← Panelim / SPL Lisanslama / Şirket Değerleme: DCF ve Çarpanlar

Şirket Değerleme: DCF ve Çarpanlar

SPL Lisanslama · Şirket Değerleme: DCF ve Çarpanlar · Başlangıç Seviye PDF İndir

Şirket Değerleme: DCF ve Çarpanlar

SPL LisanslamaBölüm 3 · FYMA1 — Finansal Yönetim ve Mali AnalizDers 3.8

Şirket Değerleme: DCF ve Çarpanlar

FYMA1.8 · DCF · FCFF · FCFE · Terminal Value · Çarpan Analizi

Bir şirket "ne kadar eder"? — Halka arz fiyatlamasında, M&A müzakeresinde, kredi tahsisinde, miras paylaşımında, gayrimenkul satışında bu sorunun cevabı milyonlar/milyarları belirler. Şirket Değerleme bu sorunun matematiksel cevabıdır. Bu derste DCF (Discounted Cash Flow) ve çarpan analizi yöntemleri işlenir; modülün önceki tüm dersleri (FCF, WACC, CAPM, sürekli rant) bu derste birleşir. Modülün capstone dersidir.

  • ≈ 25 dk okuma
  • 5 soruluk test
  • Sınavda: SPL lisanslama sınavları

Bir M&A müzakere masası

Sınav kapsamı

Bu içerik şu sınavların ortak müfredatıdır: Düzey 2 · Düzey 3 · Türev Araçlar · Kurumsal Yön. · Kredi Der. · Konut Değ. · Gayrimenkul Değ. · BS Denetim

Bu dersin kapsamına girmeyen sınavlar: Düzey 1

Mart 2026, halka kapalı bir lojistik şirketinin satış müzakeresi. Satıcı (kurucu aile) 3 milyar TL talep ediyor. Alıcı (uluslararası fon) sadece 1.8 milyar TL öneriyor. Aradaki 1.2 milyar TL fark "gerçek değer" hakkında temel anlaşmazlık. CFO masada üç ayrı değerleme raporu açıyor: (A) DCF: 5 yıl projeksiyon + terminal value → 2.4 milyar TL. (B) Çarpan analizi (EV/EBITDA): sektör 7x, FAVÖK 350M → 2.45 milyar TL. (C) Defter değeri: 1.6 milyar TL. Sonuç: DCF + Çarpan = ~2.4 milyar TL fair value. Müzakere bu noktaya yakınlaşır; satıcı 2.6 milyar, alıcı 2.2 milyar etrafında anlaşır. Değerleme bilim değil, ama disiplinli yaklaşım pazarlığı bilimsel zemine taşır.

Şirket değerleme finansal yönetimin en sık uygulanan ve aynı zamanda en tartışmalı alanıdır. Halka arz fiyatlama, M&A, kredi tahsisi, vergi, miras, kurumsal yeniden yapılandırma — hepsinde değerleme rapor temelidir. Bu ders modülün tüm önceki konularını birleştirir: FCF (FYMA1.3) + Sürekli Rant (FYMA1.4) + WACC (FYMA1.6) + Çarpan oranları (FYMA1.2).

Akılda tut

Şirket Değerleme Felsefesi: "Bir şirketin gerçek değeri tek bir sayı değil, makul bir aralıktır." Farklı yöntemler, farklı varsayımlar farklı sonuçlar verir. Profesyonel değerleme, birden fazla yöntemi birleştirir; tahminlerin hassasiyet analizi'ni yapar; sonucu güven aralığında sunar.

Bu derste 10 başlık: (1) Değerleme yöntemleri genel bakış; (2) DCF FCFF yöntemi; (3) DCF FCFE yöntemi; (4) Terminal value — Gordon + çıkış çarpanı; (5) Çarpan analizi; (6) Diğer değerleme yöntemleri; (7) Hassasiyet analizi; (8) Türkiye'de değerleme nüansları; (9) Vakalar + hızlı kontrol; (10) Modül kapanış haritası.

Üç ana yaklaşım

Üç Ana Değerleme Yaklaşımı

Modern değerleme literatürü üç ana yaklaşım kabul eder. (1) Gelir Yaklaşımı (Income Approach) — gelecek nakit akımlarının bugünkü değerine indirgenmesi (DCF, FCFE, DDM). (2) Pazar Yaklaşımı (Market Approach) — benzer şirketlerin pazardaki çarpanlarına dayanan karşılaştırma (F/K, EV/EBITDA, PD/DD). (3) Maliyet Yaklaşımı (Cost Approach) — varlıkların yenileme veya tasfiye değerine dayanan değerleme (genellikle gayrimenkul, sigorta için). Pratikte: profesyonel raporlar 2-3 yöntemi birlikte kullanır; sonuç bir aralık olarak sunulur.

