SPKn 6362 ve Sermaye Piyasası Düzenleyici Çerçevesi
Sermaye Piyasası
Sermaye Piyasası
GKM1.1 · SPKn 6362 · Düzenleyici Çerçeve
Sermaye Piyasası Kanunu 6362: 30 Aralık 2012'de yayımlanan, Türk sermaye piyasasının anayasası niteliğindeki çerçeve kanun. 4 ana fonksiyon: kaynak temini, fiyat keşfi, likidite, risk transferi. 5 ana taraf: ihraçcı, yatırımcı, aracı kurum, takas/saklama, denetim. Düzenleyici kurumlar: SPK (sermaye piyasası), BDDK (bankacılık), TCMB (para politikası), MASAK (suç gelirleri), KAP (kamuyu aydınlatma). Bu modül 5 SPL lisansının ortak müfredatı: Düzey 2, Düzey 3, Türev Araçlar, Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme.
30 Aralık 2012 — Türk sermaye piyasasının yeni anayasası
Bu içerik 5 SPL lisansının ortak müfredatıdır: Düzey 2 · Düzey 3 · Türev Araçlar · Kurumsal Yön. · Kredi Der.
Bu dersin kapsamına girmeyen sınavlar: Düzey 1 · Konut Değ. · Gayrimenkul Değ. · BS Denetim
30 Aralık 2012, Resmî Gazete sabah baskısı. Sayfaları çevirenler 151 maddelik bir kanun metniyle karşılaştı: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu. 1981'de yürürlüğe giren 2499 sayılı Kanun'u 31 yıl sonra ikame eden bu yeni metin, Türk sermaye piyasasının yeni anayasası oldu. Eski kanun döneminde piyasalar büyümüş, halka arzlar artmış, kollektif yatırım kuruluşları çoğalmış, türev araçlar ortaya çıkmıştı; ama düzenleyici çerçeve bu büyümeye yetişememişti. Yeni kanun: kapsamlı tanımlar, modern denetim araçları, AB uyumlu yatırımcı koruma, kurumsal yönetim hükümleri, türev araçlar için açık çerçeve, manipülasyon ve bilgi suistimali için sıkı yaptırımlar getirdi.
Bugün 2026'da hala bu kanunun gölgesinde çalışıyoruz. Borsa İstanbul'da işlem yapan her aracı kurum, halka arz yapan her şirket, izahname onaylayan her ihraçcı, yatırım fonu kuran her portföy yönetim şirketi, derecelendirme veren her KDK — hepsi SPKn 6362'nin çerçevesi içinde hareket ediyor. Bu modülün önemi: Geniş Kapsamlı Mevzuat ve Meslek Kuralları modülü 5 farklı SPL lisansının ortak müfredatı olduğu için bir kez iyi öğrenmek 5 sınavda fark yaratır — Düzey 2, Düzey 3, Türev Araçlar, Kurumsal Yönetim, Kredi Derecelendirme.
(1) Sermaye piyasasının ekonomik fonksiyonları — kaynak, fiyat, likidite, risk transferi; (2) SPKn 6362 yapısı — 8 kısım, 151 madde, ana kavramlar; (3) Sermaye piyasası araçları sınıflandırması — menkul kıymet, türev, yatırım sözleşmesi; (4) 5 ana taraf — ihraçcı, yatırımcı, aracı kurum, takas/saklama, denetim; (5) 5 düzenleyici kurum — SPK, BDDK, TCMB, MASAK, KAP; (6) Yatırımcı koruma sistemi — izahname, uygunluk testi, YTM tazmin; (7) Uluslararası çerçeve — IOSCO, IFRS, MIFID II, AB uyum süreci. SPL Geniş Kapsamlı Mevzuat sınavında %15-20 ağırlık.
Ekonomik fonksiyon — 4 ana rol
Sermaye Piyasası: orta ve uzun vadeli finansal araçların ihraç edildiği ve işlem gördüğü piyasa. Para piyasasından farkı: para piyasası 1 yıldan kısa vadeli (mevduat, hazine bonosu); sermaye piyasası 1 yıldan uzun vadeli (pay, tahvil, türev). İki segment: (a) Birincil Piyasa — sermaye piyasası araçlarının ilk ihraç edildiği piyasa (halka arz, tahsisli satış); (b) İkincil Piyasa — daha önce ihraç edilmiş araçların yatırımcılar arasında alınıp satıldığı piyasa (Borsa İstanbul). İşlevi: tasarrufların yatırıma dönüşümünü sağlar; ekonomik kalkınmanın temel sütunu.
Kaynak Temini
FONKSİYON 1
Tasarrufçunun fonu ihraçcıya akışı; şirketler büyüme + yatırım için sermaye topluyor.
Fiyat Keşfi
FONKSİYON 2
Arz-talep dengesinde finansal araçların gerçeğe uygun değer keşfi; piyasa şeffaflığı.
Likidite Sağlama
FONKSİYON 3
Yatırımcılar pozisyonlarını kolayca alıp satabilir; uzun vadeli yatırım kısa vadeli mobilite.
Risk Transferi
FONKSİYON 4
Türev araçlarla risk yönetimi; kur, faiz, fiyat dalgalanmalarına karşı hedge imkanı.
Pratik etki — Türkiye 2026: Borsa İstanbul'da işlem hacmi günlük ortalama 100 milyar TL+; pay piyasası kapitalizasyonu 25 trilyon TL; yatırım fonları toplam büyüklüğü 2 trilyon TL+; bireysel emeklilik fonları 850 milyar TL; halka açık şirket sayısı 550+. Bu rakamlar SPKn 6362 çerçevesinde yönetilen ekonomik faaliyet hacmini göstermektedir.
151 madde, 8 kısım, 17 bölüm
SPKn 6362'nin amacı (m.1): "Sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişini ve gelişmesini, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunmasını sağlamak". Kapsam (m.2): sermaye piyasası araçları, ihraçcılar, halka açık ortaklıklar, sermaye piyasası faaliyetleri ve hizmetleri, sermaye piyasası kurumları, borsalar ve diğer teşkilatlanmış piyasalar.
Amaç, kapsam, kısaltmalar ve tanımlar (sermaye piyasası aracı, ihraççı, halka arz vb.)
