Geniş Kapsamlı Mevzuat Modül Değerlendirme
GKM Modül Değerlendirme
SPL LisanslamaBölüm 4 · GKM1 — Geniş Kapsamlı MevzuatDers 4.9
GKM Modül Değerlendirme
GKM1.9 · Modül Değerlendirme · 20 Soru · Sınav Tarzı
Geniş Kapsamlı Mevzuat modülünün 20 soruluk kapsamlı değerlendirmesi. SPKn 6362'den sermaye piyasası suçlarına, halka arz mevzuatından MASAK + KVKK çerçevesine, bağımsız denetimden SPL etik kurallarına — modülde işlenen 8 dersten dengeli dağılım. Her sorunun arkasında çözüm açıklaması ve hangi derse gönderme yapıldığı belirtilmiştir.
Değerlendirme sınavı
Sınav kapsamı
Bu içerik 5 SPL lisansının ortak müfredatıdır: Düzey 2 · Düzey 3 · Türev Araçlar · Kurumsal Yön. · Kredi Der.
Bu dersin kapsamına girmeyen sınavlar: Düzey 1 · Konut Değ. · Gayrimenkul Değ. · BS Denetim
Sınav Bilgileri
Toplam soru sayısı: 20
Format: 4 şıklı çoktan seçmeli, anlık geri bildirimli
Konu dağılımı:
- GKM1.1 — SPKn 6362 ve Düzenleyici Çerçeve: 2 soru (kanun tarihi, 5 düzenleyici, kapsamı)
- GKM1.2 — SPK Yapı, Yetki, İdari Yaptırım: 2 soru (Kurul yapısı, idari para cezası, m.103)
- GKM1.3 — İhraç ve Halka Arz Mevzuatı: 3 soru (3 ihraç türü, izahname, aracılık)
- GKM1.4 — Sermaye Piyasası Suçları: 3 soru (m.106 insider, m.107 manipülasyon, m.110 örtülü)
- GKM1.5 — Kamuyu Aydınlatma + KAP: 3 soru (içsel bilgi, II-15.1, KAP süreç)
- GKM1.6 — Bağımsız Denetim Düzenlemeleri: 2 soru (4 görüş, ortak rotasyonu)
- GKM1.7 — SPL + Meslek Kuralları + Etik: 3 soru (5 etik ilke, sürekli eğitim, YTM)
- GKM1.8 — MASAK + KVKK + Müşteri Bilgi: 2 soru (5549 SGAÖK, KVKK m.12)
Zorluk dağılımı: 6 kolay · 10 orta · 4 zor
Başarı seviyeleri: 18-20 → Mükemmel · 15-17 → Çok İyi · 12-14 → İyi · 9-11 → Geçer · 0-8 → Yetersiz
Sınavın bölümleri
- GKM1.1 · SPKn 6362 ve DÜZENLEYİCİ ÇERÇEVE — 2 Soru (Soru 1–2)
- GKM1.2 · SPK YAPI, YETKİ, İDARİ YAPTIRIM — 2 Soru (Soru 3–4)
- GKM1.3 · İHRAÇ ve HALKA ARZ MEVZUATI — 3 Soru (Soru 5–7)
- GKM1.4 · SERMAYE PİYASASI SUÇLARI — 3 Soru (Soru 8–10)
- GKM1.5 · KAMUYU AYDINLATMA + KAP — 3 Soru (Soru 11–13)
- GKM1.6 · BAĞIMSIZ DENETİM DÜZENLEMELERİ — 2 Soru (Soru 14–15)
- GKM1.7 · SPL + MESLEK KURALLARI + ETİK — 3 Soru (Soru 16–18)
- GKM1.8 · MASAK + KVKK + MÜŞTERİ BİLGİ YÖNETİMİ — 2 Soru (Soru 19–20)
İlerleme
0 doğru · 0 / 20 yanıtlandı
GKM Modül Değerlendirme
KOLAY
016362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu hangi yıl yürürlüğe girmiş ve yapısı nedir?
2012; 151 madde, 8 kısım (17 bölüm). SPKn 6362 yapısı: 30.12.2012 tarih ve 28513 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan + aynı tarih itibariyle yürürlüğe giren güncel sermaye piyasası kanunu. 1981 tarihli eski 2499 sayılı SPKn'yi yürürlükten kaldırmıştır. 8 kısım: (1) Genel Hükümler (m.1-3); (2) İhraç, Kamunun Aydınlatılması ve İhraççılar (m.4-33); (3) Sermaye Piyasası Kurumları ve Faaliyetleri (m.34-64; bağımsız denetim, derecelendirme ve değerleme m.62-64); (4) Borsalar, TSPB ve Diğer Kurumlar (m.65-87; YTM m.82-85); (5) Denetim ve Tedbirler (m.88-102); (6) İdari Para Cezaları ve Sermaye Piyasası Suçları (m.103-116); (7) Sermaye Piyasası Kurulu (m.117-135); (8) Son ve Geçici Hükümler (m.136-151). Önemli maddeler: m.103 idari para cezaları, m.106-116 sermaye piyasası suçları, m.128/1-f sertifika esasları (SPL dayanağı), m.83 YTM. A şıkkı yanlış: 1981 eski 2499 sayılı SPKn yürürlük yılı; bu kanun 2012'de yürürlükten kalktı. B şıkkı yanlış: 2003'te SPK kanun reform çalışmaları başlamıştı ama yasalaşma 2012'ye kadar gerçekleşmedi. C şıkkı yanlış: 2010-2012 arası taslak metin TBMM'de incelendi; resmi yayım 30.12.2012'dir. Doğru: D.GKM1.1 · SPKn yapısı
KOLAY
02Türk finansal sisteminde 5 ana düzenleyici kurum hangileridir?
SPK + BDDK + TCMB + SEDDK + Hazine ve Maliye Bakanlığı. 5 ana düzenleyici kurum + yetki alanları: (1) SPK (Sermaye Piyasası Kurulu): sermaye piyasası — pay, tahvil, yatırım fonu, türev, halka arz, aracılık, bağımsız denetim. (2) BDDK (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu): bankacılık — mevduat, kredi, banka denetimi, finansal kuruluşlar. (3) TCMB (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası): para politikası, döviz piyasası, ödeme sistemleri, finansal istikrar. (4) SEDDK (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu): sigorta + bireysel emeklilik (BES); 2019'da T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan ayrı bir kurul olarak kuruldu. (5) Hazine ve Maliye Bakanlığı: genel finansal politika, MASAK (aklama önleme), kambiyo, vergi düzenlemeleri. Yetki örtüşmesi: bankaların aracı kurum + yatırım fonu kurması durumunda hem BDDK hem SPK yetkilidir; ortak protokoller var. B şıkkı yanlış: TMSF (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu) ve TSPB (Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği) düzenleyici otorite değildir; TMSF mevduat sigortası kuruluşu, TSPB sektörel birlik. Ayrıca TCMB ve SEDDK eksik. C şıkkı yanlış: Borsa İstanbul piyasa işletmecisi (sektörel altyapı), düzenleyici otorite değildir; SEDDK eksik. D şıkkı yanlış: Takasbank merkezi takas kuruluşu (sektörel altyapı), düzenleyici otorite değildir; TCMB eksik. Doğru: A.GKM1.1 · 5 düzenleyici kurum
KOLAY
03SPK Kurulu kaç üyeden oluşur, görev süresi nedir?