Üç Yaklaşım Karşılaştırması

Yaklaşım
Yöntemler
En Uygun
Gelir Yaklaşımı
DCF (FCFF/FCFE), DDM
İstikrarlı nakit akımlı, projeksiyon yapılabilen şirketler
Pazar Yaklaşımı
EV/EBITDA, F/K, PD/DD, EV/Satış
Halka açık benzer şirketler varsa; hızlı değerleme
Maliyet Yaklaşımı
Defter değeri, yenileme değeri, tasfiye değeri
Holding, GYO, sigorta; tasfiye senaryoları

Yöntem Seçimi — Şirket Türüne Göre

Şirket Tipi
Tercih Edilen Yöntem(ler)
Olgun, istikrarlı nakit akımlı (üretim, telekom)
DCF + EV/EBITDA
Hızlı büyüyen, henüz karlı olmayan (teknoloji, biotek)
DCF (uzun projeksiyon) + EV/Satış
Banka ve finansal kuruluşlar
F/K, PD/DD (FCF anlamlı değil)
Holding (çok sektörlü)
Sum-of-the-parts (parça toplamı)
GYO ve gayrimenkul
Net Aktif Değer (NAV), maliyet yaklaşımı
Olağanüstü durum (iflas yakını)
Tasfiye değeri
Halka arz öncesi şirket
DCF + benzer halka açık çarpanları
İçsel (intrinsic) vs Pazar değeri

İçsel değer: bir varlığın "gerçek/teorik" değeri (DCF gibi yöntemlerle hesaplanır). Pazar değeri: şu an piyasada işlem gördüğü fiyat. Etkin pazar hipotezi (EMH): pazar değeri içsel değere yakın olmalı. Pratikte: ikisi farklılaşabilir — yatırım fırsatları (içsel > pazar) veya kabarcıklar (pazar > içsel) bu farklılıktan doğar. Sınav notu: SPL'de "değer" sorulduğunda DCF tipik olarak içsel değeri kasteder.

Firma değerine doğrudan ulaşma

DCF: nakit akımından değere WACC %25 · büyüme %5 · M TL 100115130145160 8073,766,759,452,5 TV = 160 × 1,05 ÷ (0,25 − 0,05) = 840 bugüne: 840 ÷ 1,25⁵ = 275,4 akımlar 332,3 TV 275,4 = EV özkaynak 407,7 borç 200 EV = 332,3 + 275,4 = 607,7 Özkaynak = 607,7 − 200 = 407,7 M TL TV, EV'nin ≈ %45'i: en hassas kalem
DCF FCFF Yöntemi (Discounted Cash Flow — Free Cash Flow to Firm)

Şirketin gelecek FCFF'lerinin WACC ile iskonto edilerek bugünkü değere ulaşılması. Çıktı: İşletme Değeri (Enterprise Value — EV). Süreç: (1) 5-10 yıllık explicit projeksiyon dönemi için FCFF tahmin et; (2) Terminal value (sürekli rant veya çıkış çarpanı) hesapla; (3) İki kısmı WACC ile iskonto et; (4) EV'den net borç çıkararak özkaynak değerine ulaş; (5) Pay sayısına böl → pay başına değer. Niçin FCFF: tüm sermaye sağlayıcılar için; sermaye yapısı kararından bağımsız (analiz daha temiz).

Akılda tut

DCF FCFF Formülü:
EV = Σ [FCFF_t / (1 + WACC)^t] + TV / (1 + WACC)^n
Equity Value = EV − Net Debt
Pay Başına Değer = Equity Value / Pay Sayısı

DCF FCFF — 5 Adımlı Süreç

Adım
Eylem
Çıktı
1. Tahmin
5-10 yıl gelir, gider, CapEx, vergi tahmini
Yıllık FCFF projeksiyonu
2. Terminal Value
Projeksiyon sonrası sonsuz akımın değeri
TV (terminal value)
3. İskonto Oranı
WACC hesapla (FYMA1.6)
Tek bir % oran
4. Bugünkü Değer
FCFF + TV iskonto et, topla
EV (Enterprise Value)
5. Özkaynak Değeri
EV − Net Borç + Hazır Değer
Equity Value
DCF FCFF — Tam Sayısal Örnek

X şirketi: WACC %25, sonsuz büyüme oranı %5, 5 yıllık FCFF projeksiyonu (M TL): 100, 115, 130, 145, 160. Net borç 200M. Hesap: (1) Explicit dönem PV: 100/1.25 + 115/1.56 + 130/1.95 + 145/2.44 + 160/3.05 = 80 + 73.7 + 66.7 + 59.4 + 52.5 = 332.3M. (2) Terminal Value (Gordon): 6. yıl FCFF = 160 × 1.05 = 168; TV = 168 / (0.25 − 0.05) = 168 / 0.20 = 840M. (3) TV PV: 840 / (1.25)^5 = 840 / 3.05 = 275.4M. (4) EV: 332.3 + 275.4 = 607.7M TL. (5) Equity Value: 607.7 − 200 = 407.7M TL. Yorum: Terminal value EV'nin ~%45'ini oluşturuyor — DCF'nin hassas kısmı.

