BASH Sözlük · Fintech ve dijital finans

Dijital Türk lirası nedir?

İngilizce: Digital Turkish Lira (CBDC)

Diğer adları: Merkez bankası dijital parası, CBDC

Fintech ve dijital finansSon güncelleme: 20 Ekim 2026

Dijital Türk lirası, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın yürüttüğü merkez bankası dijital parası (CBDC) projesidir. Merkez bankası dijital parası, banknot gibi doğrudan merkez bankasının yükümlülüğü olan, ancak elektronik ortamda var olan paradır; bu yönüyle bankadaki mevduattan (bankanın yükümlülüğü) ve elektronik paradan (özel kuruluşun yükümlülüğü) ayrılır. Perakende CBDC herkesin kullanımına yönelikken, toptan CBDC yalnız finansal kuruluşlar arasındaki işlemler içindir.

Merkez Bankası projeyi aşamalar hâlinde yürütmektedir. Birinci faz değerlendirme raporunda kavram ispatı ve sınırlı pilot ödemelerin sonuçları paylaşılmış; iki katmanlı dağıtım modeli (Merkez Bankası ihraç eder, aracı kuruluşlar kullanıcıya ulaştırır) ve izinli dağıtık defter teknolojisi tercih edilmiştir. Kasım 2025'te yayımlanan ikinci faz ilerleme raporunda kimlik yönetimi, programlanabilir ödemeler, çevrim dışı ödeme ve sınır ötesi kullanım gibi konulardaki çalışmalar aktarılmıştır. Raporlara göre dijital Türk lirasının genel kullanıma sunulmasına ilişkin nihai karar henüz verilmemiştir ve böyle bir karar başta 1211 sayılı Kanun olmak üzere mevzuat düzenlemesi gerektirmektedir. Dijital Türk lirası bir kripto varlık değildir; değeri Türk lirasıyla birebirdir.

Örnek

Senaryo düzeyinde: dijital Türk lirası cüzdanına sahip bir kullanıcı, aracı bankasının uygulaması üzerinden bir iş yerine karekodla ödeme yapar; ödeme doğrudan Merkez Bankası parası ile anında ve kesin olarak tamamlanır.

İlgili mevzuat

  • 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu (RG 26.1.1970, 13409)

Bu tanım bilgi amaçlıdır; yatırım, hukuk ya da vergi danışmanlığı yerine geçmez. Mevzuat atıfları kanun ve düzenlemelerin yayım künyesiyle verilmiştir.