7 üye (1 başkan + 1 ikinci başkan + 5 üye), 6 yıl, 1 kez yenilenebilir (toplam 12 yıl). SPK Kurul Yapısı (SPKn m.84-86): (1) Üye Sayısı: 7 üye — başkan, ikinci başkan ve 5 üye. (2) Atama: Cumhurbaşkanı tarafından atanır; başkan + ikinci başkan + 3 üye Cumhurbaşkanı tercihi; 1 üye TBMM tarafından önerilen aday; 1 üye TSPB tarafından önerilen aday. (3) Görev Süresi: 6 yıl. (4) Yenileme: 1 kez yenilenebilir (toplam azami 12 yıl). (5) Yeterlilik: en az lisans mezunu, finansal sektörde 12+ yıl deneyim, mali suçlardan hüküm yok. (6) Toplantı: en az 4 üye katılımı; karar oy çokluğu; eşitlik halinde başkan oyu üstün gelir. (7) Bağımsızlık: kurul üyeleri görev sürelerinde başka iş yapamazlar; sermaye piyasası ile ilgili pozisyonlarda 2 yıl yasak. Karşılaştırma: SPK 7 üye / BDDK 7 üye / SEDDK 5 üye; benzer yapı. A şıkkı yanlış: 5 üye SEDDK Kurulu yapısı; SPK için 7 üye. Görev süresi 6 yıl. B şıkkı yanlış: 9 üye yapısı yok; sınırsız yenileme yasak (en fazla 1 kez). D şıkkı yanlış: 11 üye yapısı bağımsız idari otoritelerde görülmez; 4 yıl çok kısa. Doğru: C.GKM1.2 · SPK Kurulu
ORTA
04SPK idari para cezası uygulamasının hukuki dayanağı ve 2026 cezai limitleri nedir?
SPKn m.103; 100.000-9.000.000 TL aralığı; 5 ihlal kategorisi. SPKn m.103 İdari Para Cezası: SPK'nın sermaye piyasası mevzuatı ihlalleri için uyguladığı idari yaptırım; cezai (hapis) yaptırımdan ayrı + paralel uygulanabilir. 5 İhlal Kategorisi (m.103): (a) Hafif (m.103/1-a): 100K-500K TL; (b) Orta (m.103/1-b): 500K-3M TL; (c) Ağır (m.103/1-c): 3M-9M TL — sermaye piyasası suç ile bağlantılı ihlaller; (d) Çok ağır: 9M+ TL veya haksız menfaatin 3 katına kadar; (e) Tüzel kişi tabanlı: ek nitelikli düzenlemeler. 2026 ceza tutarları: yıllık yeniden değerleme oranı ile (tüketici fiyat endeksi) güncellenir. Süreç: (1) İhlal tespiti (denetim, ihbar, otomatik sistem); (2) Soruşturma açma; (3) Savunma alma (15 gün); (4) Kurul kararı; (5) Tebligat; (6) Ödeme süresi (30 gün); (7) İtiraz: 30 gün içinde Danıştay'a (yargı yolu). Cezanın kesinleşmesi: itiraz olmazsa 30 gün sonunda; itiraz olursa Danıştay kararıyla. Ek yaptırımlar: yetki iptali, faaliyet izni durdurma, yöneticilerin men edilmesi, sicile kayıt. A şıkkı yanlış: m.102 SPK denetim yetkisi maddesi (idari para değil); ihlal kategorisi sayısı da yanlış. C şıkkı yanlış: m.105 SPK kurul kararı maddesi; idari para tutarları yanlış. D şıkkı yanlış: m.115 son hükümler; ceza limitleri abartılı. Doğru: B.GKM1.2 · m.103 idari para
ORTA
05SPKn'da düzenlenen 3 ana ihraç türü hangileridir?
Halka arz, tahsisli satış, nitelikli yatırımcıya satış. 3 Ana İhraç Türü (SPKn m.16-18): (1) Halka Arz (Public Offering): yatırımcı kitlesine açık satış. Türleri: (a) İlk halka arz (IPO) — şirket ilk kez halka açılır; (b) Mevcut payların halka arzı — mevcut ortakların pay satışı; (c) İhraç + halka arz birlikte — yeni pay + mevcut pay satışı. Onay süreci: izahname (II-5.1 Tebliği) + SPK onayı + halka arz prospektüsü; ortalama 3-6 ay süreç. (2) Tahsisli Satış (Private Placement / Direct Allotment): önceden belirli yatırımcıya satış; halka arz kapsamı dışı. Tipik kapsam: aile, çalışanlar, stratejik ortaklar; en fazla 250 yatırımcı (II-5.2 Tebliği). İzahname zorunlu değil; SPK kayıt prospektüsü yeterli. (3) Nitelikli Yatırımcıya Satış (Qualified Investor Sale): sadece nitelikli yatırımcı kategorisindeki yatırımcılara (kurumsal yatırımcı, banka, sigorta, emeklilik fonu, varlık 1M+ TL) satış. İzahname zorunlu değil; bilgi formu yeterli. İzahname zorunluluğu: sadece halka arzda zorunlu; tahsisli satış + nitelikli yatırımcı satışında değil. SPK onay süresi: (a) Halka arz: 30-90 gün; (b) Tahsisli satış: 15-30 gün; (c) Nitelikli yatırımcı: 7-15 gün. 2024 Türkiye verileri: yıllık ~30-50 IPO + 100+ tahsisli satış + 200+ nitelikli yatırımcı satışı. A şıkkı yanlış: "birincil/ikincil arz" piyasa türleridir (primary/secondary market), ihraç türleri değil. B şıkkı yanlış: IPO (Initial), SPO (Secondary), FPO (Follow-on) halka arz alt kategorileridir; tahsisli ve nitelikli satış kapsam dışı. C şıkkı yanlış: "açık/kapalı satış" SPKn terminolojisi değil. Doğru: D.GKM1.3 · 3 ihraç türü
ORTA
06İzahname (Prospektüs) belgesinde hangi 4 ana bölüm bulunur?
Özet + Risk faktörleri + Şirket bilgileri + İhraç edilen aracın bilgileri. İzahname (II-5.1 Tebliği): halka arzdan önce hazırlanan, SPK onaylı, yatırımcılara şirket + ihraç hakkında tüm önemli bilgileri sunan resmi belgedir. 4 Ana Bölüm: (1) Özet (Summary): 2-3 sayfa; ihracın temel özellikleri; AB uyumu için zorunlu. (2) Risk Faktörleri (Risk Factors): şirkete özgü riskler (sektör, rekabet, yönetim) + ihrac aracına özgü riskler (likidite, fiyat); en kritik bölüm. (3) Şirket Bilgileri: faaliyet konusu, organizasyon, yönetim kurulu + üst düzey yönetim, son 3 yıl mali tabloları (TFRS uyumlu, bağımsız denetimli), önemli sözleşmeler, dava + uyuşmazlıklar. (4) İhraç Edilen Aracın Bilgileri: pay türü, oy hakkı, kar payı, ihraç fiyatı, halka arz miktarı, halka arz öncesi/sonrası ortaklık yapısı. Hukuki Niteliği: (a) Yatırımcı için: yasal sorumluluk taşıyan resmi belge; izahnamede yer alan yanlış/eksik bilgi nedeniyle zarar gören yatırımcının tazmin hakkı (TBK m.49 + SPKn m.10). (b) Şirket için: yöneticilerin yıllık 5-10 yıl arası ortak sorumluluğu; gerçeğe aykırı finansal bilgi halinde m.112/2 cezai yaptırım (TCK hükümlerine göre). (c) Aracı kurum için: izahnameyi inceleme + onaylama yükümlülüğü (due diligence); inceleme yetersizse aracı kurum da sorumlu. SPK Onay: izahname SPK tarafından şekli (formal) inceleme yapılır; içerik doğruluğu yatırımcı tarafından değerlendirilmesi gereken konudur — SPK onayı garanti değil. Geçerlilik süresi: 12 ay (II-5.1 m.7); süre sonunda güncelleme zorunlu. B şıkkı yanlış: özgeçmişler şirket bilgileri kısmında bir alt başlık; pazarlama planı ve reklam bütçesi izahname kapsamı değil. C şıkkı yanlış: takvim ve komisyon halka arz prospektüsünde detaylanır ama 4 ana bölüm değil. D şıkkı yanlış: marka analizi şirket bilgileri kısmında ama bağımsız bölüm değil; tüketici araştırması yer almaz. Doğru: A.GKM1.3 · İzahname yapısı
ZOR
07Halka arzda 3 aracılık türü hangileridir ve aracı kurum riski nasıl değişir?