FCFF tahmin tuzakları

(1) Aşırı iyimserlik — analist ve yöneticiler tipik olarak büyüme tahminlerini abartır; sonuç değer şişmesi. (2) Tarihsel ortalamayı sürdürme — geçmiş büyüme oranı geleceği garanti etmez. (3) İşletme sermayesi unutulması — büyüme = ek alacak/stok; nakit etki ihmal edilirse FCFF abartılır. (4) CapEx kapasitesi — yatırımsız büyüme yok; kapasite artışı yeterince yansıtılmazsa abartı. Profesyonel pratik: 3-5 farklı senaryo (baz, iyimser, kötümser) yapılır; ortalama veya olasılık ağırlıklı sonuç sunulur.

Hissedar perspektifinden direkt değerleme

DCF FCFE Yöntemi

FCFE (Free Cash Flow to Equity) doğrudan hissedar nakit akımıdır; özkaynak maliyeti (Ke) ile iskonto edilerek özkaynak değerine direkt ulaşılır. Süreç: (1) Projeksiyon dönemi FCFE tahmini; (2) Terminal value (Gordon ile, Ke kullanılarak); (3) Ke ile iskonto et; sonuç doğrudan Equity Value. Niçin alternatif: özellikle banka ve finansal kuruluşlarda FCFF anlamlı değildir (mevduat = "borç" sayılması gerekir mi tartışmalı); FCFE direkt hissedar bakışı verir.

Akılda tut

DCF FCFE Formülü:
Equity Value = Σ [FCFE_t / (1 + Ke)^t] + TV / (1 + Ke)^n
TV = FCFE_(n+1) / (Ke − g)

FCFF vs FCFE — Karşılaştırma

Boyut
FCFF Yöntemi
FCFE Yöntemi
Çıktı
Enterprise Value (EV)
Equity Value direkt
İskonto Oranı
WACC
Ke (özkaynak maliyeti)
Net Borç İşlemi
EV − Net Borç = Equity
Zaten içerilmiş
Sermaye Yapısı Etkisi
Bağımsız (daha temiz)
Bağımlı (D/E değişimi etkilenir)
Tipik Kullanım
Reel sektör, M&A
Banka, finansal kuruluş, holding
Karmaşıklık
Orta
Yüksek (sermaye yapısı tahmini gerekir)
DDM — Dividend Discount Model

FCFE'nin özel bir hali — temettü akımlarını iskonto eder. Mantık: hissedar pratik olarak temettüyü alır; pay değeri gelecek temettülerin bugünkü değerine eşit. İki yaygın versiyon: (a) Sabit Temettü Modeli (sürekli rant): P₀ = D / Ke. (b) Gordon Büyüme Modeli: P₀ = D₁ / (Ke − g). FYMA1.4'te işlendi — burada şirket değerleme bağlamında. Sınırlama: temettü dağıtmayan şirketler için (Apple, Berkshire, çoğu teknoloji) anlamsız. Kullanım: olgun, düzenli temettü ödeyen şirketlerde basit ve etkili.

"Sonsuz" akımın bugünkü değeri

Terminal Value (TV)

Explicit projeksiyon dönemi sonrası (örn. 5. yıl sonrası) tüm gelecek nakit akımlarının kalıntı değeri. Niçin önemli: DCF'nin %50-80'i terminal value'dan gelir — değerlemenin en hassas parçası. İki ana yöntem: (1) Gordon Büyüme Modeli (Sürekli Rant): TV = FCFF_(n+1) / (WACC − g). (2) Çıkış Çarpanı (Exit Multiple): TV = FCFF_n × Sektör Çarpanı (örn. EV/EBITDA = 7x). Profesyonel pratik: iki yöntem paralel hesaplanır, makul aralık çıkartılır.

