadi temeli, banka ürünleri, kredi garanti sistemi ve 6361 sayılı Kanun olmak üzere dört düzlemde incelemektedir. Faktoring nedir, leasing nedir ve KGF kefaleti nasıl işler soruları kanun ve karar metinlerine dayanılarak cevaplanmakta; faktoringin dört fonksiyonu, finansal kiralamanın dört ölçütü ve Hazine destekli kefaletin oran, limit, vade, komisyon ve tazmin koşulları ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. KOBİ'lerin finansman kısıtı bilgi asimetrisi ve kredi tayınlaması yazını üzerinden açıklanmakta, KOBİ tanımının Ekim 2026 itibarıyla geçerli mali sınırları ve KOBİ kredisi koşullarını belirleyen düzenlemeler sunulmaktadır. Rotatif kredi, kredili mevduat hesabı, taksitli ticari kredi, çek-senet iskontosu, doğrudan borçlandırma sistemi, tedarikçi finansmanı ve nakit yönetimi ürünleri işletme döngüsü üzerinde konumlandırılmaktadır. Finansal kiralama kanunu olarak bilinen 6361 sayılı Kanunun kurumsal hükümleri ile faktoring, finansal kiralama ve finansman sözleşmelerine ilişkin özel hükümleri madde madde incelenmektedir. Kurgusal bir orta büyüklükteki işletmenin finansman dosyası, ürünlerin etkin maliyet, risk devri ve teminat açısından karşılaştırılmasını göstermektedir. Son bölüm sınavlarda öne çıkan noktaları derlemektedir.
Anahtar kelimeler: faktoring, finansal kiralama, leasing, KGF kefaleti, Hazine destekli kefalet, KOBİ kredisi, 6361 sayılı Kanun, nakit yönetimi, çek iskontosu
Atıf önerisi: BASH Akademi Yayın Kurulu. (2026). Ticari ve KOBİ Bankacılığı: Faktoring, Leasing ve KGF Kefaleti: Faktoring nedir, leasing nedir, KGF kefaleti nasıl işler? İşletme kredileri, 6361 sayılı Kanun ve nakit yönetimi (BA-2026-57, Sürüm 1.0). BASH Akademi Finans Sektörü Kaynak Dizisi.
1.Giriş: faktoring, leasing ve KGF kefaleti nedir?
İşletmelerin bankalarla ilişkisi, bireysel müşterilerinkinden farklı bir mantıkla işler. Bir hane halkı için kredi çoğunlukla tek seferlik bir tüketim ya da konut kararıdır; bir işletme için ise finansman, ticari döngünün her aşamasına yayılmış sürekli bir ihtiyaçtır. Hammadde alınırken tedarikçiye ödeme yapılır, ürün üretilip stokta bekler, vadeli satılır ve alacak ancak aylar sonra tahsil edilir. Bu döngü boyunca oluşan nakit açığını kapatmak, makine ve tesis yatırımını finanse etmek, alacağı vadesinden önce nakde çevirmek ve tahsilat-ödeme trafiğini yönetmek, ticari ve KOBİ bankacılığının konusudur. Bu alanda bankanın kredi ürünlerinin yanında üç tamamlayıcı mekanizma öne çıkar: kredi garanti kurumlarının kefaleti, faktoring ve finansal kiralama (leasing).
Faktoring nedir? 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanununun 38. maddesine göre faktoring sözleşmesi, mal veya hizmet satışından doğmuş ve fatura ile belgelenen (ya da Kurulca belirlenen usulle belgelenebilen, doğacak) alacakları devir almak suretiyle faktoring şirketinin müşterisine sağladığı tahsilat, borçlu ve müşteri hesaplarının tutulması, finansman veya faktoring garantisi fonksiyonlarından herhangi birini ya da tümünü içeren sözleşmedir. Yani faktoring, vadeli satış yapan işletmenin alacağını bir faktora devredip karşılığında erken nakit, tahsilat hizmeti ve isterse alıcının ödememe riskine karşı güvence almasıdır. Kanun, bankalarca yapılan faktoring işlemlerini de bu Kanuna tabi kılar (md. 2/2).