En İyi Gayret + Tam Taahhütlü + Bakiyeyi Taahhüt. 3 Aracılık Türü (III-37.1 Tebliği): (1) En İyi Gayret Aracılığı (Best Effort Underwriting): (a) Aracı kurum satış için en iyi çabayı gösterir; (b) Satılmayan paylar şirkete iade; (c) Aracı kurum risk taşımaz; (d) Komisyon: ortalama %1-3 (düşük); (e) Tipik kullanım: küçük IPO'lar, riskli sektörler. (2) Tam Taahhütlü Aracılık (Firm Underwriting): (a) Aracı kurum tüm halka arz miktarını şirkete önceden ödeyerek satın alır; (b) Sonra halka satar; satılmayan payları kendi portföyünde tutar; (c) Şirket için risk sıfır — para garanti; (d) Aracı kurum için risk yüksek — satılmayan paylar bilanço yüküne dönüşebilir; (e) Komisyon: %4-7 (yüksek); (f) Tipik kullanım: büyük IPO'lar, prestijli şirketler. (3) Bakiyeyi Taahhüt (Stand-By Underwriting): (a) Önce en iyi gayret yöntemiyle satılır; (b) Belirlenen miktar satılmazsa aracı kurum kalan kısmı taahhüt fiyatından satın alır; (c) Karma yapı — şirkete kısmi garanti, aracı kuruma kontrollü risk; (d) Komisyon: %3-5; (e) Tipik kullanım: orta büyüklük IPO + sermaye artırımları. Konsorsiyum (Consortium / Syndicate): büyük halka arzlarda birden fazla aracı kurum birleşerek konsorsiyum oluşturur; risk paylaşılır. Tipik konsorsiyum: 3-10 aracı kurum; 1 lider + diğer ortaklar. Lider yöneticilik (Lead Manager): konsorsiyum başında olan aracı kurum; tüm süreci koordine eder; en yüksek komisyon alır. 2024 Türkiye verisi: yıllık 30-50 IPO; %60'ı tam taahhütlü, %30'u bakiyeyi taahhüt, %10'u en iyi gayret. A şıkkı yanlış: "komisyoncu" hiyerarşisi III-37.1 terminolojisi değildir. B şıkkı yanlış: "açık/kapalı aracılık" yatırımcı sınıflandırması değil aracılık türü olarak yer almaz. D şıkkı yanlış: sabit fiyat + müzayede halka arz fiyatlama yöntemleridir; aracılık türü değildir (her iki yöntemde de aracılık türü ayrıca seçilir). Doğru: C.GKM1.3 · Aracılık türleri
ORTA
08İçeriden Bilgi Ticareti (Insider Trading) SPKn'nin hangi maddesinde düzenlenmiştir ve cezası nedir?
SPKn m.106; 3-5 yıl hapis veya adli para + müsadere. İçeriden Bilgi Ticareti (Insider Trading) — SPKn m.106: henüz kamuya duyurulmamış ve fiyatı ya da yatırımcı kararlarını etkileyebilecek bilgiye dayanarak alım veya satım emri vermek, emri değiştirmek veya iptal etmek ve bu suretle kendisine veya başkasına menfaat temin etmek. Fail (m.106/1 a-d): ihraççı ve bağlı/hâkim ortaklık yöneticileri; pay sahipliği nedeniyle bilgiye sahip olanlar; iş, meslek ve görevi gereği bilgiye ulaşanlar; bilgiyi suç işleyerek elde edenler; bilginin bu nitelikte olduğunu bilen veya bilmesi gereken kişiler (tippee). m.106 tek fıkradır; ayrı bir "tippee fıkrası" veya özel etkin pişmanlık hükmü yoktur. İçsel Bilgi (II-15.1 Tebliği) Şartları: (a) Belirli (Precise): ne olduğu belli, somut; (b) Kamuya açıklanmamış (Non-public): KAP'a verilmemiş; (c) Fiyat etkilemeye elverişli (Price-sensitive): rasyonel yatırımcı bilseydi karar değişebilirdi. Tipik Vakalar: (a) M&A bilgisi (birleşme/satın alma); (b) Önemli sözleşme imzalanması; (c) Beklenmedik kar/zarar açıklaması; (d) Yönetici değişikliği; (e) Halka arz öncesi gizli tutulan bilgi. Cezai Yaptırım Detayı: 3-5 yıl hapis veya adli para cezası (seçimlik); adli para cezasına hükmedilirse elde edilen menfaatin iki katından az olamaz; haksız kazancın müsaderesi (TCK m.54-55). İdari Yaptırım (paralel): SPK idari para cezası (m.103) + yetki/yöneticiden men + KAP açıklama. A şıkkı yanlış: m.107 piyasa dolandırıcılığı suçudur (insider trading değil). B şıkkı yanlış: m.110 güveni kötüye kullanma suçudur; örtülü işlemler hâlinde ceza en az 3 yıl hapistir (TCK m.155/2). C şıkkı yanlış: m.113 Kurul inceleme/denetim bilgilerine ilişkin sır saklama suçudur (insider değil). Doğru: D.GKM1.4 · m.106 insider
ORTA
09Piyasa Dolandırıcılığı (m.107) hangi davranış kategorilerini kapsar ve cezası nedir?
İşlem bazlı (m.107/1) + Bilgi bazlı (m.107/2); her ikisinde 3-5 yıl hapis + adli para. Piyasa Dolandırıcılığı (SPKn m.107): sermaye piyasası araçlarının fiyatını yapay olarak etkileyecek davranışlar; piyasa bütünlüğüne karşı işlenen suç. Cezası: her iki fıkrada 3 yıldan 5 yıla kadar hapis; adli para cezası 107/1'de 5.000–10.000 gün (elde edilen menfaatten az olamaz), 107/2'de 5.000 güne kadar. (1) İşlem bazlı (m.107/1): fiyat, arz ve talep konusunda yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla alım-satım, emir verme, emir iptal etme veya değiştirme, hesap hareketi: (a) Wash Trading — aynı kişinin hem alım hem satım emri vererek hayali işlem hacmi yaratması; (b) Layering — birden fazla emir koyup iptal ederek piyasayı yanıltma; (c) Spoofing — büyük emir koyup fiyatı etkiledikten sonra iptal edip ters yönde işlem; (d) Marking the Close — kapanış fiyatını etkileme amaçlı işlem; (e) Painting the Tape — art arda işlemle fiyat trendi yaratma. (2) Bilgi bazlı (m.107/2): fiyatı veya yatırımcı kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi verme, söylenti çıkarma, rapor hazırlama ya da bunları yayma ve bu suretle menfaat sağlama: (a) Pump-and-Dump yayınları; (b) Yanıltıcı beyanlar (sosyal medya, forum, web siteleri); (c) Trash-and-Cash — negatif sahte bilgi yayıp ucuza alma. Not: kanunda üçüncü bir "eylem temelli" kategori yoktur; muhasebe kayıtlarında ve finansal raporlarda usulsüzlük ayrı suçtur (m.112). Etkin pişmanlık: yalnız işlem bazlı suçta (m.107/3). SPK Tespit Sistemi: algoritmik izleme, şikayet kanalı, Borsa İstanbul gözetimi. B şıkkı yanlış: bilgi bazlı kategori eksik; 1-2 yıl ceza m.107 aralığında değil. C şıkkı yanlış: forex/borsa içi-dışı ayrımı kanuni kategori değildir; 3-7 yıl m.107 cezası değildir. D şıkkı yanlış: piyasa türleri manipülasyon kategorisi değildir; 5-10 yıl m.107 üst sınırının (5 yıl) üzerindedir. Doğru: A.GKM1.4 · m.107 manipülasyon
ZOR
10Örtülü Kazanç Aktarımı (m.110) hangi tarafları + 5 tipik yöntemi kapsar ve cezası nedir?