Akılda tut

Terminal Value Formülleri:
Gordon: TV = FCFF_(n+1) / (WACC − g)
Çıkış Çarpanı: TV = EBITDA_n × Sektör Çarpanı
g (sürekli büyüme): genelde GSYH büyümesi + enflasyon = nominal büyüme

Terminal Value — Gordon vs Çıkış Çarpanı

Boyut
Gordon Yöntemi
Çıkış Çarpanı Yöntemi
Mantık
Sonsuza kadar sabit büyüme
Belirli yıl sonunda satış varsayımı
Anahtar Girdi
Sonsuz büyüme oranı (g)
Sektör çarpanı
Hassasiyet
g'ye çok hassas (1 puan değişim büyük)
Çarpan seçimine hassas
g vs WACC
g < WACC zorunlu
—
Pratik Tavsiye
İki yöntem paralel hesapla
Sektör çarpanı varsa kontrol için
Sürekli Büyüme Oranı (g) — Ne Olmalı?

g, terminal dönemde şirketin sonsuz büyüme oranıdır. Üst sınır: ülke nominal GSYH büyümesi. Bir şirket sürekli olarak ülke ekonomisinden hızlı büyüyemez (matematiksel imkansızlık — sonunda tüm ekonomiyi tek başına oluştururdu). Türkiye için tipik aralık: %25-40 (yüksek enflasyon dahil); reel olarak %3-5. Dolar bazlı analizde: %2-3 (ABD nominal GSYH büyümesi). Şirket-özel düzeltmeler: lider şirketler g = ortalama; gerileyen sektörlerde g < ortalama veya negatif. Hata yaygın: yüksek g + düşük WACC (ikisi tutarsız varsayım) → TV sahte yüksek.

Terminal Value hassasiyeti — kritik nokta

Yukarıdaki örnekte (X şirketi) WACC %25, g %5 → TV = 168/0.20 = 840M. Eğer g %7 olsaydı: TV = 168/0.18 = 933M (%11 artış). Eğer WACC %23 olsaydı: TV = 168/0.18 = 933M (%11 artış). g %5 + WACC %23 ise: TV = 168/0.18 = 933M. Tek varsayım değişikliği TV'yi (ve dolayısıyla EV'yi) %10+ değiştirir. Bu yüzden DCF değerleme raporları hassasiyet analizi ile sunulur.

Pazar yaklaşımı — hızlı ve karşılaştırmalı

Benzerlerle aynı cetvel benzer şirketler sektör medyanı EV/FAVÖK = 7,5x 7,5 × FAVÖK 80 M = EV ≈ 600 M EV − net borç = özkaynak değeri EV bazlı EV/FAVÖK, EV/Satış → firma değeri net borcu düş pay bazlı F/K, PD/DD → özkaynak değeri doğrudan Çarpan ile kalem uyumlu olmalı
Çarpan (Multiple) Değerleme

Benzer halka açık şirketlerin pazardaki değerleme çarpanlarını kullanarak hedef şirkete uygulamak. Mantık: pazar etkin ise, benzer şirketler benzer çarpanlarda işlem görür; hedef şirket de yakın çarpanda olmalıdır. Avantajlar: (a) Hızlı (DCF gibi karmaşık projeksiyon yok); (b) Pazar gerçekliğini yansıtır; (c) Karşılaştırma kolay. Dezavantajlar: (a) Pazar yanlışsa (kabarcık veya çöküş) çarpanlar yanılır; (b) Tam benzer şirket bulmak zor; (c) Şirket-özel durumlar yansımaz. Profesyonel pratik: DCF + çarpan birlikte; iki yöntem örtüşmüyorsa varsayımlar gözden geçirilir.

Önemli Değerleme Çarpanları

Çarpan
Formül
Tipik Kullanım
F/K (P/E)
Pay Fiyatı / Pay Başına Kar
Olgun, karlı şirketler
EV/EBITDA
İşletme Değeri / FAVÖK
Sermaye yapısından bağımsız; sektör karşılaştırma
EV/EBIT
EV / Esas Faaliyet Karı
Amortisman politikaları farklı şirketler
EV/Satış
EV / Net Satış
Henüz karlı olmayan şirketler (startup)
PD/DD (P/B)
Pay Fiyatı / Pay Başına Defter Değeri
Banka, finansal kuruluş, GYO
PEG
F/K / Beklenen Büyüme Oranı
Yüksek büyümeli şirketler
Temettü Verimi
Yıllık Temettü / Pay Fiyatı
Temettü-odaklı yatırımcı
Çarpan Analizi — Adım Adım

Sektör çarpanı bulunur ve hedef şirket finansalına uygulanır. Süreç: (1) Hedef şirketle benzer 5-10 halka açık şirket bul (peer group); (2) Her birinin ilgili çarpanını hesapla; (3) Sektör ortalama veya medyanını al (uç değerleri filtreleyerek); (4) Bu çarpanı hedef şirketin finansal kalemiyle çarp; (5) Düzeltmeler yap (likidite, kontrol primi, ülke riski). Örnek: Sektör EV/EBITDA = 7.5x, hedef FAVÖK 80M → EV ≈ 600M. Sonra net borç çıkararak Equity Value bul.