İzahname ve ihraç (m.4-13); finansal raporlama ve özel durumlar (m.14-15); halka açık ortaklıklar — kurumsal yönetim, örtülü kazanç yasağı, pay alım teklifi, ortaklıktan çıkarma (m.16-33)
Yatırım hizmetleri, yatırım kuruluşları, kolektif yatırım kuruluşları, konut ve varlık finansmanı, bağımsız denetim-derecelendirme-değerleme (m.62-64)
Borsalar, TSPB, TDUB, merkezî takas ve saklama kuruluşları, MKK, yatırımcıların tazmini ve YTM (m.82-85)
Denetim, arama ve el koyma; kanuna aykırılıklarda uygulanacak tedbirler
İdari para cezaları (m.103-105); bilgi suistimali, piyasa dolandırıcılığı, güveni kötüye kullanma ve diğer suçlar (m.106-116)
Kuruluş ve bağımsızlık (merkez İstanbul), Kurul Karar Organı, görev ve yetkiler (m.128), bütçe (m.130)
Saklı hükümler, Borsa İstanbul A.Ş. (m.138), 2499 sayılı Kanunun kaldırılması (m.139), yürürlük (m.150)
Çerçeve Kanun + Tebliğ İkincil Mevzuat Yapısı
SPKn 6362 bir çerçeve kanundur — ana ilkeler ve genel hükümler içerir; ayrıntılar SPK tebliğleri ile düzenlenir. Tebliğ numaralandırması: Romen rakamı seri (konu grubu), ortadaki sayı tebliğin dayandığı 6362 sayılı Kanun maddesi, noktadan sonraki sayı o maddeye dayanan tebliğin sıra numarasıdır (örn. III-39.1 = III. seri, Kanunun 39. maddesine dayanan 1. tebliğ). Önemli tebliğ kategorileri:
Tebliğ değişiklik dinamiği: SPK piyasa ihtiyacına göre tebliğleri sürekli günceller; bir tebliğin ".1" sürümü ilk hali, ".2/.3/.4" sürümleri sonraki değişiklikleri ifade eder. Sınav hazırlığı için kritik: SPK'nın resmi sitesinden son sürüm tebliğleri takip etmek.
SPKn m.3 tanımı — 3 ana sınıf
Sermaye Piyasası Aracı: menkul kıymetler ve türev araçlar ile yatırım sözleşmeleri ve diğer Kurul tarafından bu kapsamda olduğu belirlenen araçlar. Üç ana kategoriye ayrılır: (1) Menkul Kıymetler, (2) Türev Araçlar, (3) Yatırım Sözleşmeleri ve Kurul tarafından belirlenen diğer araçlar.
Önemli Kavramsal Ayrım — SPA vs Mevduat
Sermaye Piyasası Ekosisteminin Oyuncuları
İhraçcı
TARAF 1
SPA ihraç eden anonim şirket, kamu kurumu, VKŞ veya VFF. Yükümlülükler: izahname onayı, kamuyu aydınlatma, finansal raporlama, kurumsal yönetim ilkeleri.
Yatırımcı
TARAF 2
SPA satın alan gerçek/tüzel kişi. İki sınıf: profesyonel (bilgili, deneyimli, finansal güçlü) + genel (tüm korumalardan yararlanan).
Aracı Kurum (Yatırım Kuruluşu)
TARAF 3
Yatırımcı ile ihraçcı arasındaki köprü. Aracılık, halka arz, portföy aracılığı, saklama. SPL Düzey 1-2-3 lisanslı kişiler çalıştırma zorunluluğu.
Takas ve Saklama Kuruluşları
TARAF 4
Takasbank (CCP — merkezi takas), MKK (kayıt kuruluşu), Borsa İstanbul (işlem platformu). SPK denetiminde özel hukuk anonim şirketleri.
Denetim Kuruluşları
TARAF 5
Bağımsız denetim şirketleri (X-22.1 Tebliği), kredi derecelendirme kuruluşları (III-62.1 Tebliği). SPK yetki + ihraçcıya hizmet.
Yatırımcı Koruma Mekanizmaları
DESTEKLEYİCİ
YTM (Yatırımcı Tazmin Merkezi), KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu), Yatırımcı Eğitimi (SPK web sitesi).
Türk Finansal Piyasa Otoriteleri
5 ANA DÜZENLEYİCİ KURUM HARİTASI
Yetki kesişmeleri var: aracı kurum SPK + MASAK + KVKK; banka BDDK + SPK + MASAK
(1) Aracı kurum: SPK (faaliyet izni + denetim) + MASAK (KYC + STR) + KVKK (kişisel veri); (2) Banka aracılık faaliyeti: BDDK (banka denetimi) + SPK (sermaye piyasası faaliyeti); (3) Sigorta şirketi sermaye piyasası faaliyeti: SEDDK (sigorta) + SPK; (4) Yatırım fonu kurucu: SPK + (kurucu banka ise) BDDK. Bu kesişme alanlarında her iki düzenleyiciye de bildirim ve onay yükümlülüğü doğar.
4 Sütunlu Koruma Mimarisi
SPKn 6362'nin temel amaçlarından biri (m.1): "yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunmasını sağlamak". Bu amaca hizmet eden 4 ana koruma mekanizması vardır:
Yatırımcı Sınıflandırması (III-39.1 Tebliği)
YTM Tazmin Mekanizması
YTM: SPKn m.82-85 ile düzenlenen, aracı kurum iflası veya hilesi sonucu yatırımcılara tazmin sağlayan kuruluş. Finansman: tüm aracı kurumların yıllık aidatı + Borsa İstanbul + Takasbank katkısı. Azami tazmin tutarı: 850.000 TL kişi-aracı kurum kombinasyonu başına (2026; SPK düzenli olarak günceller). Kapsam: (a) Kapsamda — aracı kurum suistimali, müşteri varlıklarının haksız kullanımı, sahtecilik. (b) Kapsam dışı — piyasa zararları (pay düştü, fon değer kaybetti), yatırım kararı zararları, türev pozisyon zararları. Klasik tuzak: "YTM tüm zararları karşılar" yanılgısı.
IOSCO + IFRS + AB Uyum Süreci
Türk sermaye piyasası uluslararası standartlara entegre: SPK çeşitli uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapar; SPKn 6362 küresel düzenleyici trendlere uyumlu hazırlandı.
SPK'nın AB üyelik süreci: Türkiye'nin AB üyelik müzakerelerinde "Sermaye Hareketleri ve Mali Hizmetler" başlıkları finansal mevzuat uyumunu kapsar. Bilateral işbirliği: SPK 50+ ülke düzenleyicisiyle Memorandum of Understanding (MoU) imzaladı — ESMA (Avrupa), SEC (ABD), FSA (UK), JFSA (Japonya).