Halka açık şirket aktif/varlık/kazançlarının ilişkili kişilere örtülü aktarılması; en az 3 yıl hapis (m.110/1-b, c). Örtülü Kazanç Aktarımı (SPKn m.110): halka açık şirket veya bağlı kuruluşun aktiflerinin, varlıklarının veya kazanç olanaklarının ilişkili kişilere (hakim ortak, yönetici, aile, bağlı şirketler) örtülü/dolaylı yollarla aktarılması; halka açık şirket azınlık ortaklarının ve genel olarak kamu yatırımcılarının zararına işlenen suç. Cezası: m.110/1-b, c — güveni kötüye kullanmanın nitelikli hâli; TCK m.155/2 uygulanır ve hapis cezası 3 yıldan az olamaz (üst sınır 7 yıl; ayrıca 3.000 güne kadar adli para). Etkin pişmanlık: m.110/3. 5 Tipik Yöntem: (1) Aktiflerin Ucuza Satışı: halka açık şirket önemli varlığını (gayrimenkul, makina, marka, iştirak) hakim ortağa veya bağlı şirkete piyasa fiyatının altında satar. Örnek: 100M TL piyasa değerli bina hakim ortağa 30M TL'ye satılır → 70M TL örtülü aktarım. (2) Pahalıya Alım: hakim ortağın varlığını halka açık şirket piyasa fiyatının üstünde satın alır. Örnek: 50M TL değerli stok 200M TL'den alınır → 150M TL örtülü aktarım. (3) Faizsiz/Düşük Faizli Kredi: halka açık şirket hakim ortak veya bağlı şirkete piyasa altı faizle kredi verir. Örnek: %25 piyasa faizi yerine %5 ile 200M TL kredi → yıllık 40M TL örtülü aktarım. (4) Transfer Fiyatlama (Transfer Pricing): bağlı şirketlerle yapılan işlemlerde piyasa dışı fiyatlama; halka açık şirketin kar marjını bağlı şirkete kaydırma. Örnek: hakim ortağın bağlı şirketinden hizmet alımı %50 piyasa üzeri ödenir. (5) Gizli Komisyon + Hediye: halka açık şirketin yöneticilerinin tedarikçilerden aldığı kişisel hediyeler/komisyonlar; bunun karşılığında şirkete pahalı sözleşme yapma. Yatırımcı Etkisi: (a) Halka açık şirketin karlılığı düşer; (b) Pay fiyatı azınlık ortakların aleyhine; (c) Toplam piyasa değeri (market cap) erozyonu. SPK Tespit + Yaptırım: (1) Bağımsız denetim raporu "ilişkili taraf işlemleri" bölümü; (2) Whistleblower (şirket içi şikayet); (3) Yatırımcı + analist soruları; (4) SPK risk bazlı denetim. Yaptırımlar: cezai (en az 3 yıl hapis) + idari (m.103: 500K-3M TL) + medeni (TBK m.49 azınlık ortak tazminat davası). Karşılaştırma: m.106 bilgi suistimali (3-5Y hapis veya adli para) ve m.107 piyasa dolandırıcılığı (3-5Y) ile birlikte sermaye piyasası manipülasyonu "üçlüsü". 2024-2025 Türkiye: yıllık 15-25 m.110 davası; özellikle aile şirketi yapısındaki halka açıklarda görülür. A şıkkı yanlış: bağımsız denetim raporu sahteciliği m.112/2 kapsamındadır (TCK hükümleri); m.110 örtülü işlem değildir, ceza aralığı da yanlıştır. B şıkkı yanlış: yönetim kurulu maaş artışı yasal işlemdir (genel kurul onaylı); kar dağıtımı da yasaldır. D şıkkı yanlış: halka arz iptali idari süreçtir; m.110 cezai bir suç maddesidir; ceza süresi de yanlış (2-5 yıl m.109 cezasıdır). Doğru: C.GKM1.4 · m.110 örtülü
ORTA
11İçsel Bilgi (Inside Information) hangi 3 şarta sahip olmalıdır (II-15.1)?
(1) Belirli/somut; (2) Henüz kamuya açıklanmamış; (3) Fiyat etkilemeye elverişli (II-15.1 Tebliği). İçsel Bilgi (Inside Information) — II-15.1 Tebliği: halka açık şirketin pay/aracı fiyatını etkileyebilecek; henüz kamuya duyurulmamış; somut ve belirli bilgi. 3 Şart (Kümülatif — Hepsi gerekli): (1) Belirli + Somut (Precise): (a) Ne olduğu açık + somut bilgi; (b) Spekülasyon, söylenti, yorum içsel bilgi DEĞİLDİR; (c) Yapılması düşünülen ama henüz karar alınmamış işlemler içsel bilgi sayılabilir ("yeterli olasılık" testi); (d) AB kararı: "reasonable prospect of occurrence". (2) Kamuya Açıklanmamış (Non-public): (a) KAP'a verilmemiş; (b) Şirket web sitesinde yayımlanmamış; (c) Basın bülteni veya genel kurul açıklaması yapılmamış; (d) Sadece sınırlı kişi grubu (yöneticiler, danışmanlar) biliyor. (3) Fiyat Etkilemeye Elverişli (Price-sensitive): (a) Rasyonel yatırımcı bilseydi yatırım kararı değişebilirdi; (b) Fiyat hareketi tipik %3-5+ olabilir; (c) Önemli sözleşme, M&A, kar/zarar açıklaması, yönetim değişikliği, dava sonucu, mali tablo değişiklikleri, halka arz hazırlığı, faiz/temettü kararları. İçsel Bilgi Listesi (II-15.1 m.6): 8 kategori — (1) Mali tablolar; (2) Önemli sözleşmeler; (3) Birleşme/devralma; (4) Önemli yatırım kararları; (5) Yönetim değişikliği; (6) Sermaye yapısı değişikliği; (7) Önemli davalar; (8) Düzenleyici kurum kararları. Açıklama Yükümlülüğü: içsel bilgi gecikmesiz KAP'a açıklanmalıdır (II-15.1 m.5). "Gecikmesiz" tipik olarak en geç 2 saat içinde + işlem saatlerinde 30 dk hedef. Geçici Erteleme (II-15.1 m.7): meşru menfaat varsa azami 60 gün ertelenebilir; SPK'ya bildirim. İhlal Sonucu: (a) Şirket: SPK 1-9M TL idari para cezası; KAP zorunlu açıklama; (b) Bilgi sahibi yöneticiler: m.106 insider trading (3-5 yıl hapis) + müsadere; (c) Bilgiyi sızdıranlar: bilgiyle işlem yapılırsa m.106 suçuna iştirak (TCK m.37-39); 6362'de genel bir sır ifşa suçu yoktur. A şıkkı yanlış: yıllık rapor + bağımsız denetim + SPK onayı → kamuya açıklanmış kategorisindedir, içsel bilgi olmaktan çıkar. C şıkkı yanlış: yöneticinin imzası, genel kurul, BİST kaydı şartları içsel bilgi tanımı için gerekli değil; bunlar farklı süreçler. D şıkkı yanlış: yazılı belge, tanık, noter şartı sözleşme oluşturma kuralları; içsel bilgi sözlü, dijital veya örtük de olabilir. Doğru: B.GKM1.5 · İçsel bilgi 3 şart
KOLAY
12KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu) nedir, hangi kurum yönetir, ana açıklama türleri kaç kategoridir?
