Özkaynak kârlılığı (ROE) nedir?

Özkaynak kârlılığı (ROE, return on equity), bir işletmenin net dönem kârının ortalama özkaynaklarına bölünmesiyle bulunan kârlılık oranıdır. Ortakların işletmeye koyduğu ve işletmede bıraktığı sermayenin ne kadar verimli kullanıldığını gösterir. Aktif kârlılığı (ROA, return on assets) ise net kârın ortalama toplam varlıklara oranıdır ve işletmenin tüm kaynaklarını ne kadar etkin kullandığını ölçer. İki oran arasındaki ilişki kaldıraçla kurulur: ROE = ROA × (toplam varlık / özkaynak).

DuPont analizi, ROE'yi net kâr marjı, aktif devir hızı ve finansal kaldıraç bileşenlerine ayırarak kârlılığın kaynağını gösterir: yüksek ROE yüksek marjdan, varlıkların hızlı çevrilmesinden ya da yüksek borçluluktan gelebilir; sonuncusu riskin de yüksek olduğu anlamına gelir. Bankalar doğası gereği yüksek kaldıraçla çalıştığından ROA'ları düşük, ROE'leri görece yüksektir; bankacılık sektörünün ROE ve ROA değerleri BDDK bültenlerinde yayımlanır. Yüksek enflasyon dönemlerinde nominal ROE yanıltıcı olabileceği için reel ROE ya da enflasyon düzeltmeli tablolar dikkate alınmalıdır. Özkaynak maliyetinin üzerinde ROE üretmek, değer yaratmanın temel koşuludur.