Düzenleyici çerçevenin pratik yüzü
Bir senaryo seç:
SPK — Yapı, YetkiDüzenleyici otorite çerçevesi
SPK — SERMAYE PİYASASI KURULU
Türk sermaye piyasasının düzenleyici otoritesi — SPK (Sermaye Piyasası Kurulu): 1981'de 2499 sayılı Kanunla kuruldu; 2012'de 6362 sayılı SPKn ile yetki çerçevesi genişletildi. Hukuki niteliği: kamu tüzel kişiliğine sahip, idari ve mali özerkliğe sahip düzenleyici ve denetleyici kurum. Karar organı: 7 üyeli Kurul; başkan + ikinci başkan + 5 üye; Cumhurbaşkanı atar; görev süresi 6 yıl. Temel görev alanları (SPKn m.128): (1) Düzenleme — tebliğler, kurul kararları; (2) İzin — ihraç onayı, faaliyet izni; (3) Denetim — bağımsız denetim + kurul denetimi; (4) Yaptırım — idari para cezası, faaliyet durdurma; (5) Yatırımcı koruma — Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM). Yetki kapsamı: SPL lisanslı tüm kişi + kuruluş + halka açık şirket + yatırım fonu + aracı kurum + portföy yönetim şirketi + bağımsız denetim kuruluşu + kredi derecelendirme kuruluşu. Cezai yetki yok: SPK'nın suç incelemesi sonucu Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusu yapma yetkisi var; doğrudan ceza vermez (idari para cezası ayrı).
SPA SınıflandırmasıMenkul kıymet, türev, yatırım sözleşmesi
SERMAYE PİYASASI ARAÇLARI
SPKn 6362 m.3 tanımları — Sermaye Piyasası Aracı (SPKn m.3/1-h): menkul kıymetler ve türev araçlar ile yatırım sözleşmeleri ve diğer Kurul tarafından bu kapsamda olduğu belirlenen araçlar. 3 ana sınıf: (1) Menkul Kıymetler (m.3/1-o): pay, tahvil, yatırım fonu katılma payı, kira sertifikası, varant, depo sertifikası vb. — standartlaşmış, devredilebilir, çoklu sayıda ihraç edilen araçlar. (2) Türev Araçlar (m.3/1-u): forward, futures, swap, opsiyon, getiri amaçlı yapılandırılmış ürünler — dayanak varlık fiyatından türeyen araçlar. (3) Yatırım Sözleşmeleri ve Diğer Araçlar: kollektif yatırım kuruluşu birimleri, kira sertifikası, kitle fonlamasında platformlar üzerinden ihraç edilen araçlar. Önemli ayrım — sermaye piyasası aracı vs banka mevduatı: (a) Sermaye piyasası aracı: SPK düzenleme alanı; (b) Mevduat: BDDK düzenleme alanı (5411 sayılı Bankacılık Kanunu). Belirleme yetkisi: SPKn m.128 uyarınca Kurul, yeni bir araç türünün sermaye piyasası aracı sayılıp sayılmayacağına karar verme yetkisine sahip — örneğin kripto varlıklara ilişkin yetki.
5 Düzenleyici KurumSPK, BDDK, TCMB, MASAK, KAP
5 DÜZENLEYİCİ KURUM
Türk finansal piyasa otoriteleri — Türkiye'de finansal piyasaları düzenleyen 5 ana kurum: (1) SPK (Sermaye Piyasası Kurulu): sermaye piyasası araçları + halka açık şirketler + aracı kurumlar + yatırım fonları + bağımsız denetim. Yetki dayanağı: 6362 sayılı SPKn. (2) BDDK (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu): bankalar + finansal kiralama + faktoring + finansman şirketleri + varlık yönetim şirketleri + ödeme + elektronik para kuruluşları. Yetki dayanağı: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu. (3) TCMB (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası): para politikası + döviz kurları + ödeme sistemleri + bankalararası para piyasası + zorunlu karşılık. Yetki dayanağı: 1211 sayılı TCMB Kanunu. (4) MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu): suç gelirlerinin aklanması + terörün finansmanı + KYC (müşteri tanıma) + STR (şüpheli işlem bildirimleri). Yetki dayanağı: 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Kanunu. (5) KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu): SPK ve Borsa İstanbul ortak elektronik platform; halka açık şirketlerin Özel Durum Açıklaması ve finansal raporlarının yayımlandığı platform. Hukuki nitelik: KAP MKK A.Ş. tarafından işletilir; kapı görevi görür. Yetki kesişmesi: aracı kurumlar SPK + MASAK + KVKK; bankalar BDDK + SPK (aracılık faaliyetlerinde) + MASAK; sigorta şirketleri SEDDK + SPK (sermaye piyasası faaliyeti varsa).
5 Ana Tarafİhraçcı, yatırımcı, aracı kurum, takas, denetim
5 ANA TARAF
Sermaye piyasası ekosisteminin oyuncuları — Sermaye piyasasında 5 ana taraf: (1) İhraçcı: sermaye piyasası aracı ihraç eden kuruluş — anonim şirket, kamu kurumu, varlık kiralama şirketi (VKŞ), varlık finansmanı fonu (VFF). Yükümlülükler: izahname onayı, kamuyu aydınlatma, finansal raporlama, kurumsal yönetim. (2) Yatırımcı: sermaye piyasası aracı satın alan gerçek/tüzel kişi. İki sınıf: (a) Profesyonel — bilgili, deneyimli, finansal güçlü; (b) Genel — tüm korumalardan yararlanan. Önemli: SPK bu sınıflandırmayı III-39.1 Tebliği ile düzenler. (3) Aracı Kurum (Yatırım Kuruluşu): yatırımcı ile ihraçcı arasında köprü; alım-satım aracılığı, halka arz, portföy aracılığı, saklama. SPL lisansı zorunlu: Düzey 1-2-3 kişiler. Yetki dayanağı: III-37.1 + III-39.1 Tebliğleri. (4) Takas ve Saklama Kuruluşları: (a) Takasbank — merkezi takas (CCP); (b) MKK (Merkezi Kayıt Kuruluşu) — pay, tahvil ve yatırım fonu kayıt. (5) Denetim Kuruluşları: (a) Bağımsız Denetim Şirketleri — SPK yetkilendirir; (b) Kredi Derecelendirme Kuruluşları (KDK) — III-62.1 Tebliği. Borsa İstanbul: işlem platformu; SPK denetiminde özel hukuk anonim şirketi.