Halka açık şirket açıklamalarının yapıldığı elektronik platform (kap.org.tr); MKK yönetiminde, SPK gözetiminde; 4 ana açıklama türü. KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu): halka açık şirketlerin SPKn ve ilgili tebliğlerden doğan tüm açıklama yükümlülüklerini yerine getirdikleri elektronik platform. URL: kap.org.tr. Yöneten: MKK (Merkezi Kayıt Kuruluşu); SPK gözetiminde. Hukuki dayanak: SPKn m.16 + II-15.1 Tebliği + II-14.1 Tebliği. 4 Ana Açıklama Türü: (1) Özel Durum Açıklamaları (II-15.1): içsel bilgi gerektiren olaylar — gecikmesiz açıklama. Tipik: M&A, önemli sözleşme, kar uyarısı, yönetim değişikliği, dava sonucu. Yıllık ~50.000+ özel durum açıklaması. (2) Periyodik Açıklamalar (II-14.1 + II-17.1): (a) Çeyreklik mali tablolar: Q1, Q3 mali tabloları (sınırlı denetimli); (b) Yarıyıl mali tabloları: sınırlı denetimli; (c) Yıllık mali tablolar: bağımsız denetimli + yönetim kurulu raporu + KY uyum raporu. (3) Genel Kurul Açıklamaları: gündem, davet, vekaletname, kararlar, kar dağıtım. (4) İhraç + Halka Arz Açıklamaları: izahname, sermaye artırımı, halka arz tamamlanma. İlave Kategori: ayrıca anonim şirket önemli olaylar, kurumsal yönetim uyum raporu, sürdürülebilirlik raporu (ESG). Yayım Süreci: (1) Şirket içsel bilgi tespit eder; (2) Yetkili kişi (Yatırımcı İlişkileri + CFO + CEO) onay verir; (3) KAP'a yüklenir; (4) Borsa İstanbul'a otomatik iletilir; (5) Pay fiyatı etkilenir. İhlal Sonucu: (a) Geç açıklama: SPK 500K-3M TL idari para cezası + bağımsız üye uyarı; (b) Açıklamama: 1-9M TL idari para cezası; (c) Yanıltıcı açıklama: m.107/2 bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı (3-5 yıl hapis) + idari para. 2024 Türkiye: KAP'ta günlük ortalama 200-500 açıklama. B şıkkı yanlış: KAP sosyal medya değil resmi elektronik platform; URL kap.org.tr; BİST yönetiminde değil MKK; reklam ve KSS açıklama türleri yok. C şıkkı yanlış: KAP borsa platformu değil; Takasbank takas kurumu, KAP'ı yönetmez; günlük fiyat açıklaması KAP işlevi değil (BIST kotası). D şıkkı yanlış: KAP tüm halka açık şirketleri kapsar (sadece banka değil); BDDK yönetiminde değil. Doğru: A.GKM1.5 · KAP
ZOR
13İçsel bilginin geçici ertelenmesi (II-15.1 m.7) hangi şartlarla mümkündür ve azami süresi nedir?
3 kümülatif şart; azami 60 gün; SPK'ya bildirim zorunlu. İçsel Bilgi Geçici Ertelemesi (II-15.1 m.7): halka açık şirket istisnai durumlarda içsel bilginin kamuya açıklanmasını geçici olarak erteleyebilir; ancak bu için 3 kümülatif şart aranır. 3 Kümülatif Şart: (1) Şirketin Meşru Menfaati: (a) Açıklama anlık iş sözleşmesini bozabilir (örn. henüz tamamlanmamış M&A müzakereleri); (b) Hassas ticari müzakere safhası; (c) Stratejik karar süreç içinde. (2) Yatırımcılar Yanıltılmıyor: (a) Erteleme dönemde piyasaya yanıltıcı sinyal verilmemeli; (b) Yöneticiler veya çalışanlar bu bilgiyi kullanarak işlem yapmamalıdır (insider trading riski); (c) Şirket dışına bilgi sızdırılmamalıdır. (3) Bilginin Gizli Tutulması Mümkün: (a) Sınırlı sayıda kişi bilgi sahibi ("need to know" prensibi); (b) NDA (gizlilik sözleşmeleri) imzalanmış; (c) Bilgi sızıntı riski düşük. Azami Süre: 60 gün — bu sürenin sonunda içsel bilgi tüm sebeplerin sona erip ermediğine bakılmaksızın açıklanmalıdır. SPK Bildirimi: erteleme kararı verildiğinde + erteleme süresince + sona erdiğinde SPK'ya yazılı bildirim zorunludur (II-15.1 m.7/3). Erteleme Bitiş Sebepleri: (a) 60 günlük azami süre dolması; (b) Bilgi medyaya sızması (rumor); (c) Erteleme şartlarının kalkması (örn. M&A duyuruldu); (d) SPK'nın talebi. Tipik Erteleme Vakaları: (1) M&A müzakereleri: müzakere safhasında erteleme, anlaşma duyurusu sonrası açıklama; (2) Yeni ürün geliştirme: rakip avantajını korumak için; (3) Devam eden dava: hukuki strateji açısından; (4) Düzenleyici onay süreci: BDDK, SPK, AB onayı bekleyen işlemler. İhlal Sonucu: (a) Şartlar olmadan erteleme: SPK 1-9M TL idari para cezası + zorunlu açıklama; (b) Erteleme döneminde yöneticilerin işlem yapması: m.106 insider trading (3-5 yıl hapis); (c) Şirket dışına sızdırma: bilgiyle işlem yapılırsa m.106 suçuna iştirak; 6362'de genel bir sır ifşa suçu yoktur. 2024 Türkiye örnekleri: yıllık ~100-200 erteleme bildirimi SPK'ya yapılır; çoğunluğu M&A süreçleri ile ilgili. A şıkkı yanlış: 30 gün süre yanlış (60); SPK bildirimi isteğe bağlı değil zorunlu. B şıkkı yanlış: 90 gün yanlış (60); KAP'a önceden duyuru erteleme niteliği ile çelişir. C şıkkı yanlış: 180 gün yanlış (60); genel kurul + SPK izni süreci yok, bildirim yeterli. Doğru: D.GKM1.5 · Erteleme 60 gün
KOLAY
14Bağımsız denetim raporundaki 4 ana görüş türü nedir (TDS 700/705)?
Olumlu, Şartlı Olumlu, Olumsuz, Görüşten Çekinme (TDS 700/705). 4 Ana Görüş Türü (TDS 700 + TDS 705): (1) Olumlu Görüş (Unmodified Opinion): finansal tablolar tüm önemli yönleriyle TFRS'e uygun + gerçeğe uygun. En yaygın görüş — Türkiye'de yıllık denetimlerin %85-90'ı. (2) Şartlı Olumlu Görüş (Qualified Opinion): belirli konu(lar)da yetersizlik var ama finansal tablolar büyük çoğunluğuyla TFRS'e uygun. "Belirli yetersizlikler dışında" ifadesiyle başlar. Tipik nedenler: (a) denetçi yeterli kanıt elde edemedi; (b) önemli ama yaygın olmayan TFRS sapması. (3) Olumsuz Görüş (Adverse Opinion): finansal tablolar yaygın ve önemli olarak TFRS'e uymuyor + gerçeği yansıtmıyor. Çok nadir — yıllık 1-5 vaka. (4) Görüşten Çekinme (Disclaimer of Opinion): denetçi yeterli denetim kanıtı elde edemedi; görüş veremiyor. Belge eksikliği, yönetim engellemesi. Yatırımcı için anlam: olumlu = beklendik (etkisiz); şartlı = %5-15 düşüş; olumsuz = %20-40 düşüş; çekinme = %15-30 düşüş. Karar kriterleri: (a) Önemlilik (Materiality) + (b) Yaygınlık (Pervasiveness). Önemli + sınırlı = şartlı; önemli + yaygın = olumsuz; kanıt yokluğu + sınırlı = şartlı; kanıt yokluğu + yaygın = çekinme. İlk dikkat çeken paragraf (Emphasis of Matter — TDS 706): olumlu görüşü etkilemez ama önemli durum vurgular (örn. going concern şüphesi). A şıkkı yanlış: ticari onay terminolojisi; bağımsız denetim TDS 700/705 standartlarına dayanır. C şıkkı yanlış: not sistemi (A/B/C/D) kredi derecelendirme için kullanılır (ör. Moody's, Fitch); bağımsız denetim için değil. D şıkkı yanlış: "yeterli/eksik" kategorileri TDS terminolojisinde yer almaz; "olumlu/şartlı/olumsuz/çekinme" formel kategorilerdir. Doğru: B.GKM1.6 · 4 görüş türü
ORTA
15Halka açık şirketlerde bağımsız denetim ortağı rotasyonu SPK kuralına göre kaç yıldır?
