Zorunlu karşılık nedir?

Zorunlu karşılık, bankaların ve finansal kuruluşların mevduat, katılım fonu ve Merkez Bankası'nın belirlediği diğer yükümlülüklerinin belirli bir oranını Merkez Bankası nezdinde tutmak zorunda olmasıdır. 1211 sayılı Kanun, zorunlu karşılığa tabi kalemleri, oranları, tesis sürelerini ve gerektiğinde ödenecek faizi belirleme yetkisini Merkez Bankası'na verir. Oranlar, vadeye ve para birimine (Türk lirası ya da yabancı para) göre farklılaştırılabilir.

Zorunlu karşılığın iki temel işlevi vardır. Birincisi likidite ve para politikası işlevidir: oranın artırılması bankaların kullanabileceği fonu azaltır, kredi genişlemesini yavaşlatır; azaltılması ise piyasaya likidite sağlar. İkincisi makroihtiyati işlevdir: kısa vadeli ya da yabancı para kaynaklara daha yüksek oran uygulanarak bankaların fon yapısı uzun vadeye ve Türk lirasına yönlendirilebilir. Türkiye'de zorunlu karşılık, son yıllarda kredi büyümesi ve mevduatın Türk lirasına dönüşümü gibi hedeflerle sık değiştirilen bir araç olmuştur. Güncel oranlar Merkez Bankası'nın zorunlu karşılık tebliği ve duyurularından kontrol edilmelidir.