SPA1 Modül Değerlendirme
SPA1 Modül Değerlendirme
SPL LisanslamaBölüm 6 · SPA1 — Sermaye Piyasası Araçları IDers 6.7
SPA1 Modül Değerlendirme
SPA1.7 · Modül Değerlendirme · 20 Soru · Sınav Tarzı
Sermaye Piyasası Araçları 1 modülünün 20 soruluk kapsamlı değerlendirmesi. Pay senedinden DİBS'e, türev araçlardan yatırım fonlarına — modülde işlenen tüm konulardan dengeli dağılım. Her sorunun arkasında çözüm açıklaması ve hangi derse gönderme yapıldığı belirtilmiştir.
Değerlendirme sınavı
Sınav kapsamı
Bu içerik şu sınavların ortak müfredatıdır: Düzey 1 · Düzey 2 · Düzey 3 · Türev Araçlar
Bu dersin kapsamına girmeyen sınavlar: Kurumsal Yön. · Kredi Der. · Konut Değ. · Gayrimenkul Değ. · BS Denetim
Sınav Bilgileri
Toplam soru sayısı: 20
Format: 4 şıklı çoktan seçmeli, anlık geri bildirimli
Konu dağılımı:
- SPA1.1 — Giriş & Mevzuat: 3 soru (mevzuat, üçgen, piyasa türleri)
- SPA1.2 — Paylar (VII-128.1): 4 soru (1 yıl satış kısıtı, %20 fiyat istikrarı, mali/idari haklar, PBMK)
- SPA1.3 — Borçlanma Araçları (VII-128.8): 3 soru (BASK %10, sermaye benzeri, faiz-fiyat ters orantı)
- SPA1.4 — Yatırım Fonu (III-52.1): 3 soru (%75 hisse fonu, fon ayrılığı, T+1)
- SPA1.5 — Türev Araçlar: 3 soru (forward vs futures, long/short, opsiyon)
- SPA1.6 — DİBS: 4 soru (HB vs DT, getiri eğrisi, repo, iskonto formülü)
Zorluk dağılımı: 7 kolay · 9 orta · 4 zor
Başarı seviyeleri: 18-20 → Mükemmel · 15-17 → Çok İyi · 12-14 → İyi · 9-11 → Geçer · 0-8 → Yetersiz
Sınavın bölümleri
- SPA1.1 · GİRİŞ & MEVZUAT — 3 Soru (Soru 1–3)
- SPA1.2 · PAYLAR (VII-128.1) — 4 Soru (Soru 4–7)
- SPA1.3 · BORÇLANMA ARAÇLARI (VII-128.8) — 3 Soru (Soru 8–10)
- SPA1.4 · YATIRIM FONLARI (III-52.1) — 3 Soru (Soru 11–13)
- SPA1.5 · TÜREV ARAÇLAR — 3 Soru (Soru 14–16)
- SPA1.6 · KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DİBS) — 4 Soru (Soru 17–20)
İlerleme
0 doğru · 0 / 20 yanıtlandı
SPA1 Modül Değerlendirme
KOLAY
01Türk sermaye piyasasının ana kanunu hangisidir?
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu 30 Aralık 2012'de yürürlüğe girdi; eski 2499'un yerini aldı. 137 madde — Türk sermaye piyasasının ana çerçevesi. 2499 1981 tarihli eski kanun, yürürlükten kalktı; 5411 bankacılığı düzenler; 6102 ticaret hukukunun genel kanunudur. Doğru: A. SPA1.1
KOLAY
02Bir şirketin halka arz işlemi hangi piyasada gerçekleşir ve para kime gider?
Halka arz birincil piyasa işlemidir; para ihraçcıya gider. İhraçcı (şirket) ilk kez yatırımcıya pay satar, sermaye toplar. İkincil piyasa (Borsa İstanbul) sonradan açılır; orada yatırımcılar birbirlerine satar — şirkete para gitmez. SPA1.1
ORTA
03Türkiye'de sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesinden ve hak sahibi bazlı kayıt tutulmasından sorumlu kuruluş hangisidir?