SPKn 6362 Yapısı8 kısım, 151 madde detay
SPKn 6362 — KANUN YAPISI
151 madde, 8 kısım, 17 bölüm — SPKn 6362 yapısal organizasyonu: m.1-151 (sonradan eklenen harfli maddeler, örn. 35/A-C, 109/A, ve geçici maddeler ayrıca), 8 kısım, 17 bölüm. (1) Birinci Kısım — Genel Hükümler (m.1-3): amaç, kapsam, kısaltmalar ve tanımlar. (2) İkinci Kısım — Sermaye Piyasası Araçlarının İhracı, Kamunun Aydınlatılması ve İhraççılara İlişkin Esaslar (m.4-33): izahname ve ihraç (m.4-13), finansal raporlama ve özel durumlar (m.14-15), halka açık ortaklıklar — kurumsal yönetim, kayıtlı sermaye, örtülü kazanç aktarımı yasağı, pay alım teklifi, ortaklıktan çıkarma ve satma hakları (m.16-33). (3) Üçüncü Kısım — Sermaye Piyasası Kurumları ve Faaliyetleri (m.34-64): yatırım hizmetleri, yatırım kuruluşları, kolektif yatırım kuruluşları, konut ve varlık finansmanı, bağımsız denetim-derecelendirme-değerleme kuruluşları (m.62-64). (4) Dördüncü Kısım — Borsalar, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği ve Diğer Kurumlar (m.65-87): borsalar, TSPB, merkezî takas ve saklama kuruluşları, MKK, yatırımcıların tazmini ve YTM (m.82-85). (5) Beşinci Kısım — Denetim ve Tedbirler (m.88-102): denetim, arama ve el koyma; kanuna aykırılıklarda uygulanacak tedbirler. (6) Altıncı Kısım — İdari Para Cezası Gerektiren Fiiller ve Sermaye Piyasası Suçları (m.103-116): bilgi suistimali (m.106), piyasa dolandırıcılığı (m.107), örtülü işlemlerle güveni kötüye kullanma (m.110), sır saklama yükümlülüğü ihlali (m.113), idari para cezaları. Birinci Bölüm idari para cezaları (m.103-105), İkinci Bölüm suçlar (m.106-116). (7) Yedinci Kısım — Sermaye Piyasası Kuruluna İlişkin Esaslar (m.117-135): kuruluş ve bağımsızlık (merkez İstanbul, m.117), Kurul Karar Organı, görev ve yetkiler (m.128), bütçe ve harcamaların denetimi (m.130). (8) Sekizinci Kısım — Son ve Geçici Hükümler (m.136-151): saklı hükümler, Borsa İstanbul A.Ş. (m.138), 2499 sayılı Kanunun kaldırılması (m.139), yürürlük (m.150), geçici maddeler. Önemli not: SPKn çerçeve kanun; ayrıntı SPK tebliğleri ile düzenlenir (III-37.1, III-39.1, II-5.1, vb.). Tebliğler hukuki açıdan ikincil mevzuattır ama pratik uygulamada kanun kadar bağlayıcıdır.
Yatırımcı Korumaİzahname, YTM, uygunluk testi
YATIRIMCI KORUMA SİSTEMİ
YTM + uygunluk testi + tazmin mekanizmaları — Yatırımcı Koruma — 4 ana sütun: (1) İzahname Sistemi (SPKn m.4-10, II-5.1 Tebliği): ihraçcı tüm bilgileri SPK onayıyla yatırımcıya açıklar; eksik veya yanlış bilgi yatırımcının zarar tazminat talebine yol açabilir. (2) Aracı Kurumlar İçin Uygunluk Testi (III-39.1 m.6): müşteriye sermaye piyasası aracı önerirken bilgi-deneyim-finansal durum-yatırım hedefi ölçülür; uygun olmayan ürün tavsiye edilemez. (3) YTM (Yatırımcı Tazmin Merkezi): SPKn m.82-85 ile düzenlendi; aracı kurum iflası veya hile durumunda yatırımcıya tazminat ödeme; azami tazmin tutarı 2.065.145 TL kişi-aracı kurum kombinasyonu başına (2026 değeri, periyodik güncellenir). YTM'yi tüm aracı kurumlar yıllık aidat ile finanse eder. (4) Bireysel + Toplu Dava Hakları: yatırımcı zarar gördüğünde aracı kuruma + ihraçcıya + bağımsız denetim şirketine karşı dava açabilir. SPK'nın yatırımcı koruma rolü: Sermaye Piyasası Lisanslama Tebliği VII-128.7 ile lisanslı kişilerin etik kurallara uyumu denetlenir. Yatırımcı bilgilendirme: SPK'nın resmi web sitesinde yatırımcı eğitimi materyalleri kamuya açık olarak yayımlanır. Klasik tuzak: \"YTM tüm zararları karşılar\" yanılgısı — sadece aracı kurum suistimali; piyasa zararı kapsam dışı.
Uluslararası ÇerçeveIOSCO, IFRS, MIFID II uyumu
ULUSLARARASI ÇERÇEVE
IOSCO + AB MIFID II + Türkiye uyumu — Türk sermaye piyasası uluslararası çerçevesi: (1) IOSCO (International Organization of Securities Commissions): 130+ ülke düzenleyici otoritesinin küresel platformu; SPK 1986'da kurucu üye olarak katıldı. IOSCO Principles: 38 prensip — yatırımcı koruma, piyasa bütünlüğü, sistemik risk yönetimi. Türk SPKn 6362 bu prensiplerle uyumludur. (2) IFRS (International Financial Reporting Standards): KGK (Kamu Gözetimi Kurumu) tarafından TMS/TFRS olarak uyumlaştırılır; halka açık şirketler 2005'ten itibaren IFRS uygulamak zorunda. (3) AB Direktifleri — MIFID II (Markets in Financial Instruments Directive): Avrupa Birliği'nde 2018'den itibaren yürürlükte; (a) Best Execution — en iyi şartlarda işlem; (b) Suitability + Appropriateness — uygunluk testi; (c) Investor Protection — şeffaflık. SPK kısmen uyumlu — uygunluk testi III-39.1 Tebliği bu yaklaşımdan etkilendi. (4) AB EMIR + Dodd-Frank: OTC türev clearing — Türkiye'de Takasbank Cleared OTC bu doğrultuda kuruldu. (5) Basel III/IV: BCBS standartları; BDDK uyguluyor. SPK'nın AB üyelik süreci: Türkiye'nin AB üyelik müzakereleri kapsamında \"Sermaye Hareketleri ve Mali Hizmetler\" başlıkları finansal mevzuat uyumunu kapsar. Bilateral işbirliği: SPK ESMA (Avrupa) + SEC (ABD) + FSA (UK) + JFSA (Japonya) + diğer 50+ ülke düzenleyicisiyle Memorandum of Understanding (MoU) imzaladı.
Sektörde Mevzuat Çerçevesi Pratiği
Çoklu Düzenleyici Yönetimi
ARACI KURUM — UYUM DEPARTMANI
Bir Türk aracı kurumun uyum (compliance) departmanı 4 düzenleyici otoriteyle eş zamanlı çalışır: (1) SPK — faaliyet izni + denetim + tebliğ uyumu; (2) MASAK — KYC + STR (şüpheli işlem bildirimi); (3) KVKK — müşteri kişisel veri koruma; (4) Borsa İstanbul — işlem kuralları. Tipik aracı kurumda compliance ekibi 5-15 kişi; aylık raporlama; yıllık iç + dış denetim. Cezalar: SPK idari para cezası 2026'da minimum 445.243 TL — maksimum 5.565.516 TL/ihlal; ağır ihlallerde faaliyet durdurma + lisans iptali.
