SKDM (Sınırda karbon düzenleme mekanizması) nedir?

Sınırda karbon düzenleme mekanizması (SKDM), uluslararası kısaltmasıyla CBAM, ithal edilen ürünlerin üretimi sırasında ortaya çıkan karbon emisyonuna karşılık, ithalatçının karbon fiyatı ödemesini öngören mekanizmadır. Amaç, kendi üreticilerine karbon fiyatı uygulayan bir ekonomide, karbon fiyatlaması olmayan ya da düşük olan ülkelerden yapılan ithalatın rekabet avantajı elde etmesini ve üretimin bu ülkelere kaymasını (karbon kaçağı) önlemektir. Avrupa Birliği'nin SKDM'si demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gibi sektörlerle başlamış, önce raporlama yükümlülüğü getiren bir geçiş dönemiyle uygulanmıştır.

Avrupa Birliği Türkiye'nin en büyük ihracat pazarlarından biri olduğu için SKDM, Türk ihracatçıları ve onları finanse eden bankalar açısından doğrudan önem taşır: ürünün gömülü emisyonu ne kadar yüksekse ithalatçının ödeyeceği bedel o kadar artar ve ihracatçının rekabet gücü azalır. Üretim yapılan ülkede ödenmiş karbon fiyatı belirli koşullarla bu bedelden düşülebildiği için, Türkiye'de 7552 sayılı İklim Kanunu ile kurulan emisyon ticaret sistemi SKDM ile birlikte değerlendirilir; Kanun SKDM'yi tanımlar ve buna ilişkin düzenleme yapma yetkisi verir. Bankalar, SKDM kapsamındaki sektörlerdeki müşterilerinin emisyon verilerini ve dönüşüm yatırımlarını kredi değerlendirmesinde dikkate almaya başlamıştır.