Manipülasyon ve Sermaye Piyasası Suçları
Manipülasyon ve Sermaye Piyasası Suçları
Manipülasyon ve Sermaye Piyasası Suçları
DKM1.7 · m.106-116 · Manipülasyon · İçerden Öğrenenler
Sermaye piyasası işlerken bir avuç oyuncu — fiyatları yapay olarak yükseltmek için sahte hesaplar üzerinden alım-satım, henüz açıklanmamış şirket bilgisini kullanarak haksız kazanç, yatırımcıyı yanıltıcı bilgi yayma — sistemi sömürmeye çalışır. 6362 sayılı Kanun m.106-116 bunlara hapis ve adli para cezaları getirir (bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığında üç yıldan beş yıla kadar hapis). Bu derste sermaye piyasası suçlarının anatomisini söküyoruz.
Telegram'dan başlayan bir manipülasyon ağı
Bu içerik şu sınavların ortak müfredatıdır: Düzey 1 · Düzey 2 · Düzey 3 · Türev Araçlar · Kurumsal Yön. · Kredi Der. · Konut Değ. · Gayrimenkul Değ. · BS Denetim
2024'te Türkiye sermaye piyasası tarihinin en büyük manipülasyon davalarından biri açığa çıktı: 80 kişilik bir grup, küçük likiditeli BIST paylarını Telegram kanalları üzerinden organize ettikleri "pump-and-dump" şemalarıyla manipüle ediyordu. Önce küçük bir paya birlikte alım yapıp fiyatı yapay yükseltiyor; binlerce takipçilerine "uçuyor" diye satın alma çağrısı yapıyor; pay kotanın üst sınırına ulaştığında orijinal grup paylarını satıp kazanç sağlıyordu — kalan yatırımcılar fiyatın çöküşüyle zarar ediyordu. SPK 6 ay süren bir teknik soruşturma sonrası ağı çözdü; yöneticilere savcılığa cezai bildirim, milyonlarca TL idari para cezası uygulandı. Bazı katılımcılara hapis cezası kararlaştırıldı (mahkemede). Bu vaka 6362 sayılı Kanun m.107'nin pratik uygulamasıdır.
SPL sınavlarında manipülasyon, içerden öğrenenlerin ticareti ve diğer sermaye piyasası suçları çok önemli yer tutar — yatırımcı koruma sisteminin çekirdeğidir. Bu derste suçların yasal tanımlarını, cezalarını ve SPK soruşturma sürecini ele alıyoruz.
Sermaye piyasası suçları sıradan suçlardan farklıdır — kurban genelde "tek bir kişi" değil, tüm pazar'dır. Bir manipülatör fiyatı yapay yükselttiğinde, o paya yatırım yapan herkes potansiyel zarar görür. Bu yüzden mevzuat ağır cezalar getirir; SPK soruşturma yetkisi sıkıdır.
Bu derste 10 başlık: (1) Sermaye piyasası suçları kavramı; (2) Manipülasyon (m.107); (3) Manipülasyon türleri; (4) İçerden öğrenenlerin ticareti (m.106); (5) Piyasa bozucu eylemler (m.104); (6) İzinsiz faaliyet ve aldatma (m.109); (7) Güveni kötüye kullanma (m.110); (8) SPK soruşturma süreci; (9) Vakalar; (10) Hızlı kontrol.
m.106-116 — Cezai bölüm
6362 sayılı Kanunun m.106-116 maddelerinde tanımlanan, sermaye piyasasının dürüst ve etkin işleyişini bozan eylemler için öngörülen cezai suçlar. Karakteristik: (a) Cezai sorumluluk — hapis cezası verilebilir; (b) Aynı zamanda idari para cezası; (c) İdari kişiye SPK, cezai yargılama mahkemeye; (d) "Ne bis in idem" istisnası — aynı eylemden hem idari hem cezai sonuç doğabilir; (e) SPK savcılığa cezai bildirim yapma yetkisi.