Kamuyu Aydınlatma Yükümlülüğü
HALKA AÇIK ŞİRKET — IR (YATIRIMCI İLİŞKİLERİ)
Borsa İstanbul'da işlem gören 550+ halka açık şirketin tümü SPK Özel Durum Açıklamaları Tebliği (II-15.1) kapsamında KAP'a sürekli özel durum açıklaması yapmak zorundadır. Tipik açıklama türleri: yönetim kurulu kararları, finansal raporlar (üç aylık + yıllık), birleşme/devralma haberleri, önemli sözleşmeler, üst yönetim atama/ayrılma, kar dağıtım kararları. Süre: özel durum oluştuğu anda derhal — gecikmeli açıklama "içerden bilgi suistimali" suçuna yol açabilir. Halka açık şirket: 1.000+ ortağı olan veya halka arz yapmış anonim şirket.
Şikayet Mekanizmaları
YATIRIMCI BAŞVURUSU — MÜRACAAT YOLLARI
Yatırımcılar zarar gördüğünde 4 farklı yola başvurabilir: (1) Aracı kurum müşteri ilişkileri — ilk başvuru yeri; mali müşavir veya banka şikayet hattı. (2) SPK Yatırımcı Şikayet Hattı — spk.gov.tr üzerinden online şikayet; SPK inceler + idari işlem yapabilir. (3) Borsa İstanbul Yatırımcı Bilgilendirme — borsaistanbul.com platformu. (4) Mahkeme — Tüketici Hakem Heyeti veya Asliye Hukuk Mahkemesi — kayıp tutara göre. Önemli: SPK yatırımcının bireysel zararını tazmin etmez; aracı kuruma idari yaptırım uygular. Bireysel tazmin için YTM (eğer kapsamda ise) veya mahkeme.
Kollektif Yatırım Düzenlemesi
YATIRIM FONU — PORTFÖY YÖNETİM ŞİRKETİ
Türkiye'de 700+ yatırım fonu var; toplam büyüklük 2 trilyon TL+. Her fon bir portföy yönetim şirketi (PYŞ) tarafından yönetilir; PYŞ SPK III-55.1 Tebliği kapsamında faaliyet gösterir. Tipik bir PYŞ'nin yükümlülükleri: (1) Fon kurulu — günlük net varlık değer (NAV) hesaplaması; (2) Saklama bankası — fon varlıkları saklama; (3) Bağımsız denetim — yıllık (X-22.1 Tebliği); (4) SPK denetimi — yerinde + uzaktan denetim; (5) Yatırımcı bildirimi — fon faaliyet raporu, ihraç belgesi. Türkiye'de büyük PYŞ'ler 50-200 milyar TL portföy yönetir.
Yaygın Tuzaklar — 4 Karıştırma
1. "SPK = Borsa İstanbul" yanlış
SPK ile Borsa İstanbul aynı kuruluştur; her ikisi de işlem platformu.
SPK düzenleyici otorite; Borsa İstanbul özel hukuk anonim şirketidir. Hukuki nitelik farkları: (a) SPK — kamu tüzel kişiliğine sahip, idari ve mali özerkliğe sahip düzenleyici ve denetleyici kurum; başkanlığa Cumhurbaşkanı atar; bütçesi kamu finansmanından. (b) Borsa İstanbul A.Ş. — özel hukuk anonim şirketi; sermaye payları arasında Türkiye Varlık Fonu, EBRD, Borsa İstanbul üyeleri; SPK tarafından denetlenir ama SPK'ya bağlı değil. İşlevsel ayrım: (a) SPK — kural koyar, izin verir, denetler, yaptırım uygular. (b) Borsa İstanbul — işlem yapılan piyasayı işletir; pay piyasası, borçlanma araçları piyasası, VİOP, kıymetli madenler piyasası. Tarihçe: 1986'da İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) açıldı (kamu kurumu); 2013'te 6362 sayılı SPKn ile özelleştirildi → "Borsa İstanbul A.Ş." oldu. Pratik etki: (1) Bir aracı kurum SPK'dan faaliyet izni alır + Borsa İstanbul'a üye olur (iki ayrı süreç). (2) Halka açık şirket SPK'dan izahname onayı alır + Borsa İstanbul kotasyon başvurusu yapar. (3) Manipülasyon olayı SPK soruşturur + Borsa İstanbul gözetim raporlar. Klasik tuzak: SPK ve Borsa İstanbul birlikte çalışır ama birbirinden bağımsız hukuki kuruluşlardır.
2. "YTM tüm zararları karşılar" yanlış
Yatırımcı bir SPA satın aldı, fiyat düştü; YTM bu zararı karşılar.
YTM sadece aracı kurum suistimali sonucu zararları kapsar; piyasa zararları kapsam DIŞIDIR. YTM kapsamı (SPKn m.82-85): (a) Kapsamda — aracı kurum iflası, sahtecilik, müşteri varlıklarının haksız kullanımı, kayıp/sahte sertifika. Örnek: aracı kurum müşterinin pay portföyünü habersiz sattı + parayı çekti. YTM 850K TL'ye kadar tazmin eder. (b) Kapsam DIŞI — piyasa zararları (pay düştü), yatırım kararı zararları (yanlış yatırım yaptım), türev pozisyon zararları (opsiyon prim kayıbı), kollektif yatırım fonu değer kaybı, faiz oranı dalgalanması zararları. Sigorta benzetmesi: ev sigortası — yangın/hırsızlık tazmin eder; ama evin değer kaybı (piyasa) tazmin etmez. YTM aynı mantıkla. Pratik örnek: Senaryo A: yatırımcı 100K TL'lik pay aldı; aracı kurum iflas etti + paylar kayboldu. YTM 100K TL tazmin eder. Senaryo B: yatırımcı 100K TL'lik pay aldı; pay %50 düştü → 50K TL kaybetti. YTM tazmin etmez (piyasa zararı). Klasik tuzak: yatırımcı YTM'yi mevduat sigortası gibi düşünür; gerçek: YTM aracı kurum suistimal sigortası. Önemi: yatırım kararı sorumluluğu yatırımcıda; aracı kurum sadece aracılık + uygunluk testi yapar; piyasa risk yatırımcıya ait.
3. "Tüm sermaye piyasası araçları SPK denetiminde" tam doğru değil
Yanlış (eksik): Tüm finansal araçlar SPK düzenleme alanındadır.
