Emisyon ticaret sistemi (ETS) nedir?

Emisyon ticaret sistemi (ETS), belirli sektörlerdeki tesislerin toplam sera gazı emisyonuna bir üst sınır konulan ve bu sınır kadar emisyon tahsisatının tesislere dağıtıldığı ya da satıldığı, tesislerin de ihtiyaç fazlası tahsisatları birbirleriyle alıp satabildiği bir piyasa mekanizmasıdır. 'Sınırla ve ticaret yap' (cap and trade) olarak da bilinir. Emisyonunu azaltan tesis fazla tahsisatını satarak gelir elde eder, emisyonu yüksek olan tesis ise eksik tahsisatını satın almak zorunda kalır; böylece karbonun bir fiyatı oluşur.

Türkiye'de ETS, 9 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7552 sayılı İklim Kanunu ile kurulmuştur. Kanun; ETS'nin kapsamı, tahsisatların ücretsiz ya da açık artırma yoluyla dağıtılması, izleme-raporlama-doğrulama yükümlülükleri ve Karbon Piyasası Kurulu gibi kurumsal yapıyı düzenler ve sistemin önce bir pilot dönemle başlamasını öngörür. Kanun ayrıca tahsisatların teminata konu edilemeyeceğini hükme bağlamıştır. Finansal sektör açısından ETS iki yönden önemlidir: karbon yoğun müşterilerin maliyet ve kredi riski değişir, ayrıca tahsisatların işlem göreceği piyasa yeni bir finansal piyasa altyapısı ve ürün alanı yaratır. ETS, Avrupa Birliği'nin sınırda karbon düzenleme mekanizmasıyla etkileşimi nedeniyle ihracatçılar için de önemlidir.