6362 m.106-116'daki Suç Kategorileri
3-5 yıl hapis veya adli para (menfaatin iki katından az olamaz)
3-5 yıl hapis + 5.000–10.000 gün adli para
3-5 yıl hapis + 5.000 güne kadar adli para
TCMB işlemleri, geri alım programları, fiyat istikrarı — ceza maddesi değildir
2-5 yıl hapis + 5.000–10.000 gün adli para
3-5 yıl hapis + 5.000–10.000 gün · zimmette 8-14 yıl
110/1: en az 3 yıl hapis (TCK m.155/2, üst sınır 7 yıl) · 110/2: 2-5 yıl hapis + 5.000–10.000 gün
1-3 yıl hapis · engellemede 6 ay-2 yıl hapis
112/1: 6 ay-2 yıl hapis + 5.000 güne kadar adli para · 112/2: TCK hükümleri
1-3 yıl hapis + 5.000 güne kadar adli para
Tüzel kişiye güvenlik tedbiri, Kurulun yazılı başvurusu (muhakeme şartı), ihtisas asliye ceza mahkemesi
Türk hukukunda genellikle "ne bis in idem" — aynı eylemden iki kez ceza verilemez. Ancak 6362 sayılı Kanun bu kuralın özel istisnası'dır: aynı manipülasyon eyleminden (1) SPK idari para cezası verir (gelirin 10 katına kadar) ve (2) mahkeme TCK ve 6362 m.107'ye dayanan hapis cezası verir. Anayasa Mahkemesi bu yapıyı 2014'te değerlendirdi; özel sermaye piyasası mevzuatı kabul edildi. Sınav notu: SPL'de "aynı eylemden iki ceza?" tipi sorularda cevap: evet, sermaye piyasası suçlarında idari + cezai paralel yürütülür.
Yapay arz-talep yaratma
Sermaye piyasası araçlarının fiyatına, fiyat hareketlerine, arz veya talebine yapay etki etme amacıyla; (a) aldatıcı işlem yapmak veya (b) yanıltıcı bilgi yaymak. İki temel manipülasyon tipi: (1) İşlem bazlı manipülasyon (m.107/1) — alım-satım işlemleri ile fiyatı etkileme; (2) Bilgi bazlı manipülasyon (m.107/2) — yanıltıcı bilgi yayarak fiyatı etkileme. Ceza: her iki tipte 3-5 yıl hapis + adli para cezası (m.107/1: 5.000–10.000 gün; m.107/2: 5.000 güne kadar) + SPK idari para cezası (gelirin 10 katına kadar).
İşlem Bazlı Manipülasyon Türleri
Yanıltıcı bilgi, dedikodu veya analiz yayarak fiyatı etkileme. Örnekler: (1) Sosyal medyada "X şirketi 10 kat büyüyecek" tipi yapay haberler yayma; (2) WhatsApp gruplarında sahte "insider tip" paylaşma; (3) Yanlış analiz raporu yayınlama (bilinçli olarak); (4) Rakip şirket hakkında yanıltıcı haber yayma (kendi pozisyonu lehine); (5) Şirket yönetiminin yanlış kazanç tahmini açıklaması (insider trading + manipülasyon birleşimi). Ceza (m.107/2): 3-5 yıl hapis + 5.000 güne kadar adli para cezası; ayrıca idari yaptırım. Modern eğilim: sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarının yaygınlığı bilgi bazlı manipülasyonu kolaylaştırdı; SPK 2020 sonrası bu vakalara odaklanmaya başladı.
Mevzuat "yapay etki amacı" şartı arar. Manipülasyon değildir: yatırım kararıyla yapılan büyük alım/satım (kazanç hedefli, fiyat etkisi tesadüfi); kişisel görüş paylaşımı (genel yatırım tavsiyesi); araştırma analizi (bağımsız değerlendirme). Manipülasyondur: önceden planlanmış koordineli işlem; sahte hesap kullanımı; yanıltıcı bilgi bilinçli yayımı; pozisyon kapatma sonrası satış. SPK ispatı zor olduğu vakalar var; kanıt: işlem örüntüsü, mesajlaşma kayıtları, finansal akış analizi. Sınav notu: manipülasyon "amaç" sübjektif şarttır — sıradan büyük işlemden ayırmak için zihni şartı önemlidir.
Bilgi asimetrisini sömürmek
6362 m.106: mesleki konumu nedeniyle henüz kamuya açıklanmamış bilgilere ulaşan kişinin, bu bilgilere dayanarak sermaye piyasası araçlarında işlem yapması veya başkasına işlem yaptırması. Üç şart: (1) Henüz kamuya açıklanmamış bilgi (insider information); (2) Failin m.106'da sayılan kişilerden olması — yönetici, pay sahibi, işi gereği bilgiye ulaşan, bilgiyi suç işleyerek elde eden ya da bilginin niteliğini bilen veya bilmesi gereken kişi; (3) Bilgiye dayalı emirle kendisine veya başkasına menfaat temini. Ceza: 3-5 yıl hapis veya adli para cezası (adli para cezası elde edilen menfaatin iki katından az olamaz) + SPK idari yaptırımları. Klasik yatırımcı koruma suçu — bilgi asimetrisinden haksız kazanç sağlamayı engeller.