Leasing nedir? Finansal kiralama sözleşmesi, kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine üçüncü bir kişiden ya da bizzat kiracıdan satın aldığı bir malın zilyetliğini, her türlü faydayı sağlamak üzere kira bedeli karşılığında kiracıya bırakmasını öngören sözleşmedir (md. 18). Malın mülkiyeti sözleşme süresince kiralayanda kalır (md. 23); kiracı malı kullanır ve kira öder. Bir kiralamanın "finansal kiralama" sayılması için Kanunun 3. maddesindeki dört ölçütten birini sağlaması gerekir: mülkiyetin süre sonunda kiracıya geçmesi, rayiç bedelden düşük bir bedelle satın alma hakkı, sürenin malın ekonomik ömrünün %80'inden uzun olması ya da kira ödemelerinin bugünkü değerinin rayiç bedelin %90'ından büyük olması.
KGF kefaleti nedir? Teminatı yetersiz olduğu için bankadan kredi alamayan ya da daha az kredi alabilen işletmeler için kredi garanti kurumları, kredi verene karşı kefil olur. Hazine destekli sistemde kurum, 4749 sayılı Kanunun geçici 20. maddesine dayanan Hazine kaynağı ile kefalet verir. 2016/9538 sayılı Karara göre kefalet tutarı, gerçek kişi ve KOBİ yararlanıcılarda kredinin tazmin tarihindeki anapara bakiyesi ve doksan günlük faiz toplamının azami %90'ını, KOBİ tanımı dışındaki tüzel kişilerde %85'ini geçemez. KOBİ ise yıllık çalışan sayısı 250 kişiden az ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi biri 1 milyar TL'yi aşmayan işletmedir (KOBİ Yönetmeliği md. 4; Ağustos 2025 değişikliğiyle, Ekim 2026 itibarıyla geçerli).
Bir üretici, alıcısına 90 gün vadeli 1.000.000 TL'lik fatura kesmiştir. Faktor fatura tutarının %90'ını (900.000 TL) ön ödeme olarak vermeyi, yıllık %48 iskonto faizi ve fatura tutarının %0,5'i oranında komisyon almayı kabul eder. Faiz 900.000 × 0,48 × 90 / 365 = 106.520,55 TL, komisyon 5.000 TLdir; üreticinin bugün eline geçen tutar 900.000 − 106.520,55 − 5.000 = 788.479,45 TL olur. Vadede alıcı 1.000.000 TL'yi faktora öder; faktor kalan 100.000 TL'yi üreticiye aktarır. Rücusuz işlemde alıcı ödemezse zarar faktora, rücu'lu işlemde üreticiye aittir. Örnekteki oranlar kurgusaldır; BSMV gibi vergi ve fonlar ayrıca hesaplanır, güncel oranları resmî kaynaktan kontrol ediniz.
Bu makale, ticari ve KOBİ bankacılığını üç düzlemde ele alır. İkinci bölüm işletme finansmanının iktisadi temelini, özellikle KOBİ'lerin neden kredi kısıtıyla karşılaştığını açıklar. Üçüncü bölüm bankaların ticari kredi ve nakit yönetimi ürünlerini, dördüncü bölüm KGF kefalet sistemini, beşinci bölüm 6361 sayılı Kanun çerçevesinde faktoring, finansal kiralama ve finansman şirketlerini inceler. Altıncı bölüm kurgusal bir KOBİ'nin finansman dosyasını, yedinci bölüm sınavlarda öne çıkan noktaları içerir. İhracat faktoringi, forfaiting ve akreditif gibi dış ticaret finansmanı konuları BA-2026-40, çek ve senedin kıymetli evrak hukuku BA-2026-13, teminat hukuku ise BA-2026-17 makalesinde ele alındığından burada yalnız atıf yapılacaktır.