5 ardışık yıl + 3 yıl soğuma süresi (X-22.1 Tebliği — halka açık şirketler için sıkı). İki Katmanlı Rotasyon Kuralı: (1) KGK Genel Kural: bağımsız denetim ortağı en fazla 7 ardışık yıl aynı müşteriyle çalışır; sonra en az 3 yıl soğuma süresi (cooling-off). (2) SPK Halka Açık Şirket Özel Kural (X-22.1 Tebliği): halka açık şirket denetiminde ortak rotasyonu daha sıkı — en fazla 5 ardışık yıl + 3 yıl soğuma. Şirket düzeyinde rotasyon: yine X-22.1 — bağımsız denetim ŞİRKETİ aynı halka açık şirketle en fazla 7 yıl çalışabilir; bu süre dolduğunda denetim şirketi değiştirilmek zorunda. Cooling-off Süresi: (a) Ortak için: 3 yıl boyunca aynı müşteriyle yeniden çalışamaz; (b) Denetim şirketi için: rotasyon sonrası 3 yıl soğuma süresi. Kapsam: "denetim sorumlusu" (engagement partner) + "ikinci ortak gözden geçirici" (engagement quality reviewer) — bu iki anahtar rol için zorunlu. Sebep: uzun süreli ilişki tanışıklık tehdidi (familiarity threat) yaratır; ortağın bağımsız mesleki şüpheciliği zayıflar. Karşılaştırma — uluslararası: (a) AB MCA (2014+): halka açık şirketlerde 10 yılda bir denetim şirketi değiştirme zorunlu; ortak rotasyonu 7 yıl. (b) ABD Sarbanes-Oxley: ortak 5 yıl + 5 yıl soğuma; şirket rotasyonu YOK. (c) İngiltere FRC: ortak 7 yıl; şirket 10 yıl. İhlal sonucu: KGK + SPK paralel yaptırım; denetim şirketi yetkisi geçici durdurma + idari para cezası 1-10M TL. A şıkkı yanlış: 3 yıl çok kısa; SPK kuralı 5 yıl. Soğuma 1 yıl yetersiz. B şıkkı yanlış: 4 yıl X-22.1 kuralı değil; soğuma süresi 2 yıl yanlış. D şıkkı yanlış: 7 yıl KGK genel kuralı (halka açık olmayan); halka açık şirketler için SPK 5 yıl daha sıkı. Doğru: C.GKM1.6 · Ortak rotasyonu
KOLAY
16SPL meslek mensubu için 5 etik ilke hangileridir (VII-128.7 + IOSCO + IFAC)?
Dürüstlük + mesleki yetkinlik + gizlilik + müşteri öncelikli davranış + çıkar çatışması yönetimi. SPL Meslek Mensubu 5 Etik İlke (VII-128.7 + IOSCO + IFAC entegre): (1) Dürüstlük (Integrity): tüm mesleki faaliyetlerde doğru, açık, dürüst davranma. "Müşteriyi yanıltmama; gerçeği saptırmama; tam ve doğru bilgi verme." (2) Mesleki Yetkinlik ve Özen (Professional Competence and Due Care): mesleki bilgiyi güncel tutmak; sadece yetkin olduğun konularda hizmet vermek; mesleki standartlara uygun çalışmak. (3) Gizlilik (Confidentiality): müşteri bilgilerini koruma; meslekî sırrı saklama; izin almadan bilgi paylaşmama. (4) Müşteri Öncelikli Davranış (Client Priority — Fiduciary Duty): müşterinin çıkarını kendi çıkarının üzerinde tutmak. "Müşteri için en uygun ürün/hizmet; kendi komisyonu için müşteriyi yanıltmama." (5) Çıkar Çatışması Yönetimi (Conflict of Interest Management): çıkar çatışmalarını tespit etmek + açıklamak + yönetmek. "Aynı işlemde hem alıcı hem satıcı temsil etmeme; kişisel pozisyon ile müşteri tavsiyesi çakıştığında müşteriyi öncelikleme." Karar Ağacı (etik test): (1) Bu yasalara uygun mu? (2) Müşteri çıkarına mı? (3) Çıkar çatışması var mı? (4) Yetkin miyim? (5) Gizlilik korunuyor mu? (6) Tereddüt var mı? Hepsi "evet" → işlemi yap. İhlal sonucu: SPL etik kurulu inceleme + uyarı/kınama; SPK yaptırımı (100K-2M TL idari para cezası); ağır ihlallerde lisans iptali. A şıkkı yanlış: ticari değerler etik ilke değil; etik kavramları yatırımcı korumaya yönelik. C şıkkı yanlış: kişisel davranış nitelikleri (sadakat/sabır) mesleki etik standardı değil. D şıkkı yanlış: işlem süreçleri etik ilke değil; bunlar günlük operasyon adımları. Doğru: B.GKM1.7 · 5 etik ilke
ORTA
17Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) hangi tür kayıpları kapsar ve 2026 kişi başı limiti nedir?
Sadece aracı kurum suistimali nedeniyle yatırımcı varlık kaybı; 2026'da kişi başı 2.065.145 TL limit; piyasa kaybı kapsam dışıdır. YTM (Yatırımcı Tazmin Merkezi): aracı kurumun iflas/suistimal nedeniyle yatırımcının kayıp ettiği müşteri varlıklarını tazmin eden mekanizma. Hukuki dayanak: SPKn 6362 m.83 + III-39.1 Tebliği. Kapsam İçi: (a) Aracı kurum iflas etmesi → müşteri varlıklarının iadesi; (b) Aracı kurum çalışanı suistimali (örn. müşteri parasını çalan trader); (c) Aracı kurum hileli işlem yapması; (d) Müşteri varlıklarının takasbank veya mkk kayıtlarında tutulmaması. Kapsam DIŞI: (a) Piyasa kaybı: müşterinin yatırımı pay/tahvil değerinin düşmesi nedeniyle zarar; (b) Kötü tavsiye sonucu zarar: yatırım danışmanı yanlış tavsiye verdi → bireysel dava (TBK m.49) yolu, YTM değil; (c) Manipülasyon kaybı: pay manipülasyonu kurbanı olan yatırımcı → SPK soruşturma + müsadere yolu; (d) Kripto varlık kayıpları: SPK kapsamı dışı varlıklar. Limit ve Detay: (a) 2026 limit: 2.065.145 TL kişi başı; (b) Finansman: tüm aracı kurumların yıllık katkı payından (sektörel sigorta benzeri); (c) Yıllık tazmin: 50-100M TL; (d) Süreç: aracı kurum iflas/yetki iptali sonrası 6-12 ay süre. Karşılaştırma — Banka Mevduat Sigortası (TMSF): TMSF mevduat için 1.200K TL limit; YTM yatırım hesabı için 2.065.145 TL limit (2026). İki ayrı sistem. Pratik örnekler: (1) Kapsam İçi: Aracı kurum iflas etti; müşterinin 800K TL hisse senedi mkk kaydında değil → YTM tazmin eder. (2) Kapsam Dışı: Müşteri yatırım danışmanı tavsiyesiyle hisse aldı; pay %50 düştü; müşteri 500K TL kaybetti → YTM kapsam dışı (piyasa kaybı). A şıkkı yanlış: piyasa kaybı + manipülasyon kapsam DIŞI; limit 750K değil 2.065.145 TL. B şıkkı yanlış: 1.200K TMSF limiti, YTM değil; YTM ~2,07M TL (2026) ve kurumsal yatırımcı kapsam içidir. C şıkkı yanlış: yanlış tavsiye + manipülasyon kapsam dışı; limit 1.500K değil ~2.065K. Doğru: D.GKM1.7 · YTM
ORTA
18SPL 4 yaptırım kademesinde 2. kademe (Kınama) hangi durumlarda uygulanır ve ne kadar süreyle sicile kaydedilir?