SPK sadece sermaye piyasası araçlarını düzenler; mevduat, kredi, sigorta gibi diğer finansal ürünler farklı düzenleyicilerin alanındadır. Yetki dağılımı: (1) SPK alanı — pay, tahvil, türev araç, yatırım fonu, kira sertifikası, varant, ihraçcı, halka açık şirket, aracı kurum. (2) BDDK alanı — mevduat, kredi, finansal kiralama (leasing), faktoring, finansman şirketleri, varlık yönetim şirketleri (alacak satın alımı), ödeme kuruluşları, e-para. (3) SEDDK alanı — hayat sigortası, hayat dışı sigortalar, BES (bireysel emeklilik birimleri sigorta tarafı). (4) TCMB alanı — döviz kuru, para politikası, faiz oranları, ödeme sistemleri, zorunlu karşılık. (5) MASAK alanı — suç gelirleri aklama, KYC, STR. Yetki kesişmeleri: (a) BES — ürün tarafı SEDDK + yatırım tarafı SPK ortak. (b) Banka aracılık faaliyeti — banka BDDK denetiminde + sermaye piyasası faaliyeti SPK denetiminde. (c) Aracı kurum — SPK + MASAK + KVKK üçlü denetim. Pratik etki: bir Türk yatırımcı portföyünde 4 farklı düzenleyicinin yetki alanında ürünler bulunabilir: pay (SPK), mevduat (BDDK), hayat sigortası (SEDDK), BES (SEDDK + SPK). Her ürünün düzenleyici çerçevesi + tazmin sistemi + denetim mekanizması farklıdır. Klasik tuzak: "finansal düzenleyici = SPK" basitleştirmesi; gerçek: 5 farklı düzenleyici alan + yetki kesişmeleri.
4. "SPK ceza veriyor" yanlış
SPK soruşturma yapar + suçluyu cezalandırır + hapis cezası verir.
SPK doğrudan ceza vermez; idari para cezası uygular ve gerekirse Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusu yapar. Yetki ayrımı: (a) İdari Yaptırım (SPK yetki) — para cezası, faaliyet durdurma, lisans iptali, kayıttan silme; SPKn m.103-105. (b) Cezai Yaptırım (Mahkeme yetki) — hapis cezası, adli para cezası, müsadere; SPK Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusu yapar; ceza mahkemesi karar verir. SPK soruşturma süreci: (1) Şikayet/ihbar/kendiliğinden inceleme; (2) Ön inceleme + bilgi-belge toplama; (3) İdari Para Cezası kararı (m.103) — Kurul oy çokluğu; (4) Suç olduğu kanaati varsa Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusu (m.115). Sermaye piyasası suçları (m.106-116) — bilgi suistimali (m.106), piyasa dolandırıcılığı (m.107), usulsüz halka arz ve izinsiz faaliyet (m.109), güveni kötüye kullanma ve örtülü işlemler (m.110), bilgi ve belge vermeme (m.111), kayıt ve finansal raporlarda usulsüzlük (m.112), sır saklama yükümlülüğü ihlali (m.113). Hapis cezaları suça göre altı aydan yedi yıla kadardır (m.106 ve m.107: üç yıldan beş yıla kadar); m.106'da hapis veya, çoğu suçta hapis ve adli para cezası. İdari para cezası limitleri (2026): minimum 445.243 TL, maksimum 5.565.516 TL/ihlal; ağır ihlallerde haksız kazancın 2 katı kadar ek ceza. Pratik örnek: bir hedge fund manipülasyon iddiasıyla SPK incelemesine alındı. SPK 5M TL idari para cezası + Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusu. Ceza mahkemesi inceledi → 3 yıl hapis + 2M TL adli para cezası. SPK ve mahkeme cezaları ayrıdır + birlikte uygulanabilir. Klasik tuzak: "SPK yargılama yapar" yanılgısı; gerçek: SPK idari süreç, mahkeme cezai süreç.
Şirket X — bir Türk anonim şirket; 2024'te halka arz yaptı, BIST'te işlem görüyor. 2026 Mart ayında şu durumlar yaşandı: (1) Şirket genel müdürü gizli birleşme görüşmelerini öğrendi, kişisel hesabından Şirket X paylarını aldı. (2) Şirket'in 3 yıl önce yatırım fonu PYŞ-A'nın kurucusu olduğu öğrenildi; PYŞ-A müşterilerine Şirket X paylarını alış için yönlendirme yapmıştı. (3) Aracı kurum AK-B'nin Şirket X paylarında olağandışı volatilite yaratan işlemler yaptığı tespit edildi. (4) Şirket X'in bağımsız denetim şirketi BDŞ-C, finansal raporlarda gerçek dışı varlık değerlemesi yaptığı şüphesi uyandı. (5) Şirket X'in genel müdürü 5M USD ödemeyle yurt dışına para çıkardı; MASAK STR raporu geldi. Bu 5 olayda hangi düzenleyiciler/yaptırımlar devreye girer? Hangi SPKn maddelerine atıfta bulunulur? Yatırımcılar nasıl korunur?
Cevabı göster
Şirket X — Çoklu Düzenleyici Soruşturma Vakası
1. OLAY 1 — GENEL MÜDÜRÜN BİLGİ SUİSTİMALİ (INSIDER TRADING)
Hukuki nitelik: SPKn m.106 — Bilgi Suistimali (insider trading).
Suç unsurları: (a) Şirket içinden bilgi sahibi (genel müdür); (b) Henüz kamuya açıklanmamış birleşme bilgisi (içerden bilgi); (c) Şirket payı alımı (kazanç sağlama).
Yaptırımlar:
• SPK: Soruşturma + idari para cezası (haksız kazancın 2 katı kadar; yaklaşık 5-50M TL).
• Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusu (SPKn m.115).
• Ceza mahkemesi: 3-5 yıl hapis veya adli para cezası (m.106; adli para menfaatin iki katından az olamaz).
• Yönetimden men: SPK halka açık şirket yönetiminde görev alma yasağı (5-10 yıl).
2. OLAY 2 — ÖRTÜLÜ KAZANÇ AKTARIMI (PYŞ-A YÖNLENDİRMESİ)
Hukuki nitelik: SPKn m.110/1-b, c — örtülü işlemlerle halka açık ortaklığın kârını veya malvarlığını azaltma (güveni kötüye kullanmanın nitelikli hâli; hapis cezası üç yıldan az olamaz).
Suç unsurları: (a) İlişkili taraf (Şirket X PYŞ-A'nın kurucusu); (b) Müşteri haklarının ihlali (PYŞ müşterileri Şirket X paylarına haksız yönlendirildi); (c) Çıkar çatışması (PYŞ Şirket X için müşteri talebi yarattı).
Yaptırımlar:
• SPK: PYŞ-A faaliyet izni iptali + idari para cezası.