Çarpan seçimi tutarlı olmalı

EV bazlı çarpanlar (EV/EBITDA, EV/Satış) firma değerine ulaşır → net borç çıkararak Equity bulunur. Pay bazlı çarpanlar (F/K, PD/DD) doğrudan Equity Value verir. Karıştırma yaygın hatadır: EV/EBITDA × Pay sayısı (yanlış!), F/K × FAVÖK (yanlış!). Doğru: çarpan + ilgili kalem (EV/EBITDA → EBITDA; F/K → Net Kar). SPL sınavı: bu tutarlılık sıkça test edilir.

Maliyet, NAV, parça toplamı

Diğer Değerleme Yöntemleri

Yöntem
Mantık
Tipik Kullanım
Defter Değeri (Book Value)
Bilanço özkaynak değeri
Değerleme tabanı, alt sınır gösterici
Net Aktif Değeri (NAV)
Tüm varlıklar piyasa değerinde, eksi yükümlülükler
GYO, yatırım fonu, holding
Tasfiye Değeri
Hızlı satışta varlıkların net değeri
İflas, kapanma senaryoları
Yenileme Değeri (Replacement)
Aynı varlıkları sıfırdan kurma maliyeti
Sigorta, fabrika değerleme
Sum-of-the-Parts (SOTP)
Her iş kolunu ayrı değerle, topla
Holding, çok sektörlü grup
Real Options (Reel Opsiyon)
Belirsizlik altında esneklik değeri
Ar-ge, doğal kaynak, yeni pazar
Sum-of-the-Parts (Parça Toplamı) Değerleme

Birden fazla farklı iş koluna sahip şirketlerde her iş kolunu ayrı değerleme + tüm parçaları toplama. Niçin gerekli: bir holding'in birim iş kolları tamamen farklı sektörlerde olabilir (banka + perakende + üretim + GYO); her birinin değerleme yöntemi ve çarpanı farklı. Toplu DCF anlamsız olur. Örnek: KCHOL (Koç Holding) — bankacılık (Yapı Kredi) ile otomotiv (TOFAŞ, FORD), perakende (Migros), enerji (Tüpraş) bir araya. Her bir şirket için ayrı değerleme yapılır, toplam holding değeri çıkar. Pratikte: holding "değerleme indirimi" — piyasa toplam parça değerinden tipik %10-25 daha düşük fiyatlandırır (asimetrik bilgi, yönetim karmaşıklığı).

Real Options — ileri değerleme tekniği

Bazı şirketler/projeler standart DCF ile düşük değerlenir çünkü belirsizlik altında esneklik hesaba katılmaz. Örnek: bir madende çıkarmaya başlama hakkı (fiyat yüksekse çıkarırım, düşükse beklerim) — bu opsiyon değerlidir. Mantık: opsiyon fiyatlama (Black-Scholes) bu değeri hesaplar. Tipik kullanım: maden/petrol projeleri, ilaç ar-ge, yeni pazara girme. Standart DCF'de eksiklik: tek senaryo varsayımı, esneklik değeri sıfır. SPL Düzey 3 ileri konu; temel tanım yeterli.

"Tek sayı" yanılgısından kurtulma

Hassasiyet Analizi (Sensitivity Analysis)

Değerleme sonucunun ana varsayımlardaki değişikliklere ne kadar duyarlı olduğunu test etme. Niçin gerekli: DCF tek bir sayı verir (örn. 600M EV); ama bu sayı varsayımların kombinasyonudur. Ana varsayımlar değişirse sonuç ne olur? Yöntemler: (1) Tek değişken hassasiyet — bir varsayımı değiştirip etkiyi gör. (2) İki değişkenli matris — iki kritik varsayımın kombinasyon etkisi (genelde WACC × g). (3) Senaryo analizi — baz/iyimser/kötümser tutarlı paketleri. (4) Monte Carlo — binlerce rastlantısal kombinasyon, dağılım çıktısı.

İki Değişkenli Hassasiyet Matrisi — Örnek

g = %3
g = %5
g = %7
WACC = %22
635M
720M
855M
WACC = %25
540M
608M (baz)
705M
WACC = %28
465M
520M
590M
Hassasiyet matrisi — yorumu

Yukarıdaki örnekte EV aralığı 465M − 855M (yaklaşık iki katlık fark!). Mesaj: değerleme tek bir sayı değil, geniş bir aralıktır. Profesyonel raporlar bu aralığı sunar; alıcı/satıcı bu aralık içinde pazarlık yapar. Pratik tavsiye: WACC ve g'yi en hassas iki parametre olarak alın; EBITDA marjı ve büyüme oranlarını ek senaryolarda test edin.

