Açık rıza (KVKK) nedir?

Açık rıza, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nda (KVKK) 'belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza' olarak tanımlanır. Kanun'a göre kişisel veriler kural olarak ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez; ancak Kanun'un 5. maddesi, kanunlarda açıkça öngörülmesi, sözleşmenin kurulması veya ifası için gerekli olması, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesi ve meşru menfaat gibi açık rıza aranmayan hâlleri de sayar. Bu nedenle açık rıza, veri işlemenin tek değil, şartlardan biridir.

Bankacılıkta kişisel verilerin önemli bir bölümü, mevzuattan doğan yükümlülükler (kimlik tespiti, kayıt saklama gibi) ve sözleşmenin ifası kapsamında açık rıza aranmaksızın işlenir; pazarlama amaçlı iletişim ve bazı veri paylaşımları ise açık rızaya bağlıdır. Açık rıza bir hizmetin önkoşulu hâline getirilmemeli, genel ve belirsiz ifadelerle alınmamalıdır. Bankacılığa özgü bir kural olarak, 5411 sayılı Kanun'un 73. maddesi müşteri sırrı niteliğindeki verilerin üçüncü kişilere aktarılması için açık rızanın yanında müşterinin talebi veya talimatını da arar. Yurt dışına veri aktarımı Kanun'un 9. maddesinde, 2024 değişiklikleriyle yenilenmiş şartlara bağlıdır. Kişiler verileri hakkında bilgi talep etme, düzeltme ve silme gibi haklarını veri sorumlusuna başvurarak kullanabilir.