• Yatırımcılara tazmin: PYŞ-A müşterileri zarar gördüklerini ispatlarsa bireysel dava açabilir (Türk Borçlar Kanunu).
• Şirket X yönetimi: kurumsal yönetim ihlali; bağımsız üye onayı eksikse yönetim kurulu kararı geçersiz.
3. OLAY 3 — PİYASA DOLANDIRıCILIĞI (MANİPÜLASYON)
Hukuki nitelik: SPKn m.107 — Piyasa Dolandırıcılığı (manipülasyon).
Suç unsurları: (a) Yapay fiyat hareketi yaratma; (b) Olağandışı işlem hacmi; (c) Yatırımcılar yanıltma.
Yaptırımlar:
• SPK: AK-B aracı kuruma idari para cezası (5-50M TL) + sorumlu kişilere bireysel ceza.
• Borsa İstanbul: işlem askıya alma + üyelikten ihraç.
• Cumhuriyet Savcılığı: m.115 suç duyurusu.
• Ceza mahkemesi: 3-5 yıl hapis + adli para cezası.
4. OLAY 4 — BAĞIMSIZ DENETİM HİLESİ
Hukuki nitelik: SPKn m.112/2-ç — yanlış veya yanıltıcı bağımsız denetim raporu (TCK hükümlerine göre; özel belgede sahtecilik) + X-22.1 Tebliği ihlali.
Yaptırımlar:
• SPK: BDŞ-C bağımsız denetim yetkisi iptali (en az 5 yıl).
• KGK (Kamu Gözetimi Kurumu): TFRS uygulaması ihlali soruşturması.
• Şirket X: finansal raporların yeniden düzenlenmesi + KAP düzeltme açıklaması.
• Yatırımcılara hak: hatalı raporlara dayanarak yatırım yapanlar bireysel dava (Türk Borçlar Kanunu m.49).
5. OLAY 5 — SUÇ GELİRLERİ AKLAMA + STR
Hukuki nitelik: 5549 sayılı SGAÖK + Türk Ceza Kanunu m.282 (suç gelirlerini aklama).
Yaptırımlar:
• MASAK: STR raporu sonucu mali analiz + yetkili kuruma yönlendirme.
• Cumhuriyet Savcılığı: TCK m.282 kapsamında soruşturma.
• Yargıtay: 5-12 yıl hapis + müsadere (suç geliri varlıkları).
• SPK: Şirket X yönetiminden men + halka açık şirket statüsü iptali değerlendirmesi.
6. ENTEGRE DÜZENLEYİCİ KOORDİNASYON
| Olay | Birincil Düzenleyici | İkincil Düzenleyici | Ceza Mahkemesi |
|---|---|---|---|
| 1. Insider Trading | SPK | — | ✅ (m.106) |
| 2. Örtülü Kazanç | SPK | KAP, Borsa İstanbul | ✅ (m.110) |
| 3. Manipülasyon | SPK | Borsa İstanbul | ✅ (m.107) |
| 4. Sahte Denetim | SPK + KGK | KAP | ✅ (m.112) |
| 5. Aklama + STR | MASAK | SPK + Mahkeme | ✅ (TCK m.282) |
7. YATIRIMCILAR İÇİN KORUMA YOLLARI
• (a) SPK Yatırımcı Şikayet — spk.gov.tr online şikayet.
• (b) Bireysel dava — Türk Borçlar Kanunu m.49 (sebepsiz zenginleşme + tazminat).
• (c) Toplu dava — yatırımcı dernekleri koordinasyonu.
• (d) YTM tazmin — eğer aracı kurum AK-B müşteri varlıkları açığa çıkmışsa (m.82-85).
• (e) KAP düzeltme açıklaması — şirket finansal raporları yeniden düzenlenir; yatırımcılar bilgilendirilir.
SPL/SPK SINAV İPUCU
Bu vakada 12 kritik kavram:
• SPKn 6362 Altıncı Kısım, İkinci Bölüm — Sermaye Piyasası Suçları (m.106-116)
• Bilgi Suistimali (m.106) — insider trading
• Piyasa Dolandırıcılığı (m.107) — manipülasyon
• Örtülü Kazanç Aktarımı (m.110) — ilişkili taraf
• Sahte Belge Düzenleme (m.112)
• İdari Para Cezası vs Cezai Yaptırım ayrımı
• SPK ile Cumhuriyet Savcılığı koordinasyonu (m.115)
• 5549 sayılı SGAÖK + STR mekanizması (MASAK)
• X-22.1 Bağımsız Denetim Tebliği uyumu
• KAP Özel Durum Açıklaması yükümlülüğü
• YTM tazmin kapsamı (aracı kurum suistimali)
• Yatırımcı bireysel dava hakkı (TBK m.49)
SPL Geniş Kapsamlı Mevzuat sınavının %20-25'i sermaye piyasası suçları + düzenleyici çerçevedir.
Kendini dene
Mini Quiz
Özet — Akılda Kalanlar
- SPKn 6362: 30 Aralık 2012'de yayımlanan, Türk sermaye piyasasının çerçeve anayasası; 1981 tarihli 2499 sayılı Kanunu ikame etti.
- Kanun yapısı: 151 madde, 8 kısım, 17 bölüm; çerçeve kanun, ayrıntılar SPK tebliğleriyle düzenlenir.
- Sermaye piyasasının 4 ana fonksiyonu: kaynak temini, fiyat keşfi, likidite sağlama, risk transferi.
- Birincil vs İkincil piyasa: birincil = ilk ihraç (halka arz, tahsisli); ikincil = Borsa İstanbul'da tekrar alım-satım.
- Para piyasası vs Sermaye piyasası: para piyasası 1 yıldan kısa vadeli (mevduat, hazine bonosu); sermaye piyasası 1 yıldan uzun (pay, tahvil).
- SPA — 3 ana sınıf: menkul kıymet (pay, tahvil), türev araç (forward, futures, swap, opsiyon), yatırım sözleşmesi.
- SPA tanımı (SPKn m.3): standartlaşmış, devredilebilir, çoklu sayıda ihraç edilen finansal araçlar.
- 5 ana taraf: ihraçcı, yatırımcı, aracı kurum, takas/saklama (Takasbank, MKK), denetim (bağımsız denetim, KDK).
- Yatırımcı sınıflandırması: profesyonel (1M TL+ likit varlık veya 250K+ portföy + 10Y deneyim), genel (tüm korumalardan yararlanan), nitelikli (tahsisli satışlara katılım yetkisi).
- 5 düzenleyici kurum: SPK (sermaye piyasası), BDDK (bankacılık), TCMB (para politikası), MASAK (suç gelirleri), KAP (kamuyu aydınlatma).