Senaryo Analizi — Tutarlı Paketler

Tek tek varsayım değiştirmek yerine, ekonomik açıdan tutarlı paketler oluşturma. Baz Senaryo: en olası varsayımlar (önceki örnekte 608M). İyimser Senaryo: yüksek büyüme + düşük WACC (örn. 855M); ekonomik canlanma, faiz düşüşü. Kötümser Senaryo: düşük büyüme + yüksek WACC (örn. 465M); resesyon, sıkı para politikası. Bekleneni hesabı: %50 baz + %25 iyimser + %25 kötümser olasılık ağırlıklı = 0.5×608 + 0.25×855 + 0.25×465 = 304 + 214 + 116 = 634M. Karşılaştırma: tek sayı 608M vs ağırlıklı 634M; küçük fark ama daha sağlam yöntem.

Yüksek faiz, enflasyon, döviz etkileri

Türkiye Değerlemesinin Özellikleri

Türkiye gibi yüksek enflasyon + dalgalı kur + yüksek faiz ülkelerinde değerleme standart yöntemlerden farklı dikkat gerektirir. Ana zorluklar: (1) Hangi para biriminde? TL nominal mi, dolar bazlı mı, reel TL mi? (2) Yüksek WACC: %35-45 seviyelerinde DCF değerlemede terminal value baskın; küçük varsayım değişikliği büyük sonuç farkı. (3) Sürekli büyüme oranı: nominal mi, reel mi? Tutarsızlık değerlemeyi bozar. (4) Geçmiş veriler güvenilmez: yüksek volatilite, kur şokları, kriz dönemleri ortalama hesaplarını çarpıtır.

Türkiye Değerleme — Pratik Tavsiyeler

Konu
Tavsiye
Para Birimi
İhracatçı şirketler dolar bazlı; iç pazar şirketleri TL bazlı
WACC Tutarlılığı
Nominal WACC nominal nakit akımıyla; reel WACC reel nakit akımıyla
Sürekli Büyüme
Nominal: %25-40; Reel: %3-5; Dolar: %2-3
Beta Hesabı
BIST 100 endeksi; en az 3-5 yıl veri; kriz dönemlerini exclude
Risk Primi
Türkiye için ek "ülke risk primi" eklenebilir (gelişmiş ülkelerden 3-5 puan fazla)
Çarpanlar
BIST + uluslararası emerging markets ortalaması karşılaştırması
Halka Arz Fiyatlama (IPO Pricing)

Bir şirket halka açılırken pay fiyatı nasıl belirlenir? — Değerleme tekniklerinin gerçek uygulaması. Süreç: (1) Fiyat aralığı çalışması: aracı kurum DCF + çarpan analizi yapar; örn. 25-30 TL aralık önerir. (2) Talep toplama (book building): kurumsal yatırımcılardan ilgi seviyesi alınır. (3) Halka arz fiyatı: aralık içinde nihai fiyat (talep güçlü ise üst sınır, zayıfsa alt). (4) İlk işlem günü: piyasa fiyatı belirlenir — ihraç fiyatından farklı olabilir (underpricing/overpricing). "İlk gün primi": tarihsel olarak halka arz pay fiyatı ilk gün ortalama %10-20 yükselir (yatırımcıyı çekmek için kasıtlı düşük fiyatlama). Sınav notu: SPL Halka Arz modülü ile bağlantılı.

Akif'in kariyerfinans.com değerlemesi pratik egzersiz

Bir startup için DCF tipik olarak çalışmaz — gelecek nakit akımları belirsiz, geçmiş kısıtlı. Yöntem: (a) Karşılaştırılabilir startup'lar (benzer EdTech şirketler) — halka arz veya yatırım turu değerlemeleri. (b) Çoklu senaryo: kullanıcı sayısına bağlı potansiyel gelirler. (c) Real options: pazara yayılma + ek ürün hatları opsiyonu. (d) Stratejik değer: bir bankaya satışta cross-sell potansiyeli. Türkiye startup ekosisteminde: erken aşama 5-10x ARR (yıllık tekrarlayan gelir); gelişmiş aşama 3-5x. Pratik bir hedef: yıllık 10M TL gelir × 5x = 50M TL değerleme.

5 senaryo — değerleme pratiği

Vaka 1 · Tam DCF Hesabı

Y şirketi: 5 yıllık FCFF projeksiyonu (M TL): 80, 95, 110, 125, 140. Sonsuz büyüme g = %4. WACC = %22. Net borç 250M. Pay sayısı 30M. Pay başına değer?