MKK (Merkezi Kayıt Kuruluşu) 2001'de kuruldu; 2005'ten itibaren tüm sermaye piyasası araçları kaydileştirilmiştir. E-Devlet üzerinden yatırımcı portföyünü her an görebilir. Takasbank: takas-saklama-MKT (kayıt değil). Borsa İstanbul: alım-satım yeri. SPK: düzenleyici otorite. Doğru: B. SPA1.1 · II-13.1
KOLAY
04Bir pay senedinin nominal değeri en az ne kadar olabilir?
1 Kuruş (SPK Pay Tebliği VII-128.1). Bunun altında ihraç edilemez. İhraç fiyatı (halka arz) nominalin üzerinde olabilir; aradaki fark emisyon primi. SPA1.2 · VII-128.1
ORTA
05Halka arz sonrası %10 ve üzeri pay sahipleri, paylarını borsada işlem görmeye başlamasından itibaren kaç süreyle halka arz fiyatının altında borsada satamaz?
1 yıl (VII-128.1). %10+ pay sahipleri ve yönetim kontrolünü bulunduran ortaklar 1 yıl süreyle halka arz fiyatının altında borsada satış yapamaz. Tuzak: 6 ay eski mevzuat; güncel kural 1 yıl. Doğru: A. SPA1.2 · VII-128.1
ZOR
06Halka arz sonrası fiyat istikrar işleminde, halka arz gelirinin yüzde kaçını aşmamak koşuluyla fon kullanılabilir?
%20 (VII-128.1). Aracı kurum halka arz gelirinin %20'sini aşmamak şartıyla fiyat istikrarı işlemi için kullanabilir. KAP'ta günlük açıklama zorunlu. Sınır aşılırsa manipülasyon (6362 m.107). Doğru: D. SPA1.2 · VII-128.1
ORTA
07Aşağıdaki haklardan hangisi pay sahibinin idari haklarındandır?
YK'da temsil — idari hak. Mali haklar: kar payı, tasfiye payı, rüçhan hakkı (para/değer). İdari haklar: oy hakkı, bilgi alma, YK temsil, dava açma (yönetim/denetim). Doğru: D. SPA1.2 · TTK m.434/m.461/m.507/m.541
ORTA
08Piyasa faizi kupon oranından yüksek olduğunda tahvilin bugünkü değeri:
İskontolu (discount). Yeni ihraç tahviller daha yüksek kupon teklif ettiği için, eski tahvil cazibesini kaybeder; fiyat nominalin altında oluşur. Kural: faiz ↑ → tahvil fiyatı ↓ (negatif korelasyon). Doğru: B. SPA1.3 · VII-128.8
ZOR
09Sermaye benzeri (subordinated) tahvil için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A yanlış — sermaye benzeri tahvil klasik tahvilden DAHA YÜKSEK risk taşır. İflas anında subordination nedeniyle diğer alacaklılardan sonra ödenir. Yüksek risk → yüksek getiri (200-400 bps spread). Doğru: A. SPA1.3 · VII-128.8 + BDDK Sermaye Yet.
ZOR
10Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu (BASK), borçlanma aracı sahiplerinin yüzde kaçı tarafından çağrılabilir?
%10 (Tebliğ II-31/A.1). BASK toplantısı, ihraçcı veya borçlanma aracı sahiplerinin %10'u tarafından çağrılabilir. Özel haklar değişikliği (vade, kupon, anapara) için karar yeter sayısı toplantıda temsil edilenlerin üçte ikisi. Yatırımcı koruma mekanizması. Doğru: C. SPA1.3 · II-31/A.1
KOLAY
11Hisse senedi yoğun fon portföyünde Türkiye'de kurulmuş ortaklıkların paylarına en az kaç oranında yer verilmelidir?
%75 (III-52.1). Hisse senedi yoğun fon portföyünün en az %75'i sürekli olarak Türkiye'de kurulmuş ortaklıkların paylarından oluşmak zorundadır. Bu fonun türünü belirler. Doğru: D. SPA1.4 · III-52.1
ORTA
12Aşağıdakilerden hangisi portföy saklayıcı kuruluşun görev tanımına dahil değildir?