İnsider Pozisyon Türleri
İnsider'dan bilgi alıp işlem yapan kişi de aynı suça tabidir. Mantık: bilgi insider'dan geldiği için kaynak haksız avantaj sağlar; aktarım zinciri ne kadar uzasa da suç süreklidir. Örnek: Bir şirketin CFO'su eşine "yarın iyi haberler açıklanacak" derse + eş de payları alırsa = eş m.106/1-d kapsamında fail; bilgiyi aktaran CFO da eşin suçuna iştirak hükümleriyle (TCK m.37-39) sorumlu tutulabilir. İspat zorluğu: bilgi aktarımının kanıtlanması zordur; SPK genellikle telekom kayıtları, mesajlaşma kayıtları, akrabalık ilişkileri ve işlem örüntüsü üzerinden yürütür. Sınav notu: tippee kavramı SPL'de sıkça gelir; bilgiyi alan da işlem yaparsa suçlu.
Bir bilgi KAP duyurusu ile resmi olarak kamuya açıklanır. KAP duyurusundan önce o bilgi insider bilgisidir; sonrasında genel bilgidir. Pratik durum: KAP duyurusu yapıldı ama henüz pazar tepki vermedi — bu süre kısadır (saniyeler-dakikalar); pazar bilgiyi hızla özümler. İnsider Cyril ile Cyril'in eşi şu farkındadır: KAP'ta açıklama olduktan sonra bile "bilginin tam özümsenmediği" iddiasıyla işlem yapma riskli. Güvenli yaklaşım: KAP duyurusu yayımlandıktan en az birkaç saat sonra (idealde ertesi gün) işlem yapma. Sınav notu: "henüz kamuya açıklanmamış" şartı KAP merkezlidir.
Manipülasyonun "küçük kardeşleri"
6362 m.104 ve SPK'nın Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği (VI-104.1) kapsamında; suç oluşturmayan, manipülasyon kadar ağır olmayan ama sermaye piyasasının dürüst işleyişini bozan eylemler. "Manipülasyon" ile farkı: piyasa bozucu eylemler genellikle tek seferlik veya daha sınırlı; manipülasyon planlı ve süreklidir. Yaptırım: idari para cezası (m.104; menfaat sağlanmışsa ceza menfaatin iki katından az olamaz); eylem suç oluşturuyorsa m.107 uygulanır. Hangi davranışlar: yanıltıcı bilgi paylaşma (manipülasyon eşiği altında), sahte emir verme, hesap manipülasyonları, makul olmayan piyasa hareketleri yaratan davranışlar.
Piyasa Bozucu Eylem Örnekleri
Piyasa bozucu eylemler manipülasyonun "kasıt + plan" eşiklerinin altında kalan davranışlardır. Mevzuat: SPK bu eylemleri "yargılama gerektirmeyen, ancak idari yaptırım gerektiren" kategoriye alır. İdari para cezaları: 1-10 milyon TL aralığı (eylemin ciddiyetine göre). Cezai yargılama: nadiren — eylem ciddileşip manipülasyon eşiğine ulaşırsa savcılığa bildirim. Sınav notu: piyasa bozucu eylem kavramı 2012 6362 sayılı Kanun ile geldi; AB MIFID II/MAR uyumunun ürünü.
Sermaye piyasası faaliyeti = lisanslı iş
SPK izni olmadan sermaye piyasası faaliyeti yapma. Klasik örnekler: (1) İzinsiz yatırım danışmanlığı (kişisel para alarak portföy önerisi); (2) Sahte aracı kurum görüntüsü (online platform); (3) İzinsiz halka arz (KAYDA alınmamış araç satışı); (4) Lisanssız fon kurma. Ceza (m.109/2): 2-5 yıl hapis + 5.000–10.000 gün adli para. Karakteristik: çok yaygın; özellikle dijital platformların artmasıyla "online yatırım danışmanı" görüntülü dolandırıcılar artmıştır. SPK 2024 uyarısı: Telegram/WhatsApp/Twitter üzerinden "ben portföy yöneticisiyim" diyenlerin çoğu lisanssızdır; kanıtlanırsa yetkisiz işlem suçundan cezalandırılır.