Çözüm

(1) Explicit dönem PV: 80/1.22 = 65.6 + 95/1.488 = 63.8 + 110/1.815 = 60.6 + 125/2.215 = 56.4 + 140/2.703 = 51.8. Toplam = 298.2M. (2) Terminal Value (Gordon): FCFF_6 = 140 × 1.04 = 145.6; TV = 145.6 / (0.22 − 0.04) = 145.6 / 0.18 = 808.9M. (3) TV PV: 808.9 / 2.703 = 299.3M. (4) Enterprise Value: 298.2 + 299.3 = 597.5M. (5) Equity Value: 597.5 − 250 = 347.5M. (6) Pay başına: 347.5 / 30 = 11.58 TL. Yorum: Terminal value EV'nin %50.1'i — DCF'in hassas bölgesi. Hassasiyet: g = %2 olsaydı pay 9.20 TL; g = %6 olsaydı 14.85 TL. Tek varsayım değişikliği %25 sonuç farkı. Sınav notu: SPL'de DCF tam hesap soruları yaygın.

Vaka 2 · Çarpan Analizi

Z halka kapalı şirketi 100M TL FAVÖK üretiyor, net borç 80M. Sektörde 5 benzer halka açık şirket çarpanları: EV/EBITDA = 6.0x, 7.2x, 8.5x, 5.8x, 7.0x. Pay sayısı 10M. Çarpan analiziyle pay başına değer?

Çözüm

(1) Sektör ortalaması: (6.0+7.2+8.5+5.8+7.0)/5 = 34.5/5 = 6.9x. Medyan: 7.0x. Ortalama kullanalım. (2) Hedef şirket EV: 100M × 6.9 = 690M TL. (3) Equity Value: 690 − 80 = 610M TL. (4) Pay başına: 610 / 10 = 61 TL. Halka kapalı düzeltmesi: pratikte halka kapalı şirketler benzer halka açık şirketlere göre %15-25 likidite indirimine tabi tutulur. 610M × (1 − 0.20) = 488M (likidite düzeltilmiş). Pay başına: 48.8 TL. Sınav notu: çarpan analizinde halka açık vs kapalı düzeltmesi sıkça unutulur.

Vaka 3 · Gordon Modeli ile Pay Değerleme

X halka açık şirket: gelecek yıl temettü tahmini D₁ = 5 TL, sonsuz büyüme g = %8, hissedar gerekli getirisi Ke = %35. Mevcut pay fiyatı 18 TL. Pay alım kararı?

Çözüm

Gordon Büyüme Modeli: P₀ = D₁ / (Ke − g) = 5 / (0.35 − 0.08) = 5 / 0.27 = 18.52 TL. Karşılaştırma: Teorik fiyat 18.52 TL > Mevcut fiyat 18 TL → pay hafif ucuz (3% iskonto). Karar: alım için makul, ama büyük marj yok. Hassasiyet: g = %10 olsaydı: 5/0.25 = 20 TL (pay daha cazip); g = %5 olsaydı: 5/0.30 = 16.67 TL (pay pahalı görünür). Yatırımcı dikkati: Gordon modelinin g varsayımına olan duyarlılığı çok yüksek — büyüme oranı tartışmalıysa model güvenilmez. Alternatif: 2-aşamalı temettü modeli (yüksek büyüme dönemi + sürekli normal büyüme).

Vaka 4 · Sum-of-the-Parts (Holding)

W Holding üç iş kolu: (a) Banka — Equity Value 5 milyar TL (PD/DD ile). (b) Üretim şirketi — EV 800M, Borç 200M, Equity 600M (DCF ile). (c) GYO portföyü — NAV 1.2 milyar TL. Holding seviyesinde Net Borç 300M (operasyonel olmayan). Sum-of-the-Parts ile holding değeri?

Çözüm

(1) Parçaların toplamı: 5.000 + 600 + 1.200 = 6.800M TL. (2) Holding düzeyinde net borç: −300M. (3) Brüt SOTP değeri: 6.800 − 300 = 6.500M TL. (4) Holding indirimi: pratikte %15-25 → 6.500 × 0.80 = 5.200M TL. Niçin holding indirimi: (a) Karmaşık yönetim yapısı, ajans maliyetleri; (b) Sermaye paylaşımı zorlukları (banka iş kolundan çıkmak vergi yaratır); (c) Şeffaflık eksikliği — yatırımcı her parçayı bağımsız anlayamaz. Türkiye örnekleri: KCHOL, SAHOL, DOHOL gibi holdinglerin pay piyasa değeri tipik olarak SOTP'tan %20-30 düşük işlem görür. Sınav notu: çok iş kollu şirketlerde tek bir DCF anlamsız; SOTP zorunlu yöntem.

Vaka 5 · Hassasiyet Analizi

V şirketi DCF'i baz senaryoda 500M TL EV. Hassasiyet matrisi (WACC × g):
WACC %20, g %3 → 460M; g %5 → 540M; g %7 → 650M
WACC %23, g %3 → 410M; g %5 → 500M; g %7 → 600M
WACC %26, g %3 → 370M; g %5 → 460M; g %7 → 555M
Yöneticilik tahmini: WACC %22 ± 1%, g %5 ± 1%. Makul değerleme aralığı?

