BASH Sözlük · Kategori
Piyasa ve yatırım terimleri
Merkez bankası işlemlerinden borsaya, tahvilden türev ürünlere kadar para ve sermaye piyasalarının temel terimleri. Yatırım tavsiyesi içermez; kavramların işleyişini anlatır.
- Bankacılık ve ödemeler
- Krediler ve teminatlar
- Para ve sermaye piyasaları
- Muhasebe ve finansal analiz
- Mevzuat, vergi ve uyum
- Fintech ve dijital finans
- Sürdürülebilir finans
- Kariyer ve sınavlar
A
B
C
D
- Devlet tahviliGovernment bond · Para ve sermaye piyasalarıDevlet tahvili, vadesi bir yıl (364 gün) ve daha uzun olan devlet iç borçlanma senedidir; sabit, değişken ya da TÜFE'ye endeksli kupon ödeyebilir.
- DİBSGovernment domestic debt securities · Para ve sermaye piyasalarıDİBS (devlet iç borçlanma senedi), Hazine'nin yurt içinde ihraç ettiği hazine bonosu ve devlet tahvillerinin ortak adıdır; repo ve fonlarda temel araçtır.
E
- EnflasyonInflation · Para ve sermaye piyasalarıEnflasyon, mal ve hizmet fiyatlarının genel düzeyindeki sürekli artıştır; Türkiye'de TÜİK'in yayımladığı tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile ölçülür.
- EurobondEurobond · Para ve sermaye piyasalarıEurobond, ihraççının kendi para birimi dışındaki bir parayla uluslararası piyasada sattığı tahvildir; Hazine ve şirketler döviz borçlanmasında kullanır.
F
- Faiz koridoruInterest rate corridor · Para ve sermaye piyasalarıFaiz koridoru, Merkez Bankası'nın gecelik borç alma (alt sınır) ve borç verme (üst sınır) faizleri arasındaki banttır; piyasa faizlerine çerçeve çizer.
- FAVÖK (EBITDA)EBITDA · Para ve sermaye piyasalarıFAVÖK (EBITDA), faiz, vergi ve amortisman öncesi kârdır; şirketin esas faaliyetlerinden ürettiği nakit benzeri kârı ölçer ve FD/FAVÖK çarpanında kullanılır.
- F/K oranıPrice-to-earnings ratio (P/E) · Para ve sermaye piyasalarıF/K (fiyat/kazanç) oranı, pay fiyatının pay başına net kâra bölünmesiyle bulunan çarpandır; yatırımcının bir liralık kâr için kaç lira ödediğini gösterir.
- Forward sözleşmesiForward contract · Para ve sermaye piyasalarıForward, iki tarafın bir varlığı ileri tarihte bugünden belirlenen fiyattan alıp satmak için tezgâh üstünde yaptığı, kendilerine özgü türev sözleşmedir.
G
H
- Halka arzInitial public offering (IPO) · Para ve sermaye piyasalarıHalka arz, bir şirketin paylarını SPK onaylı izahnameyle ilk kez yatırımcılara satıp Borsa İstanbul'da işlem görmeye başlamasıdır.
- Hazine bonosuTreasury bill · Para ve sermaye piyasalarıHazine bonosu, vadesi bir yıldan kısa (364 güne kadar) devlet iç borçlanma senedidir; genellikle iskontolu ihraç edilir ve vade sonunda nominal değer ödenir.
K
- KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu)Public Disclosure Platform (KAP) · Para ve sermaye piyasalarıKAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu), halka açık şirketlerin finansal tablo ve özel durum açıklamalarını yatırımcılara eş zamanlı duyurduğu platformdur.
- Kira sertifikası (sukuk)Lease certificate (sukuk) · Para ve sermaye piyasalarıKira sertifikası (sukuk), bir varlıktan ya da işten doğan gelirin yatırımcılara paylaştırıldığı, faizsiz finans ilkelerine uygun sermaye piyasası aracıdır.
M
O
P
- Para piyasası fonuMoney market fund · Para ve sermaye piyasalarıPara piyasası fonu, portföyünü kısa vadeli ve likit para piyasası araçlarında tutan, düşük riskli ve günlük getiri sağlayan yatırım fonudur.
- Pay (hisse senedi)Share (stock) · Para ve sermaye piyasalarıPay (hisse senedi), anonim şirket sermayesindeki ortaklık payını temsil eder; sahibine kâr payı, oy ve yeni pay alma (rüçhan) gibi haklar verir.
- PD/DD oranıPrice-to-book ratio (P/B) · Para ve sermaye piyasalarıPD/DD (piyasa değeri/defter değeri) oranı, şirketin borsa değerini özkaynağına oranlayan çarpandır; özellikle bankaların değerlemesinde kullanılır.
- Politika faiziPolicy rate · Para ve sermaye piyasalarıPolitika faizi, Merkez Bankası'nın para politikası duruşunu gösteren ana faizdir; Türkiye'de bir hafta vadeli repo ihale faizidir ve PPK'da belirlenir.
R
- ReeskontRediscount · Para ve sermaye piyasalarıReeskont, Merkez Bankası'nın bankaların elindeki senetleri vadeden önce iskonto ederek kredi sağlamasıdır; reeskont oranı kanuni faize temel olur.
- RepoRepurchase agreement (repo) · Para ve sermaye piyasalarıRepo, bir menkul kıymetin belirli bir tarihte belirli bir fiyattan geri alınması vaadiyle satılmasıdır; özünde teminatlı kısa vadeli borçlanmadır.
S
T
- TakasbankTakasbank (Istanbul Settlement and Custody Bank) · Para ve sermaye piyasalarıTakasbank, Borsa İstanbul işlemlerinin takasını yapan ve merkezi karşı taraf olarak alıcı ile satıcı arasına girerek karşı taraf riskini üstlenen kuruluştur.
- Temettü (kâr payı)Dividend · Para ve sermaye piyasalarıTemettü (kâr payı), şirketin dönem kârından genel kurul kararıyla pay sahiplerine dağıttığı paydır; nakit ya da bedelsiz pay olarak ödenebilir.
- Ters repoReverse repo · Para ve sermaye piyasalarıTers repo, bir menkul kıymetin belirli bir tarihte geri satılması vaadiyle satın alınmasıdır; nakdi olan taraf için teminatlı kısa vadeli borç vermedir.
- TLREFTurkish Lira Overnight Reference Rate (TLREF) · Para ve sermaye piyasalarıTLREF (Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı), Borsa İstanbul'daki teminatlı gecelik repo işlemlerinden hesaplanan gösterge faiz oranıdır.
V
- Vadeli işlem sözleşmesi (futures)Futures contract · Para ve sermaye piyasalarıVadeli işlem sözleşmesi (futures), bir varlığın ileri tarihte bugünden belirlenen fiyattan alınıp satılmasını öngören, borsada işlem gören sözleşmedir.
- VİOPFutures and Options Market (VIOP) · Para ve sermaye piyasalarıVİOP (Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası), Borsa İstanbul'da pay, endeks, döviz ve emtiaya dayalı vadeli işlem ve opsiyonların işlem gördüğü piyasadır.
Y
Z
Bu sözlük bilgi amaçlıdır; yatırım, hukuk ya da vergi danışmanlığı yerine geçmez.