Yatırımcıyı aldatarak veya hile yaparak sermaye piyasası işlemi yaptırma. Örnekler: (1) Sahte yatırım fırsatları sunma; (2) Yapay kazanç gösterme (Ponzi şemaları); (3) Yatırımcı parasını "yatırım"a alıp kaçırma; (4) Sahte rapor/sözleşme ile yatırım çekme. Ceza: 6362'de ayrı bir "aldatma yoluyla işlem" suçu yoktur; fiil dolandırıcılık / nitelikli dolandırıcılık (TCK m.157-158) olarak cezalandırılır, izinsiz faaliyet de varsa ayrıca m.109/2 uygulanır. Kripto şemaları: izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı 2024'te eklenen m.109/A ile ayrıca suçtur (3-5 yıl hapis + 5.000–10.000 gün adli para).
Türkiye'de sosyal medya finans dünyasında yaygın bir sorun: kendini "uzman" olarak tanıtan kişilerin lisanssız danışmanlık yapması. Yasal durum: III-37.1'e göre yatırım danışmanlığı = SPK lisanslı geniş yetkili aracı kurum + lisanslı analistler. Sosyal medya yorumcularının yapabilecekleri: (1) Genel yatırım yorumu (kişisel görüş, eğitici içerik) — yan hizmet; (2) Eğitici içerik üretmek; (3) Kişiye özel yatırım önerisi vermek yasak (lisanssız danışmanlık). Yatırımcı için kontrol: bir kişi lisanslı mı? — SPK web sitesinden "sermaye piyasasında çalışacaklar listesi" sorgulanır.
Müşteri varlık ihlali — en az 3 yıl hapis
Sermaye piyasası işleyenlerin (aracı kurum, banka, PYŞ, SPK personeli vb.) güveni kötüye kullanmak suretiyle işledikleri suçlar. Klasik örnek: aracı kurumun müşteri varlıklarını kendi yükümlülükleri için kullanması. Yasal yapı: TCK m.155 (klasik güveni kötüye kullanma) + 6362 m.110 (sermaye piyasası özel hükmü). Ceza: m.110/1'e göre TCK m.155/2 uygulanır ve hapis cezası üç yıldan az olamaz (üç yıldan yedi yıla kadar hapis + üç bin güne kadar adli para) + idari para cezası + lisans iptali; kayıtları bozma veya yok etme (m.110/2) ise 2-5 yıl hapis + 5.000–10.000 gün adli paradır. Tarihsel önem: 2001 öncesi Türkiye'de bazı küçük aracı kurumlarda görüldü; sonrasında sıkı koruma + ağır ceza ile neredeyse ortadan kalkmıştır.
Güveni Kötüye Kullanma — Tipik Senaryolar
Front-running aracı kurum personelinin müşterinin büyük emrini gördüğünde önce kendi adına aynı paya pozisyon alıp, sonra müşteri emrinin fiyatı yükseltmesinden kâr elde etmesidir. Tespit zor: işlem zaman damgası incelemesi + personel hesap analizleri ile yapılır. SPK iç kontrol gereği: aracı kurumlar personel kişisel hesap işlemlerini sıkı izlemek zorundadır; "personal account dealing" prosedürü her aracı kurumda olmalıdır. İhlal cezası: suç oluşturuyorsa piyasa dolandırıcılığı (m.107/1: 3-5 yıl hapis + 5.000–10.000 gün adli para), oluşturmuyorsa piyasa bozucu eylem (m.104: idari para cezası); ayrıca lisans iptali + müşteri zararı tazmini. Sınav notu: müşteri varlığı kullanılmadıkça front-running m.110 (güveni kötüye kullanma) kapsamına girmez; m.110 müşteriye ait varlıkların kullanılmasını cezalandırır.
Tespitten yaptırıma
SPK 6362 sayılı Kanun m.128 ve Sermaye Piyasası Kurulu Soruşturma Yönetmeliği'ne göre soruşturma yetkisine sahiptir. Yetkiler: (1) Belge ve bilgi talebi (aracı kurumlar, BIST, MKK, Takasbank, halka açık şirketler); (2) Yerinde inceleme; (3) Şüpheli hesapların geçici olarak askıya alınması; (4) Tanık dinleme; (5) Diğer kurumlardan bilgi talep etme (BDDK, MASAK, TCMB); (6) Uluslararası kurumlardan bilgi talep etme (IOSCO MMOU). SPK yargı yetkisi yoktur; sadece soruşturma + idari yaptırım + savcılığa cezai bildirim.
