TCMB Uzman Yrd. — Grup 1 (İktisat, Finans, Para-Banka) sınavı, son ilana göre Yazılı meslek sınavı: İktisat %40, Finans %30, Para-Banka %30.
Aşağıdaki örnekler bu bölümlerin sırasıyla dizildi: i̇ktisat, i̇statistik ve ekonometri, finans ve muhasebe, hukuk ve maliye, i̇ngilizce. Soru sayıları örnek amaçlıdır, sınavdaki ağırlıkla birebir aynı değildir; bölüm bölüm dağılım ve sınav tarihi için TCMB sınavı sayfasına bak.
Mikro, makro ve para iktisadı: klasik yazılı sınavın ağırlık merkezi.
Aylık 300 liralık harçlığını sinema bileti (15 lira) ve kitap (10 lira) arasında bölüştüren bir öğrencinin bütçe doğrusunda sinema yatay eksendedir. Doğrunun eğiminin mutlak değeri kaçtır?
Doğru cevap: A. Eğim fiyat oranıdır: 15 ÷ 10 = 1,5. 20 ve 30, doğrunun yatay ve dikey eksenleri kestiği noktalardır.
Keynes’e göre faiz oranının çok yüksek olduğu bir dönemde bireylerin davranışı nasıl olur?
Doğru cevap: C. Faiz yüksekken tahvil ucuzdur ve değerlenmesi beklenir. Bireyler tahvile yönelir; spekülasyon amaçlı para talebi düşük kalır.
Yerli paranın değer yitirmesi, net ihracat üzerinden toplam talebi nasıl etkiler?
Doğru cevap: C. Yerli mallar yabancılar için ucuzlar, ithal mallar pahalanır. İhracat artar, ithalat azalır ve toplam talep artar.
Çalışma çağındaki nüfusun 50 milyon, istihdamın 27 milyon, işsiz sayısının 3 milyon olduğu bir ülkede işgücüne katılma oranı yüzde kaçtır?
Doğru cevap: A. İşgücü 27 + 3 = 30 milyondur. Katılma oranı 30 ÷ 50 = yüzde 60. Yüzde 54 istihdam oranı, yüzde 10 işsizlik oranıdır.
Enflasyonu düşürmek isteyen bir merkez bankasının politika faizini yükseltmesi, parasal aktarım mekanizmasında öncelikle hangi sonucu doğurur?
Doğru cevap: D. Politika faizi yükselince bankaların fonlama maliyeti ve kredi faizleri artar; borçlanmanın pahalılaşması toplam talebi zayıflatır ve fiyat artışları yavaşlar. Faizin düşmesi durumunda görülecek etkiyi sıkılaştırmaya bağlamak, aktarım kanalının yönünü ters çevirmek olur.
Nominal kur sabitken yurt içi fiyatların yurt dışı fiyatlardan daha hızlı artması reel kuru ve rekabet gücünü nasıl etkiler?
Doğru cevap: C. Yerli mallar yabancı mallara göre pahalanır; ihracat güçleşir, ithalat cazip hâle gelir.
Merkezi eğilim, dağılım, hipotez testi ve regresyon.
Bir banka şubesinin beş günlük işlem sayıları 120, 150, 130, 160 ve 140’tır. Günlük ortalama işlem sayısı kaçtır?
Doğru cevap: A. Beş günün toplam işlem sayısı 700’dür; aritmetik ortalama 700 ÷ 5 = 140 işlem eder.
Yeni kredi skor modelinin eskisinden farklı olup olmadığını sınayan bir analist p değerini 0,08 bulmuştur. Yüzde 5 anlamlılık düzeyinde hangi sonuca varır?
Doğru cevap: A. p değeri anlamlılık düzeyinden büyüktür (0,08 > 0,05); sıfır hipotezini reddetmeye yetecek kanıt yoktur.
Paranın zaman değeri, tahvil fiyatlaması, mali tablolar.
Fiyatı 1.200 TL, modifiye durasyonu 4 olan bir tahvil için piyasa faizi 1,5 puan yükseliyor. Durasyon yaklaşımına göre tahvilin yeni fiyatı yaklaşık kaç TL olur?
Doğru cevap: A. Fiyat değişimi ≈ −4 × 1,5 = −%6; 1.200 × 0,06 = 72 TL düşüş ve yeni fiyat 1.200 − 72 = 1.128 TL. 1.272 TL faiz artışında fiyatın yükseleceği yanılgısından, 1.152 TL ise faiz değişiminin 1 puan alınmasından (%4 düşüş) doğar.
Bir nakliye firması kullanmadığı bir kamyonu satarak 400 bin lira tahsil etmiştir. Bu tutar nakit akış tablosunda nasıl gösterilir?
Doğru cevap: A. Duran varlık satışından elde edilen para yatırım faaliyetlerinden doğan nakit girişidir.
Merkez Bankası Kanunu, para-banka hukuku, kamu maliyesi.
Türkiye’de faaliyet gösteren millî bankalara ayrılan Merkez Bankası hisseleri hangi sınıftır?
Doğru cevap: A. A sınıfı Hazineye, B sınıfı millî bankalara, C sınıfı öbür bankalar ile imtiyazlı şirketlere, D sınıfı Türk ticaret kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilere aittir.
Bir mudinin aynı bankada üç ayrı hesabında toplam sigorta limitinin üzerinde mevduatı bulunmaktadır. TMSF mevduat sigortası bu durumda nasıl uygulanır?
Doğru cevap: B. Mevduat sigortası kişi başı ve banka başı tek limitle uygulanır; aynı bankadaki hesap sayısı limiti artırmaz, limiti aşan kısım için mudi tasfiye sırasına girer. Farklı bankalarda ise her biri için ayrı limit vardır; bu yüzden büyük tasarruflar birden fazla bankaya yayılır.