Çözüm

Yönetimin tahmin aralığı: WACC %21-23, g %4-6. Bu aralıkta EV: yaklaşık 470M-555M (matris interpolasyonuyla). Makul değerleme aralığı: 470-555M TL. Pratik anlam: bir M&A müzakeresinde "şirket 500M" demek yerine "470-555M aralığı" demek daha sağlam. Aşırı uçlar: WACC %26 + g %3 = 370M (kötümser) ve WACC %20 + g %7 = 650M (iyimser) — bu iki uç olası ama düşük ihtimalli. Karar süreci: alıcı kötümser senaryoyu kullanır (370M); satıcı iyimser senaryoyu (650M). Anlaşma genelde baz değerleme civarında (480-520M). Sınav notu: hassasiyet matrisi DCF raporlarının vazgeçilmez parçasıdır; SPL'de yorumu sıkça sorulur.

FYMA Modülü Tamamlandı 🎉

Bu son dersle Finansal Yönetim ve Mali Analiz modülünün tüm 8 dersi tamamlandı! Bu derste önceki tüm konular birleşti: Finansal Tablolar (1.1) + Oran Analizi (1.2) + FCF (1.3) + Para Zaman Değeri (1.4) + NPV/IRR (1.5) + WACC (1.6) + CAPM (1.7) = Şirket Değerleme (1.8).

Ders
Konu · Durum
FYMA1.1
Finansal Yönetim Temelleri ve Finansal Tablolar
✅
FYMA1.2
Oran Analizi: Likidite, Faaliyet, Kaldıraç, Karlılık
✅
FYMA1.3
Nakit Akım Analizi ve Açık Pozisyon
✅
FYMA1.4
Paranın Zaman Değeri ve Faiz Hesapları
✅
FYMA1.5
Sermaye Bütçeleme — NPV, IRR, Payback
✅
FYMA1.6
Sermaye Yapısı ve Maliyeti — WACC
✅
FYMA1.7
Risk-Getiri ve Portföy Yönetimi — CAPM
✅
FYMA1.8
Şirket Değerleme — DCF, Çarpanlar (bu ders)
✅
Modül Değ.
20 soruluk değerlendirme
Sırada
Sonraki adım

Modül Değerlendirme — 8 dersten dengeli dağıtılmış 20 soru, A=B=C=D=5 cevap dağılımıyla. Hesap soruları, kavram soruları, vaka soruları karışımı. Türkiye bağlamında pratik problemler. Bu sınavla FYMA modülü tamamen tamamlanacak ve Tier 2'nin diğer modüllerine geçebileceğiz.

5 mini soru — kavramlar pekişsin

Mini Quiz

5 soru
01DCF FCFF yönteminde gelecek nakit akımları hangi oranla iskonto edilir?
Doğru: C. FCFF tüm sermaye sağlayıcılar için olduğu için WACC ile iskonto edilir → çıktı Enterprise Value. FCFE Ke ile iskonto edilirdi → direkt Equity Value verir.
02Gordon Büyüme Modeline göre Terminal Value hesabında hangi koşul zorunludur?
Doğru: B. Gordon formülü: TV = FCFF_(n+1) / (WACC − g). Eğer g ≥ WACC olursa formül anlamsız olur (sıfırla bölme veya sonsuz değer). Pratikte g, ülke nominal GSYH büyümesiyle sınırlandırılır.
03EV/EBITDA çarpanından hesaplanan değer aşağıdakilerden hangisini direkt verir?
Doğru: B. EV bazlı çarpanlar (EV/EBITDA, EV/Sales) Enterprise Value verir. Equity Value için: EV − Net Borç. Pay başına: Equity / Pay sayısı. F/K ve PD/DD direkt pay değeri verir.
04Sum-of-the-Parts (SOTP) değerleme hangi tür şirketlerde tercih edilir?
Doğru: C. SOTP farklı iş kollarının her birini ayrı yöntemle değerleyip toplama yöntemidir. Holdingler (banka + üretim + GYO) için zorunlu — tek bir DCF anlamsız. Türkiye'de KCHOL, SAHOL gibi büyük holdinglere uygulanır.
05Hassasiyet analizi DCF değerlemede niçin gereklidir?
Doğru: C. DCF tek bir sayı verir ama bu sayı varsayımların kombinasyonudur. Hassasiyet analizi WACC, g, marj gibi varsayımların değişikliğinde sonucun nasıl değiştiğini gösterir; profesyonel raporlar değerlemeyi aralık olarak sunar.
Dayanak ve kaynaklar
🎉

Tebrikler! Bu konuyu tamamladın.

Konu ilerlemene işlendi.

Panele Dön
Bölüm 1 / 13
Yukarı Çık