B yanlış. Yatırım kararı kurucu PYŞ'nin görevi; saklayıcının değil. Saklayıcı sadece varlıkları saklar, denetler, fiyatlamayı teyit eder. Bu görev ayrılığı çıkar çatışması engelleme mekanizması. Doğru: B. SPA1.4 · III-52.1 m.21+
ORTA
13Borsa Yatırım Fonu (BYF/ETF) için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
C yanlış — BYF'de T+1 mantığı YOKTUR. Borsa'da işlem gördüğü için anlık piyasa fiyatından alınıp satılır. T+1 NAV mantığı klasik açık uçlu fona aittir. BYF avantajları: düşük maliyet, anlık likidite, şeffaflık. Doğru: C. SPA1.4
ORTA
14Forward ve futures arasındaki en belirgin fark hangisidir?
Forward OTC, futures organize borsada. Forward standardize değil + karşı taraf riski + marking-to-market yok. Futures (VİOP) standardize + Takasbank MKT + günlük marking-to-market. Doğru: A. SPA1.5
ORTA
15Bir yatırımcı USD/TL kurunun yükseleceğini düşünüyor. Hangi pozisyonu açmalı?
Long futures. Long = vadede sözleşme fiyatından alma; fiyat yükselirse kar. Short ve put long fiyat düşmesinden faydalanır. Hatırlama: Long = "alacağım, fiyat yükselsin"; Short = "satacağım, fiyat düşsün". SPA1.5
ZOR
16Aşağıdakilerden hangisi opsiyon alıcısının doğru karakteristiğidir?
C — opsiyon alıcısı sadece haklıdır, yükümlü değildir. Karlı bulursa kullanır; karlı bulmuyorsa premium'u kaybeder, başka bir yükümlülüğü yoktur. Sınırsız zarar opsiyon SATICISI için olabilir. Yükümlü olan tek taraf opsiyon satıcısıdır. Doğru: C. SPA1.5
KOLAY
17Hazine bonosu ile devlet tahvili arasındaki en temel fark hangisidir?
Vade ve kupon yapısı. HB: ≤364 gün, kuponsuz, iskontolu. DT: >1 yıl, kuponlu (tipik 6 ayda bir). Yabancı para cinsi olanlar Eurobond (ayrı kategori). Doğru: A. SPA1.6
KOLAY
18Aşağıdakilerden hangisi yerli piyasada en düşük kredi riskine sahip borçlanma aracıdır?
T.C. Hazine TL DİBS. Devlet vergi + para basma yetkisi nedeniyle TL borçlarını teorik olarak her zaman ödeyebilir. Tüm diğer araçların referansı (benchmark). Doğru: B. SPA1.6
ORTA
19Bir ters getiri eğrisi (inverted yield curve) aşağıdakilerden hangisini gösterir?
Kısa vade > uzun vade. Anlamı: gelişmiş ekonomilerde resesyon sinyali; Türkiye 2025-26 gibi gelişmekte olan ülkelerde merkez bankası enflasyonla mücadele için politika faizini yüksek tutuyor demek. Doğru: D. SPA1.6
ORTA
20TCMB repo işlemi yaptığında piyasaya ne yapar?