Devlet aynı tutarı bir kez yurt içindeki bankalardan, bir kez yurt dışındaki bankalardan borç almıştır. Ülkenin kullanabileceği toplam kaynak bakımından bu iki borçlanma nasıl ayrılır?
Doğru cevap: A. İç borçta kaynak ülke içinde özel kesimden devlete geçer; toplam kaynak artmaz. Dış borç alındığında ülkeye ek kaynak ve döviz girer, ödendiğinde çıkar.
Artan oranlı gelir vergisinin otomatik stabilizatör sayılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A. Gelir düştüğünde vergi daha hızlı düşer ve harcanabilir gelirdeki azalış sınırlı kalır; gelir arttığında vergi daha hızlı artar ve talep frenlenir.
İngilizce TCMB'de şarttır (YDS / e-TEP / TOEFL belgesi). Ekonomi ve finans metinlerine dayalı örnekler.
Crowdfunding is a way of raising money from a large number of people, usually through a website. Instead of asking a bank for one big loan, a new business presents its idea online and invites the public to contribute small amounts. In return, supporters may receive the finished product, a share in the company, or simply a thank-you note. The method has helped many young firms that banks considered too risky. Yet most campaigns fail to reach their target, and supporters have little protection if the business collapses.
The passage is mainly about ----.
Doğru cevap: C. Parça crowdfunding’i tanımlar, yararını (riskli görülen genç şirketlere yardım) ve zayıf yanlarını (çoğu kampanya hedefe ulaşmaz) verir.
Sales of electric cars are rising, yet many drivers still hesitate. The cars themselves are quieter and cheaper to run than petrol models, and their range has improved greatly. The real obstacle is charging. In city centres there are plenty of charging points, but in small towns and on long motorway journeys they remain scarce. Until this changes, electric cars are likely to stay a second car for many families rather than their only one.
It can be inferred from the passage that ----.
Doğru cevap: A. Yazar asıl engelin şarj olduğunu ve noktaların kasabalarda az bulunduğunu söylüyor: şarj noktası azlığı kullanımı sınırlıyor.
The ---- department makes sure that the bank follows all the rules.
Doğru cevap: D. Mevzuata uygunluğu izleyen birim uyum birimidir: compliance.
Many people keep all their savings in one place. ---- If that single investment loses value, they lose everything.
Parçayı hangisi tamamlar?
Doğru cevap: A. Sonraki cümle her şeyin kaybedilebileceğini söylüyor; eksik cümle bu davranışın tehlikeli olduğunu belirtmeli.
The soup tastes ----; what did you put in it?
Doğru cevap: A. taste (tadı olmak) ardından sıfat gelir: wonderful.
The new system is highly ----; it saves both time and money.
Doğru cevap: A. is highly ardından sıfat gelir ve cümle olumludur: efficient.
Bu kadar soru bir fikir verir, hazırlık için yetmez. Aynı konuların tamamı BASH'te konu konu ayrılmış durumda: her konunun kısa testi, süreli deneme sınavları ve yanlış yaptığın soruların tekrar havuzu var.
Yeni üyelere 7 gün boyunca bütün dersler açıktır; ödeme bilgisi istenmez.
Bu dosyalar sınavdan çıkan adayların hatırladıklarına dayanır. Üç sorunu vardır: soru metinleri eksik ya da değişmiştir, şıklar sonradan uydurulmuştur ve cevap anahtarını kimse denetlememiştir. Yanlış öğrenilen bir kural, çözülen yüz sorudan pahalıya mal olur.
Bu listelerden öğrenilecek tek şey soru tipidir: hangi bölümden nasıl bir soru geldiği. Onu gördükten sonra çalışılacak şey, aynı tipin güvenilir çözümlü örnekleridir. Ayrıntısını çıkmış sorular rehberinde anlattık.
Hayır. Banka sınavlarının soruları KPSS gibi resmî olarak yayımlanmaz. İnternette "TCMB çıkmış sorular" adıyla dolaşan dosyalar adayların hatırladıklarından derlenmiştir; soru metinleri eksik, cevap anahtarları güvenilmezdir.
Hayır. Buradaki 20 soru BASH tarafından hazırlanmış örnek sorulardır; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası sınavında sorulmuş sorular değildir. Bölüm adları, sınav ilanında duyurulan bölümlerle aynıdır; amaç soru tipini ve bölümlerin düzeyini göstermektir.
TCMB uzman yardımcılığı sınavı kurumun kendi çok aşamalı sınavıdır: başvuruda KPSS ya da ALES ile yabancı dil belgesi, ardından alan bilgisinde klasik (yazılı anlatım) meslek sınavı ve mülakat. Aşağıdaki test soruları alan konularının düzeyini gösterir; gerçek yazılı sınavda açık uçlu cevap istenir, İngilizce ise belge şartıdır.
Önce konu bazlı kısa testlerle eksik konuyu bul, sonra süreli denemeyle hız kazan. Tek bir kaynaktaki soruları ezberlemek işe yaramaz; aynı kalıbın farklı sayılarla sorulmuş hâllerini çözmek gerekir. BASH'te her konunun mini testi ve süreli deneme sınavları vardır.
Buradaki örnek sorular dört şıklıdır. Gerçek sınavdaki şık sayısı, soru sayısı ve süre kurumdan kuruma ve dönemden döneme değişebilir; bu bilgiler için ilan metni ve sınav giriş belgesi esas alınır.
Bilgiler kurumun resmî duyuruları ve geçmiş ilan metinleri baz alınarak derlenmiştir; her dönem değişebilir, bağlayıcı olan resmî ilandır.