- SPK hukuki niteliği: kamu tüzel kişiliği + idari ve mali özerklik; 7 üyeli Kurul; 6 yıl görev süresi.
- SPK görev alanları (m.128): düzenleme, izin, denetim, idari yaptırım, yatırımcı koruma.
- SPK ceza vermez: idari para cezası verir (445K-5,57M TL); cezai yaptırım için Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusu yapar.
- Yatırımcı koruma 4 sütun: izahname (m.4-10), uygunluk testi (III-39.1), YTM tazmin (m.82-85), bireysel + toplu dava.
- YTM tazmin: aracı kurum suistimali kapsamında; azami 2.065.145 TL kişi-aracı kurum başına; piyasa zararları kapsam DIŞI.
- SPK ile Borsa İstanbul ayrımı: SPK düzenleyici (kamu tüzel kişiliği); Borsa İstanbul işlem platformu (özel hukuk A.Ş.).
- KAP: SPK + Borsa İstanbul ortak elektronik platform; halka açık şirket Özel Durum Açıklaması yayım yeri (kap.org.tr).
- Sermaye piyasası suçları (SPKn m.106-116): bilgi suistimali (m.106), piyasa dolandırıcılığı/manipülasyon (m.107), örtülü kazanç aktarımı (m.110), sahte belge (m.112).
- Tebliğ kategorisi numaralandırması: Romen rakamı seri + tebliğin dayandığı 6362 sayılı Kanun maddesi + o maddeye dayanan tebliğin sıra numarası (örn. III-39.1, II-5.1, X-22.1).
- Önemli tebliğler: II-5.1 (İzahname), III-37.1 + III-39.1 (Aracı Kurum), III-58.1 (VDMK), III-61.1 (Sukuk), VII-128.3 (Varant), X-22.1 (Bağımsız Denetim).
- IOSCO: 130+ ülke düzenleyici küresel platform; SPK 1986 kurucu üye; 38 prensip uyumu.
- IFRS / TFRS: KGK uyumlaştırması; halka açık şirketler 2005'ten zorunlu.
- AB MIFID II: SPK III-39.1 + III-37.1 ile kısmen uyumlu (best execution, suitability).
- EMIR + Dodd-Frank: Takasbank Cleared OTC (2018+) bu uyum kapsamında.
- FATF + MASAK 5549: KYC + STR + suç gelirleri aklama mevzuatı.
- SPK MoU'lar: ESMA, SEC, FSA, JFSA dahil 50+ ülke ile bilateral işbirliği.
- Yetki kesişmeleri: aracı kurum SPK + MASAK + KVKK; banka aracılık BDDK + SPK; BES SEDDK + SPK.
- Halka açık şirket: 1.000+ ortağı olan veya halka arz yapmış anonim şirket; KAP yükümlülüğü.
- Klasik tuzaklar: "SPK = Borsa İstanbul" yanlış (ayrı kuruluşlar); "YTM tüm zararları karşılar" yanlış (sadece aracı kurum suistimali); "finansal araç = SPK" yanlış (5 farklı düzenleyici); "SPK ceza verir" yanlış (idari yaptırım vs cezai yaptırım ayrı).
- SPL ağırlığı: Geniş Kapsamlı Mevzuat sınavında SPKn 6362 ve düzenleyici çerçeve %15-20; modül 5 SPL lisansının ortak müfredatı (Düzey 2, 3, Türev, Kurumsal Yön., Kredi Der.).
Dayanak ve kaynaklar
- Açık Kaynak Mevzuat ve Referanslar
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu — 30.12.2012 tarih ve 28513 sayılı Resmî Gazete; tam metin. mevzuat.gov.tr.
- SPK Resmî Web Sitesi — Kurul kararları, tebliğler, idari para cezası ilanları, mevzuat takip. spk.gov.tr.
- SPK Mevzuat Veritabanı — yürürlükteki tüm SPK tebliğleri kategorilere göre. mevzuat.spk.gov.tr.
- SPK i-SPK Uygulama Esaslarına İlişkin Rehber — yatırım hizmetleri ve faaliyetleri esasları. spk.gov.tr.
- SPL Geniş Kapsamlı Mevzuat ve Meslek Kuralları Müfredatı — sınav konuları + alt başlıklar. spl.com.tr/sinav-konulari-ve-alt-konu-basliklari.
- SPL Düzey 2 + Düzey 3 + Türev Araçlar + Kurumsal Yönetim + Kredi Derecelendirme Müfredatları — modül 5 lisansta ortak. spl.com.tr.
- 5411 sayılı Bankacılık Kanunu — BDDK yetki dayanağı. mevzuat.gov.tr.
- 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu — TCMB yetki çerçevesi. mevzuat.gov.tr.
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Kanunu — MASAK yetki dayanağı. mevzuat.gov.tr.
- BDDK Resmî Web Sitesi — Bankacılık düzenlemeleri ve denetim. bddk.org.tr.
- TCMB Resmî Web Sitesi — Para politikası, döviz kurları, ödeme sistemleri. tcmb.gov.tr.
- MASAK Resmî Web Sitesi — STR rehberi, KYC standartları, FATF uyum. masak.hmb.gov.tr.
- KAP — Kamuyu Aydınlatma Platformu — halka açık şirket özel durum açıklamaları arşivi (2009'dan itibaren). kap.org.tr.
- Borsa İstanbul Resmî Web Sitesi — pay, tahvil, türev piyasası kuralları + üyelik. borsaistanbul.com.
- MKK — Merkezi Kayıt Kuruluşu — pay/tahvil kayıt + KAP işletici. mkk.com.tr.
- Takasbank Resmî Web Sitesi — VİOP CCP + Cleared OTC + takas hizmetleri. takasbank.com.tr.
- TSPB — Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği — aracı kurum öz düzenleyici kuruluş; etik kurallar. tspb.org.tr.
- Resmî Gazete — kanun + tebliğ + Cumhurbaşkanlığı kararnamesi resmî yayın. resmigazete.gov.tr.
- Hazine ve Maliye Bakanlığı — ekonomik istatistikler + kamu maliyesi. hmb.gov.tr.
- IOSCO Resmî Web Sitesi — uluslararası sermaye piyasaları düzenleyici prensipleri (kamu erişimine açık). iosco.org.
- CC0 / Kamu Malı / Resmî
- Tüm referanslar kamu erişimine açık, telifsiz ve resmî kaynaklardır. SPKn 6362 ve diğer kanunlar Türkiye Cumhuriyeti Resmî Gazete ile kamu malı; SPK + BDDK + TCMB + MASAK tebliğ ve düzenlemeleri kamu erişimine açıktır. Ders içeriği bu kaynaklardan paraphrase edilerek hazırlanmış olup hiçbir telifli eğitim materyali kullanılmamıştır.