Müşteri uygunluk testi yapmama, KAP gecikmesi gibi orta düzey ihlaller; sicile 2 yıl kayıt. SPL Yaptırım Kademeleri (VII-128.7 + SPKn m.103) — 4 kademe: (1) Uyarı (Warning): en hafif yaptırım; sözlü veya yazılı; sicile kaydedilmez veya kısa süreli. Tipik durumlar: ilk kez küçük ihlal; sürekli eğitim eksikliği; bildirim gecikmesi. (2) Kınama (Reprimand) — Bu sorunun cevabı: yazılı kınama; sicile 2 yıl kayıt; daha ciddi ihlaller. Tipik durumlar: müşteri uygunluk testi yapmama; KAP açıklama gecikmesi; yetersiz dokümantasyon. (3) Geçici Lisans Askıya Alma (Suspension): 1-12 ay aralığında lisans askıya alınır; bu sürede meslek mensubu olarak çalışamaz. Tipik durumlar: ciddi etik ihlali; tekrar eden uyarı/kınama; insider trading şüphesi. (4) Lisans İptali (Revocation) — EN AĞIR: tüm SPL lisansları iptal edilir; en az 5 yıl yeniden başvuru yasağı. Tipik durumlar: insider trading mahkumiyeti (SPKn m.106); sahte denetim raporu (m.112); manipülasyon (m.107); sır saklama yükümlülüğü ihlali (m.113); ciddi mali suistimal. (5) İdari Para Cezası (paralel): SPK 100K-2M TL idari para cezası uygulayabilir (SPKn m.103). Yaptırım Süreci: (1) Şikayet veya re'sen tespit; (2) SPL Etik Kurulu inceleme; (3) Meslek mensubuna savunma hakkı (15 gün); (4) Karar; (5) Tebligat; (6) İtiraz hakkı (30 gün — Yönetim Kurulu); (7) İdare mahkemesi yargı yolu (60 gün). SPK + SPL koordinasyonu: SPL daha çok davranış kuralı + etik konularda; SPK ise yasal çerçeve + ağır ihlallerde yetkilidir. SPL kararları SPK'ya bildirilir; SPK ek yaptırım uygulayabilir. 2024-2025 Türkiye verisi: yıllık ~200-300 SPL yaptırım kararı; ~%70 uyarı/kınama; ~%20 askıya alma; ~%10 iptal. A şıkkı yanlış: bu 1. kademe (uyarı) tanımıdır; kınama değil. Sicile kayıt da kınamada zorunlu (2 yıl). C şıkkı yanlış: bu 3. kademe (askıya alma) tanımı; askı süresi 1-12 ay doğru ama sicile kayıt 5 yıl değil; kınama için 2 yıl. D şıkkı yanlış: bu 4. kademe (lisans iptali — en ağır) tanımıdır; kınama 2. kademe yaptırımıdır. Doğru: B.GKM1.7 · Yaptırım kademeleri
ZOR
195549 sayılı SGAÖK kapsamında STR (Şüpheli İşlem Bildirimi) süresi, tipping-off yasağı maddesi ve ihlal cezası nedir?
STR 10 iş günü içinde MASAK'a; ağır şüphede 24 saat acil bildirim; tipping-off yasağı (5549 m.4/2). STR (Suspicious Transaction Report) — 5549 sayılı SGAÖK m.4: yükümlü kuruluşların (banka, aracı kurum, sigorta, kuyumcu, döviz büfesi vb.) müşteri işlemlerinde aklama veya terörün finansmanı şüphesi olduğunda MASAK'a bildirme zorunluluğu. (1) Süre: (a) Standart STR: şüphenin tespit edildiği günden itibaren 10 iş günü; (b) Acil STR: ağır + somut şüphe halinde 24 saat içinde acil bildirim. (2) Tipping-off Yasağı (5549 m.4/2): (a) Yükümlü kuruluş müşteriye STR yapıldığını asla bildirmez; (b) STR yapıldığı bilgisi şirket içinde dahi sınırlı tutulur ("need to know" prensibi); (c) İhlal halinde idari para cezası 50K-3M TL + TCK m.282 aklama suçuna kasten ortak olma riski (3-7 yıl hapis). (3) STR Yapan Koruma (5549 m.10): STR'yi iyi niyetle yapan yükümlü kuruluş ve çalışan herhangi bir hukuki sorumluluğa karşı korunur (good faith protection). (4) STR Süreci: 7 adımlı yapı — (a) Şüphe tespit (red flag); (b) İç inceleme + dokümantasyon; (c) Compliance + AML uyum görevlisi onay; (d) MASAK e-bildirim sistemine kayıt; (e) 10 iş günü içinde gönderim; (f) 8 yıl saklama (5549 m.8); (g) MASAK takibi + savcılığa sevk halinde işbirliği. (5) 8 Red Flag (Tipik Şüpheli İşlem Türleri): (a) Smurfing — bölünmüş işlemler (75K eşik altı); (b) Beklenmedik nakit yığılması; (c) Gelir profili dışı yüksek işlem; (d) Karmaşık ortaklık yapıları; (e) Gizli sahiplik (UBO); (f) Yüksek riskli ülkelerle işlem; (g) Kripto varlık ile karışık işlemler; (h) Hızlı para yığılması ve transfer. (6) MASAK Sonraki Adımlar: STR alınır; ön analiz yapılır; gerekirse Cumhuriyet Savcılığına sevk; aklama soruşturması (TCK m.282 — 3-7 yıl hapis). 2024-2025 Türkiye: yıllık 100.000+ STR; ~%15-20 savcılığa sevk. A şıkkı yanlış: 30 gün süre çok uzun (10 iş günü); m.5/2 farklı maddedir; ceza yapısı yanlış. B şıkkı yanlış: 5 iş günü çok kısa; 12 saat acil bildirim süresi yok; m.6/3 yanlış madde. D şıkkı yanlış: 15 gün ve 48 saat süreler yanlış; m.3/1 yanlış madde; ceza limiti yanlış. Doğru: C.GKM1.8 · STR + tipping-off
ZOR
20KVKK 6698 sayılı Kanun kapsamında veri ihlali bildirim maddesi/süresi + idari para cezası limiti (m.18, 2026) + cezai hapis (m.17) nedir?