SPK Soruşturma Aşamaları
SPK soruşturma sonucunda eş zamanlı iki süreç başlatabilir: (1) İdari süreç: SPK Kurulu idari para cezası verir; bu karar idari işlem niteliğinde; Danıştay'a itiraz yolu açıktır. (2) Cezai süreç: SPK savcılığa bildirim yapar; savcı kamu davası açar; mahkeme yargılama yapar; hapis cezası karar verir. Bağımsız iki süreç: idari süreç hızlı (aylar), cezai süreç uzun (1-3 yıl). Her ikisi sonucu farklı çıkabilir — örn. idari para cezası uygulanır ama mahkeme cezai beraat verebilir (yetersiz delil). Bunun sebebi: idari ispat eşiği daha düşük; cezai ispat eşiği "şüpheden uzak" gerektirir.
Türkiye'de SPK ihbar sistemi geliştirildi — anonim şüpheli işlem bildirimi yapılabilir. Hangi kanallar: SPK web sitesi formu, e-posta, posta. Niçin önemli: insider trading, manipülasyon vakalarında çoğu zaman içeriden ihbar gelir; eski çalışan, rakip, küstürülen ortak. Korunma: ihbarcının kimliği gizli tutulur; misilleme yasaktır. Karşılık: ABD SEC gibi parasal ödül sistemi yok Türkiye'de; sadece kamu yararına ihbar. Sınav notu: SPK denetiminde ihbar mekanizması önemli kaynaklardan biridir.
5 senaryo — gerçek hukuk işleyişi
10 kişilik bir grup Telegram'da koordineli olarak küçük likiditeli X şirketinin paylarına alım yapıyor; fiyat %30 yükseliyor. Sonra grup, 5000 takipçili Telegram kanalında "X uçuyor, alın" yazıyor. Takipçiler alıyor; fiyat %60 daha yükseliyor. Grup paylarını satıp 2 milyon TL kâr elde ediyor; takipçiler %50 zarar yazıyor. Hukuki sonuç?
Çözüm
Klasik manipülasyon vakası: (1) İşlem bazlı manipülasyon (m.107/1) — grup koordineli alım ile yapay fiyat hareketi yarattı; (2) Bilgi bazlı manipülasyon (m.107/2) — yanıltıcı sosyal medya paylaşımıyla yatırımcıları yanılttı; (3) İzinsiz yatırım danışmanlığı (m.109/2) — Telegram kanalı sahibi muhtemelen lisanslı değil. Yaptırım: SPK soruşturma → idari para cezası (gelirin 10 katına kadar; muhtemelen 20+ milyon TL); savcılığa cezai bildirim → mahkemede yargılama → m.107/1 ve m.107/2 için 3-5 yıl hapis (izinsiz faaliyet için m.109/2: 2-5 yıl) ve adli para cezası verilebilir. 2024 Türkiye gerçeği: SPK bu tipte manipülasyon vakalarına son yıllarda yoğunlaşmıştır; düzinelerce vaka açıklanmıştır.
Halka açık X şirketinin CFO'su, eşine "yarın iyi bir M&A duyuracağız, payımız uçacak" dedi. Eş ertesi sabah 1 milyon TL'lik X payı aldı; M&A açıklandı; pay %25 yükseldi; eş 250K TL kâr etti. Sonuç?
Çözüm
Klasik insider trading vakası: (1) Eş faildir (m.106/1-d) — bilginin niteliğini bilerek emir verdi ve menfaat sağladı; (2) CFO da sorumludur — bilgiyi aktararak eşin suçuna iştirak etti (TCK m.37-39); m.106 bilgiyi tek başına aktarmayı değil, bilgiye dayalı emirle menfaat teminini cezalandırır. İki taraflı sorumluluk. SPK soruşturma: işlem zamanlamaları (M&A duyurusundan 1 gün önce alım), şirket içi bilgi akışı, eş arasındaki iletişim kayıtları (telefon, mesaj). Yaptırım: (a) İdari para cezası (kazancın 2-5 katı); (b) Savcılığa bildirim → mahkemede yargılama → 3-5 yıl hapis veya adli para cezası (adli para hâlinde menfaatin iki katından az olamaz); (c) CFO'nun şirketten ihracı; (d) Sermaye piyasasında çalışma yasağı (5-10 yıl). İspat zorluğu: CFO ve eş "haberin kazara olduğunu" iddia edebilir; SPK işlem zamanlaması + iletişim kayıtları ile çevresel kanıt oluşturur.
