Şüpheli işlem bildirimi nedir?
İngilizce: Suspicious transaction report (STR)
Diğer adları: ŞİB, STR
Şüpheli işlem bildirimi, 5549 sayılı Kanun'un 4. maddesinde düzenlenen ve yükümlüler nezdinde ya da yükümlüler aracılığıyla yapılan veya yapılmaya teşebbüs edilen işleme konu malvarlığının yasa dışı yollardan elde edildiğine ya da yasa dışı amaçlarla kullanıldığına, terör eylemlerinde veya terör örgütleri tarafından kullanıldığına dair herhangi bir bilgi, şüphe veya şüpheyi gerektiren bir hususun bulunması hâlinde, bu işlemin MASAK'a bildirilmesi yükümlülüğüdür. Bildirim için suçun kesin olarak bilinmesi gerekmez; makul bir şüphe yeterlidir.
Bildirim yükümlülüğünün önemli bir tamamlayıcısı gizliliktir: yükümlüler ve çalışanları, şüpheli işlem bildiriminde bulunulduğunu işlemin taraflarına ya da üçüncü kişilere açıklayamaz. Kanun, bildirimde bulunanların hukuki ve cezai sorumluluğunu da kaldırır. Bildirim süreleri ve usulleri yönetmelikle belirlenmiştir; bankalarda bildirimler genellikle uyum görevlisi tarafından değerlendirilip elektronik sistem üzerinden yapılır. Şüpheyi doğuran unsurlar, MASAK'ın yayımladığı sektörel rehberlerde tipolojiler hâlinde örneklendirilir: müşterinin profiliyle uyumsuz işlemler, eşik tutarın altında bölünmüş işlemler, ekonomik amacı anlaşılamayan karmaşık transferler gibi. Yükümlülüğe aykırılık hem idari para cezası hem de hapis cezası gerektirebilir.
Örnek
Aylık geliri belli olan bir müşterinin hesabına kısa sürede çok sayıda farklı kişiden para gelip hemen başka hesaplara aktarılıyorsa, banka çalışanı durumu uyum birimine iletir; uyum görevlisi işlemi MASAK'a bildirir ve müşteriye bilgi vermez.
İlgili mevzuat
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun, md. 4 (RG 18.10.2006, 26323)