Repo = TCMB DİBS alır, likidite verir. TCMB bankalardan DİBS'i alır (geri ödeme taahhüdü), bankalara TL likidite verir. Vade sonu (1 hafta) banka anaparayı + faizi öder, DİBS'i geri alır. Tersine — Ters Repo: TCMB DİBS satar, para çeker. Doğru: C. SPA1.6 · 1211 m.4/m.52
SPA1 Modül Tamamlandı — Akılda Tut
SPA1.1 — Sermaye Piyasası Araçlarına Giriş
- 6362 sayılı SPK Kanunu (30 Aralık 2012, 137 madde) — ana çerçeve
- Birincil piyasa: ihraçcı-yatırımcı, para ihraçcıya. İkincil piyasa: yatırımcı-yatırımcı, anlık alım-satım
- 5 ana araç: pay (VII-128.1), borçlanma (VII-128.8), fon (III-52.1), türev, DİBS
- Düzenleyici çerçeve: SPK + Borsa İstanbul + MKK + Takasbank + TSPB + SPL
SPA1.2 — Paylar ve Pay Benzeri (VII-128.1)
- Pay nominal değer min. 1 Kuruş; emisyon primi = ihraç fiyatı − nominal
- Mali haklar (kar payı, tasfiye, rüçhan) vs idari haklar (oy, bilgi, YK temsil, dava)
- 1 yıl satış kısıtı: %10+ pay sahibi halka arz fiyatı altında borsada satamaz
- Fiyat istikrar fonu: halka arz gelirinin %20'si
- PBMK: sabit getiri yok, oy/yönetim hakkı yok, sermayede temsil şart değil
SPA1.3 — Borçlanma Araçları (VII-128.8 + II-31/A.1)
- Pay vs Tahvil: pay = ortaklık, tahvil = alacaklılık. İflasta tahvil önce, pay sonra
- 4 bileşen: nominal, kupon, vade, YTM
- Sermaye benzeri (subordinated): iflasta diğer alacaklılardan sonra; Basel III Tier 2; +200-400 bps spread
- Faiz ↑ → tahvil fiyatı ↓ (negatif korelasyon)
- BASK çağrı: %10 tahvil sahibi; özel haklar değişikliği için 2/3 karar
SPA1.4 — Yatırım Fonu Katılma Payları (III-52.1)
- Fon vs Yatırım Ortaklığı: fon sözleşmesel, ortaklık A.Ş.
- Fon ayrılığı ilkesi: PYŞ iflası fonu etkilemez (yatırımcı koruması)
- Üç bağımsız taraf: PYŞ + Fon + Saklayıcı (Takasbank); çıkar çatışması engelleme
- Hisse senedi yoğun fon min. %75; borçlanma fonu min. %80; para piyasası vade ≤184 gün
- Klasik fon T+1, BYF anlık; yönetim ücreti NAV içinde otomatik düşülür
SPA1.5 — Türev Araçlar
- Türev = sözleşme, sahiplik temsil etmez. Sıfır toplamlı oyun
- Forward vs Futures: OTC vs Borsa, standardize değil vs standardize, MKT karşı taraf var-yok
- Long: alma yönlü, fiyat yükselirse kar. Short: satma yönlü, fiyat düşerse kar
- Opsiyon alıcı haklı, satıcı yükümlü; alıcı premium öder (max zarar = premium)
- VİOP: 2005, BIST 30 endeks, döviz, faiz, emtia futures + opsiyonlar
- Başlangıç teminatı %5-15; sürdürme %75-80; margin call → ek teminat / zorla kapatma
- 3 amaç: Hedge (riskten korunma), Spekülasyon (kaldıraç), Arbitraj (risksiz kar)
SPA1.6 — Kamu Borçlanma Araçları (DİBS)
- DİBS: 4749 sayılı kanun; T.C. Hazine TL borçlanması; benchmark araç
- HB ≤364 gün, iskontolu; DT >1 yıl, kuponlu; Eurobond yabancı para
- İskontolu fiyat: Nominal / (1 + faiz × vade/365)
- Yıllık efektif getiri: (iskonto/alış) × (365/vade)
- Getiri eğrisi: normal (yukarı), düz, ters (Türkiye 2025-26 yaygın)
- TCMB Repo: DİBS al-likidite ver. Ters Repo: DİBS sat-para çek
- Bireysel stopaj %10; kurumsal %0 (genelde)
Modül Tamamlama
- SPA1 modülü Düzey 1, 2, 3 ve Türev Araçlar sınavlarının ortak müfredatıdır
- Bir sonraki adım: SPA2 (Sermaye Piyasası Araçları 2), Yatırım Kuruluşları, Takas-Saklama-Operasyon, Geniş Kapsamlı Mevzuat ve Meslek Kuralları modülleri
- SPL Düzey sınavı tipik formatı: 50 soru, 100 dakika, asgari %60 başarı