Açığa satış nedir?
İngilizce: Short selling
Diğer adları: Short, Ödünç pay ile satış
Açığa satış, yatırımcının portföyünde bulunmayan bir sermaye piyasası aracını, genellikle ödünç alarak satması ve daha sonra piyasadan geri alarak ödünç verene iade etmesidir. Yatırımcı, fiyatın düşeceğini öngörür: yüksek fiyattan satıp düşük fiyattan geri alırsa aradaki fark kârı olur. Fiyat beklenenin tersine yükselirse zarar eder; teorik olarak fiyatın ne kadar yükseleceğinin sınırı olmadığından açığa satışta zarar potansiyeli sınırsızdır.
Türkiye'de açığa satış, kredili alım ve ödünç alma-verme işlemleri SPK düzenlemeleriyle kurallara bağlanmıştır; işlemler aracı kurumlar üzerinden, teminat yükümlülükleri ve borsanın belirlediği kurallar çerçevesinde yapılır. Borsa İstanbul, piyasa koşullarına göre belirli paylarda ya da tüm piyasada açığa satışı geçici olarak yasaklayabilir veya kısıtlayabilir; aşırı oynaklık dönemlerinde bu tür tedbirlere başvurulmuştur. Açığa satış, fiyatlara olumsuz bilginin de yansımasını sağlayarak piyasa etkinliğine katkıda bulunabilir; ancak kötüye kullanımı ve piyasa bozucu eylemlerle birleşmesi manipülasyon tartışmalarına yol açar. Ödünç pay piyasası Takasbank aracılığıyla işler.
Örnek
Payı 50 TL olan bir şirketin fiyatının düşeceğini düşünen yatırımcı 1.000 payı ödünç alarak açığa satar; fiyat 40 TL'ye inince payları geri alıp iade eder ve masraflar hariç 10.000 TL kazanır. Fiyat 60 TL'ye çıksaydı 10.000 TL zarar edecekti.
İlgili mevzuat
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (RG 30.12.2012, 28513)