m.12 — 72 saat KVK Kurumu bildirimi; m.18 50.000-1.800.000 TL idari ceza; m.17 kasten ifşa 1-3 yıl hapis. KVKK 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (2016): AB GDPR uyumlu Türk veri koruma kanunu; düzenleyici otorite KVK Kurumu (kvkk.gov.tr). Veri İhlali Bildirim Yükümlülüğü (KVKK m.12): (1) KVK Kurumu'na Bildirim: 72 saat içinde ihlal hakkında detaylı rapor (ihlalin türü, etkilenen kişi sayısı, alınan/alınacak tedbirler); (2) İlgili Kişilere Bildirim: "makul süre içinde" bireylere de bildirim (özellikle yüksek risk halinde); (3) İçerik: ihlalin türü, kapsamı, sonuçları, alınan tedbirler, kontak bilgileri. 6 Adımlı Veri İhlali Yönetim Süreci: (a) Tespit; (b) Etki değerlendirmesi; (c) İçeriden müdahale; (d) 72 saat KVK Kurumu bildirimi; (e) İlgili kişilere bildirim; (f) Dokümantasyon + sürdürülen önlemler. KVKK Yaptırımları: (1) m.18 İdari Para Cezası (2026): (a) Bilgilendirme yükümlülüğü ihlali: 50.000-200.000 TL; (b) Veri güvenliği yükümlülüğü ihlali: 100.000-1.000.000 TL; (c) KVK Kurulu kararına aykırı hareket: 200.000-1.800.000 TL; (d) VERBİS (Veri Sorumluları Sicil) kayıt + bildirim ihlali: 50.000-1.000.000 TL. (2) m.17 Cezai Yaptırım: (a) Kasten kişisel veri kaydetme: 1-3 yıl hapis cezası; (b) Kasten ifşa: 1-3 yıl hapis cezası; (c) Kasten yok etmeme: 1-2 yıl hapis cezası. (3) Tazmin Davası: ilgili kişi TBK m.49 sebepsiz zenginleşme + tazminat davası açabilir. 5 İşleme İlkesi (m.4): (a) Hukuka uygunluk + dürüstlük; (b) Doğruluk + güncellik; (c) Belirli + meşru + açık amaç; (d) Amaçla bağlı + sınırlı + ölçülü; (e) Kanunda öngörülen + işlemenin gerektirdiği süre kadar saklama. İşleme Şartları (m.5): açık rıza (m.5/1) ya da rıza aranmayan 7 şart (m.5/2) — kanunda öngörülme, fiilî imkânsızlık, sözleşme, hukuki yükümlülük, alenileştirme, hak tesisi, meşru menfaat. Özel Nitelikli Veriler (m.6): ırk, etnik köken, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, dernek vakfı sendika üyeliği, sağlık, cinsel hayat, ceza mahkumiyeti, biometrik, genetik. İlgili Kişi Hakları (m.11): bilgi alma, düzeltme, silme, itiraz, tazminat. 2024-2025 Türkiye: KVK Kurumu yıllık ~500-800 ihlal kararı; toplam ~100M TL idari para cezası. B şıkkı yanlış: m.10 veri sorumlusu kayıt yükümlülüğü maddesi (ihlal bildirimi değil); 48 saat ve KAP açıklama yanlış; m.20 ve m.15 farklı içeriklere sahip. C şıkkı yanlış: m.14 başvuru hakkı maddesi; 7 iş günü süresi yanlış (72 saat); m.22 ve m.19 yanlış maddeler. D şıkkı yanlış: m.8 yurtdışı aktarım maddesi; 24 saat süre yanlış; medyaya ilan zorunluluğu KVKK'da yok; m.16 ve m.13 yanlış maddeler. Doğru: A.GKM1.8 · KVKK m.12 + m.18
Geniş Kapsamlı Mevzuat Modülü — Genel Özet
Modülde işlenen 8 ders
- GKM1.1 — SPKn 6362 ve Düzenleyici Çerçeve (kanun yapısı, 5 düzenleyici kurum, taraf-ürün matrisi)
- GKM1.2 — SPK Yapı, Yetki, İdari Yaptırım (7 üye Kurul, m.103 idari para, soruşturma süreci)
- GKM1.3 — İhraç ve Halka Arz Mevzuatı (3 ihraç türü, izahname, aracılık türleri, 5 adımlı süreç)
- GKM1.4 — Sermaye Piyasası Suçları (m.106-113: bilgi suistimali, piyasa dolandırıcılığı, izinsiz halka arz ve faaliyet, güveni kötüye kullanma, bilgi-belge vermeme, finansal rapor usulsüzlüğü, sır saklama)
- GKM1.5 — Kamuyu Aydınlatma + KAP (II-15.1/II-14.1/II-17.1/II-30.1, içsel bilgi, KAP süreç)
- GKM1.6 — Bağımsız Denetim Düzenlemeleri (SPK + KGK çift düzenleyici, 4 görüş, rotasyon, denetim komitesi)
- GKM1.7 — SPL + Meslek Kuralları + Etik (9 lisans, 5 etik ilke, yaptırım kademeleri, YTM)
- GKM1.8 — MASAK + KVKK + Müşteri Bilgi (5549 SGAÖK, FATF, KVKK 6698, MASAK↔KVKK çakışma)
Sınav Hazırlığı İpuçları
- SPKn 6362 yapısı: 151 madde, 8 kısım (17 bölüm); m.106-116 SPA suçları; m.103 idari para; m.62-64 bağımsız denetim.
- 5 düzenleyici kurum: SPK (sermaye piyasası) + BDDK (banka) + TCMB (para politikası) + SEDDK (sigorta) + Hazine (genel).
- SPK Kurul yapısı: 7 üye, 6 yıl görev, 2 yıl yenilenebilir; başkan + ikinci başkan + 5 üye.
- 3 ihraç türü: halka arz (yeni pay), tahsisli satış (mevcut pay), nitelikli yatırımcı satışı.
- SPA suçları m.106-113: 106 bilgi suistimali (3-5Y hapis veya adli para) / 107 piyasa dolandırıcılığı (3-5Y) / 109 izinsiz halka arz ve faaliyet (2-5Y) / 110 güveni kötüye kullanma (en az 3Y; kayıt bozma 2-5Y) / 111 bilgi-belge vermeme (1-3Y; denetimi engelleme 6A-2Y) / 112 defter-kayıt usulsüzlüğü (6A-2Y; finansal tablo sahteciliği TCK) / 113 sır saklama (1-3Y).
- İçsel bilgi (II-15.1): belirli, kamuyla paylaşılmamış, fiyat etkilemeye elverişli; gecikmesiz açıklama.
- 4 denetim görüşü (TDS 700/705): olumlu, şartlı, olumsuz, görüşten çekinme.
- Ortak rotasyonu: SPK 5 yıl (X-22.1) + KGK 7 yıl + 3 yıl soğuma süresi.
- 5 etik ilke: dürüstlük, mesleki yetkinlik, gizlilik, müşteri öncelikli, çıkar çatışması yönetimi.
- 4 yaptırım kademesi: uyarı → kınama (sicile 2Y) → askı (1-12 ay) → iptal (5+Y yasak).
- YTM 2026: 2.065.145 TL kişi başı; aracı kurum suistimali; piyasa kaybı KAPSAM DIŞI.
- 5549 SGAÖK: aklama suçu TCK m.282 (3-7 yıl); STR 10 iş günü; 8 yıl saklama; tipping-off yasağı.
- KVKK 6698: m.4 ilkeler + m.5 işleme şartları + m.6 özel nitelikli + m.11 haklar + m.12 ihlal 72 saat bildirim + m.17 kasten ifşa 1-3 yıl + m.18 idari para 50K-1,8M TL.
Sonraki Adımlar
- Yetersiz performans (0-8)? → İlgili dersleri yeniden çalış; özellikle yanlış cevapladığın sorulardaki konulara odaklan.
- Geçer veya iyi (9-14)? → Doğru cevapladığın derslerin tuzaklar bölümlerini gözden geçir; pekiştirme vakalarını tekrar oku.
- Çok iyi veya mükemmel (15-20)? → SPA1 + SPA2 + YK + TÜR + GKM modüllerini bir bütün olarak gözden geçir; SPL Düzey 2-3 + Türev Araçlar + Kurumsal Yön. + Kredi Der. sınavlarına hazırsın.