Bir kişi YouTube'da "Profesyonel Yatırım Danışmanı" diye kanal açtı; 100.000 TL ücret karşılığında bireysel yatırımcılara portföy önerisi veriyor. Lisansı yok. Sonuç?
Çözüm
İzinsiz sermaye piyasası faaliyeti — m.109/2: yatırım danışmanlığı SPK izni gerektirir. Bu kişi kişiye özel ücretli yatırım önerisi sunarak m.109/2 suçunu işlemektedir. Yaptırım: (a) SPK kanalı kapatma talebi (YouTube'a tedbir kararı); (b) İdari para cezası (gelirin 5 katı civarı); (c) Savcılığa cezai bildirim → 2-5 yıl hapis + 5.000–10.000 gün adli para cezası (m.109/2). Ek olarak: müşterilerin parası bir Ponzi yapısında kaybolmuşsa dolandırıcılık (TCK m.157-158) ayrıca gündeme gelir. Genel yorum vs özel danışmanlık ayrımı: kişiye özel öneri vermeden genel piyasa yorumu yapan bir YouTuber yetkisiz değildir; ama "sana özel portföy" satışı ihlaldir. Sınav notu: bu ayrımı SPL sıkça sorar.
Bir aracı kurum portföy yöneticisi, kurumsal müşterinin 50 milyon TL'lik X payı alım emrini gördü; emir borsaya gitmeden önce kendi hesabından 1 milyon TL'lik aynı pay aldı. Sonra müşteri emri yürütüldü; fiyat yükseldi; portföy yöneticisi 100K TL kâr etti. Sonuç?
Çözüm
Front-running — birden çok suç birleşimi: (1) Müşteri güveninin istismarı — ancak müşteri varlığı kullanılmadığı için m.110 (güveni kötüye kullanma) suç tipine girmez; (2) Manipülasyon (m.107) — kendi alımı ile yapay fiyat hareketi katkısı; (3) İçerden öğrenenlerin ticareti benzeri (genel insider trading değil, müşteri emrine içsel bilgi). Yaptırım: (a) Aracı kurumda derhal görevden alma; (b) İdari para cezası (kazancın 5-10 katı); (c) Savcılığa cezai bildirim → suç oluşturuyorsa m.107/1 uyarınca 3-5 yıl hapis + 5.000–10.000 gün adli para; (d) Sermaye piyasasında çalışma yasağı (uzun vadeli); (e) Aracı kurumun da iç kontrol yetersizliği için ek SPK denetimi. Modern tespit yöntemi: SPK ve aracı kurumlar otomatik "personal account dealing" izleme sistemleri kurmuştur — personel hesabındaki şüpheli zaman örüntüleri otomatik bayraklanır.
Bir bireysel yatırımcı, eşi adına da hesap açarak iki hesap arası eşzamanlı alım-satım yapıyor — kendisi alıyor, eşi satıyor. Amacı: BIST gözetim sisteminin "yüksek volüm" alarmıyla diğer yatırımcıları cezbederek paya yatırım çekmek. Sonuç?
Çözüm
Wash trade — manipülasyon türü: (1) Aynı kişi grubu hem alıcı hem satıcı; gerçek el değiştirme yok ama yapay volüm yaratıldı; (2) Niyet: yatırımcıları yanıltmak; (3) Sonuç: m.107/1 işlem bazlı manipülasyon. SPK tespit yöntemi: işlem akış analizinde aynı tarafların eşzamanlı zıt pozisyonları otomatik tespit edilir; aile bağlantısı kurulduğunda örüntü açıklanır. Yaptırım: (a) İdari para cezası (1-10 milyon TL); (b) Savcılığa bildirim → mahkemede m.107/1 uyarınca 3-5 yıl hapis + 5.000–10.000 gün adli para cezası; (c) Sermaye piyasasında çalışma yasağı; (d) Eşin de tippee/ortak suçlu olarak yargılanması. Pratik nokta: wash trade Türkiye'de 2018-2024 döneminde sıkça tespit edilen vaka türüdür; SPK algoritmik gözetim sistemini sürekli geliştirmektedir.
Sırada ne var?
Yedi dersle modülün çerçeve, araçlar, halka arz, aracılar, kolektif yatırım, altyapı ve suçlar ayağı tamamlandı. Sıradaki son ders kamuyu aydınlatma ve KAP'a inecek — halka açık şirketlerin şeffaflık yükümlülükleri.
✅ Tamam
✅ Tamam
✅ Tamam
✅ Tamam
✅ Tamam
✅ Tamam
✅ Tamam
Sırada (son ders)
—